Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Migrant, arts en werkloos

home

SOMAJEH GHAEMINIA

Slechts 15 procent van de buitenlandse artsen die naar Nederland komen, gaat hier echt als arts aan de slag. De rest strandt in het voor- traject. Tijd voor een actieplan, zeggen experts.

Ze staan bekend als de groep best geïntegreerde immigranten: artsen. Ze leren pijlsnel, hebben een onverwoestbaar doorzettingsvermogen en een waardevolle blik op de westerse maatschappij, zeggen mensen die met hen werken. Maar veel van deze artsen kunnen niet aan de slag in de Nederlandse gezondheidszorg, vooral omdat ze zich niet goed hebben voorbereid, stellen de Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF en onderzoeker Paul Herfs.

Het is kapitaalvernietiging, zegt Herfs. "Dit kost de overheid geld. Doordat goede, ambitieuze mensen in de bijstand belanden. Mensen die we zo hard nodig hebben in de zorg."

Het grote probleem is de strenge examenroute die buitenlandse artsen in Nederland moeten volgen om te bepalen óf en hoe lang ze bijscholing nodig hebben. Pas na deze zogeheten assessment procedure, die vaak jaren in beslag neemt, krijgt de arts een advies voor een aanvullende opleiding op een universiteit: die kan variëren van een half jaar tot drie jaar. Is die periode met succes afgerond, dan volgt een certificaat van het Ministerie van Volksgezondheid en Sport (VWS) waarmee de arts zich kan inschrijven in het BIG-register en kan solliciteren.

Paul Herfs, die als onderzoeker is verbonden aan het European Research Centre on Migration and Ethnic Relations, onderdeel van Universiteit Utrecht, rekende uit dat in de periode 2006 - 2010 slechts 15 procent van de buitenlandse artsen die laatste stap daadwerkelijk heeft gezet. "Dat bewijst dat de huidige procedure niet effectief is en een groep artsen uitsluit", stelt de voormalig studentendecaan.

Het gaat al mis bij het eerste onderdeel van het toelatingsexamen: de Algemene Kennis en Vaardigheden (AKV)-toets. Zonder een gedegen voorbereiding is deze toets, die vooral taalvaardigheid test, ondoenlijk. Dat beaamt ook Petra Veltman, teamleider bij het UAF dat sinds 2005 vijftig gevluchte artsen begeleidt. "Kwaliteitseisen stellen is nodig, maar zonder een goede voorbereiding houdt Nederland gemotiveerde artsen buiten de deur." Die voorbereiding heeft zin, benadrukt Veltman. "Bijna alle artsen die wij begeleiden en die de procedure wel goed doorlopen, gaan zonder problemen als arts aan het werk." Ze pleit daarom voor een landelijk voorbereidingstraject voor alle buitenlandse artsen die in Nederland willen werken.

Om aan de vraag te voldoen heeft het UAF in samenwerking met taalinstituut Lest Best in Utrecht een voorbereidingscursus ontwikkeld. Ook andere taalinstituten doen dit inmiddels. Maar daarmee zijn de hobbels nog niet genomen. Zo'n zestig procent van de artsen die door het UAF begeleid kunnen worden, haakt bij voorbaat af, weet Veltman. "Bijvoorbeeld omdat de gemeente geen toestemming geeft om met behoud van uitkering het traject te doorlopen, omdat onzeker is hoe lang het gaat duren." Ook volgens Paul Herfs, die alle artsen van buiten Europa in zijn cijfers opnam, valt ruim 60 procent uit bij de AKV-toets.

De Commissie Buitenlands Gediplomeerde Volksgezondheid (CBVG), verantwoordelijk voor de invoering van de assessment procedure, hanteert andere cijfers. Volgens de CBVG haakt ruim een derde van de artsen af. Herfs baseert zijn cijfers op die van het ministerie van VWS, die hij kreeg dankzij een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur.

Investeren in buitenlandse artsen zal Nederland in economische zin veel opleveren, liet het UAF berekenen door consultancybureau Booz & Co. "Voor het bedrag dat we kwijt zijn aan het opleiden van een Nederlandse student tot basisarts, kunnen we vier buitenlandse artsen omscholen."

'Alle kennis gaat zo de vuilnisbak in'
Deze zomer is Lakhsmi Dhakal (40) klaar met zijn specialisatie ouderengeneeskunde in Amsterdam. Veel collega-artsen uit het buitenland heeft hij zien afhaken. Dat heeft niets met hun kennis te maken, zegt hij vol overtuiging. "Alle artsen kunnen snel leren. Het is de procedure die ze onzeker maakt. Hier is geen sprake van braindrain maar van het omgekeerde. Alle kennis gaat zo de vuilnisbak in."

Doodzonde, vindt Dhakal, die zeven jaar geleden Nepal ontvluchtte. Want buitenlandse artsen als hij nemen belangrijke bagage mee. "We kijken met een andere bril naar de maatschappij en naar patiënten. In mijn cultuur bijvoorbeeld hebben we een meer sociale benadering van ouderen. Bejaarden blijven er thuis wonen en worden door hun kinderen verzorgd. Ik begrijp mijn patiënten hier heel goed. Omdat ik weet wat het is om van huis te zijn. Het zijn subtiele, menselijke vaardigheden die in de omgang terugkomen."

Zijn korte asielprocedure (zes maanden) was zijn redding, vertelt de arts die in opleiding is bij verpleeghuis Slotervaart. "Hierdoor zijn mijn medische kennis en vaardigheden niet verloren gegaan. Artsen die jarenlang in een asielzoekerscentrum zitten, hebben een enorme achterstand. "

Dhakals assessment verliep vlekkeloos: voor alle onderdelen slaagde hij in een keer, dankzij het voorbereidingstraject dat hij via het UAF kon volgen. Toch kan de procedure volgens hem stukken beter en vooral sneller. "Zonder de bureaucratische rompslomp had ik anderhalf jaar eerder aan de slag gekund. Voordat ik met de AKV-toets mocht beginnen, moest ik mijn diploma laten beoordelen door het ministerie van VWS. Dat duurde 5 maanden."

De strikte voorwaarde dat eerst de taal goed moet zijn, is voor veel artsen een nekslag, zegt Dhakal. "Als een arts eerst de beroepsinhoudelijke toetsen kan halen, waarin taal minder belangrijk is, dan scheelt dat veel tijd. Door het gebrek aan flexibiliteit in de procedure gaat er veel kennis verloren."

'Het wachten duurt veel te lang'

Als basisarts werkte hij op verschillende afdelingen van een ziekenhuis in Basra (Irak), deed intussen onderzoek en publiceerde in verschillende medische vakbladen. Toen hij vier jaar geleden naar Nederland vluchtte, begon Meelad Al-Jazairi (30) direct met het leren van de Nederlandse taal.

Met steun van het UAF volgde de ambitieuze arts een voorbereidingsprogramma op het assessment. In die periode kreeg hij een verblijfsvergunning en begon ook de procedure om zijn vrouw en twee kinderen uit Irak over te laten komen.

Al Jazairi slaagde in februari voor de AKV-toets, pas in oktober mocht hij op voor het volgende onderdeel: de beroepsinhoudelijke toets. Ook hiervoor slaagde hij probleemloos. Maar weer moest hij wachten. "Het duurde acht maanden voordat ik een bevestigingsbrief van het ministerie ontving, waarop stond dat ik zes maanden bijscholing moest volgen. Die brief kwam een jaar na mijn examens."

Tijdens zijn aanvullende opleiding in het VU medisch centrum kwam er een nieuwe regel: buitenlandse artsen zouden na een succesvol assessment en de afronding van hun opleiding niet langer een diploma maar een certificaat ontvangen. Een grote tegenslag. "Zonder diploma maak ik minder kans op een aanstelling als arts en op specialisatie. Ik kan me voorstellen dat ziekenhuizen gaan twijfelen als ze alleen maar een verklaring onder ogen krijgen."

Al Jazairi had geluk: omdat hij al ingeschreven was bij de universiteit werd na lang overleg bepaald dat hij alsnog een diploma zou ontvangen. Na drie jaar in de procedure kan hij zich nu inschrijven in het BIG-register en solliciteren als basisarts. "De assessmentprocedure is zeker heel belangrijk. Maar het duurde wel erg lang. Ik heb geluk dat ik na aankomst in Nederland direct zelf de taal ben gaan leren en zo geen tijd heb verspild, dat ik steun heb gekregen vanuit de VU én dat mijn gemeente in mij geloofde en al die tijd mijn uitkering heeft doorbetaald."

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.