Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Met woorden leer je China pas écht kennen

Home

ADRIENNE SIMONS, GRAFISCH ONTWERPER, ESSAYIST EN EIGENAAR VAN COMMUNICATIEBUREAU STUDIO REFILL en WOONT EN WERKT IN HONG KONG

Wereldwijd is China onbemind én onbekend. Dat is vooral een communicatie- en taalprobleem, stelt Adrienne Simons.

Aziatische landen zijn wereldwijd niet populair. China nog het minst: in de recente Country Rating Poll 2013 van de BBC was de positie van het land gedaald tot een historisch dieptepunt. Opvallend, want China is de laatste tijd meer dan ooit zichtbaar op het wereldtoneel. Het land investeert in Griekenland, probeert Israël en Palestina weer rond de onderhandelingstafel te krijgen, niets is te ambitieus. Toch maken die goede bedoelingen andere landen al snel achterdochtig.

China is onbemind én onbekend. Dat is vooral ook een communicatie- en taalprobleem. Wat het Westen van China ziet, ziet het vaak door een Engelse taalbril. Dat vertroebelt het zicht meer dan we denken. Het Engels wordt vaak gezien als de internationale taal bij uitstek, maar is niet geschikt is om duizenden concepten uit oosterse culturen in woorden te vatten. 'Vertalingen reduceren de wereld tot wat we al weten,' aldus taaldeskundige Thorsten Pattberg van aan de Universiteit van Beijing.

Deels zijn misleidende Engelse vertalingen onvermijdelijk; Chinees is tenslotte geen eenvoudige taal om te leren. Maar de westerse wereld heeft bijvoorbeeld wél veel kennis van het Japans. Dat bewijst dat het ook anders kan. Als je aankondigt sushi te gaan eten, hoef je niemand uit te leggen wat dat is. Als iemand vertelt dat hij van mangastrips houdt, weet je precies wat er bedoeld wordt. Het Westen laat veel Japanse termen onvertaald. Samen met woorden als 'tsunami', 'zen' en 'sumo', hebben ze een plaats in de internationale woordenschat verworven. Maar ook Chinese woorden kunnen wel degelijk als eyeopeners functioneren in de internationale dialoog. Sommige Chinese woorden zijn al redelijk bekend in de rest van de wereld, zoals 'kung fu' en 'feng shui' maar dit zijn voornamelijk concepten die nauwelijks van belang zijn in contacten tussen verschillende landen.

China zou ook eigen terminologieën moeten claimen op politiek en economisch vlak. Vooral nu daden en woorden van Peking steeds meer gewicht in de schaal leggen op globaal niveau. Als Chinezen niet snel met hun eigen vocabulaire bijdragen aan deze discussies, zal de wereldgeschiedenis altijd een westers verhaal blijven. Het nationale symbool van China is de 'lóng'. In het westen wordt dit woord vertaald met het zeer ongelukkig gekozen 'draak'. Niet alleen ziet een lóng er heel anders uit - hij heeft geen vleugels, kan geen vuur spugen en is niet groen. Ook heeft een Chinese lóng een zacht en wijs karakter, en is vastberaden en krachtig als het nodig is. Ambtenaren in China dragen niet voor niets een embleem met een lóng op hun uniformen.

Dit nationale symbool is een fabeldier dat positieve beelden in Azië oproept, in tegenstelling tot westerse connotaties bij het woord 'draak'. Een westerse draak wordt gezien als een agressieve verwoester en verbeeldt het kwaad. Drakendoders zijn tenslotte niet voor niets helden in onze christelijke legendes (St. George, St. Patrick). Zo is een gevaarlijke en onjuiste vertaalfout er de oorzaak van, dat wij China regelmatig onbewust zien als een bedreigende, agressieve macht. Dit geeft het imago van China geen positieve impuls.

Langs elkaar heen praten, leidt in relaties tot onbegrip, wantrouwen en verwijdering. Tussen landen is het niet anders. China is inmiddels te groot en te invloedrijk om op een afstand te houden.

Dit betekent dat Aziatische academici, kunstenaars en journalisten hun culturele kernbegrippen in correcte Chinese termen moeten introduceren, in plaats van meteen te bedenken hoe Amerikanen iets zouden noemen. Het betekent ook dat westerse opiniemakers meer moeite moeten doen om het oosten te doorgronden. Het klinkt als een paradox, maar we hebben Chinese woorden nodig om elkaar in de toekomst beter te kunnen begrijpen.

Zh¿ngguó mèng
wordt vaak vertaald als 'Chinese droom'. De term werd door president Xi Jinping gebruikt in zijn inaugurele speech. De vertaling zorgt ervoor dat de uitdrukking wordt vergeleken met de 'Amerikaanse droom': een individuele ambitie van persoonlijk succes door hard te werken. De Chinese droom heeft daarentegen alles te maken met het collectief: het gaat om een herleving van China als ooit vertrapte natie. Een betere vertaling zou zijn 'China droom'.

Ti¿n xià
wordt meestal vertaald met 'alles onder de hemel', en duidt op een confuciaanse theorie over wereldorde en relaties tussen landen. In plaats van de westerse nadruk op de natie-staat is er vanuit deze theorie juist meer aandacht voor het belang van de wereld als geheel. Niets wordt hierbij als 'buitenlands' of 'heidens' gezien. Er wordt juist gezocht naar gezamenlijke belangen en onderlinge harmonie.

Wéi wú wéi
wordt vertaald als: 'actie zonder actie'. Het is een bewuste non-actie. Er wordt opzettelijk en om bepaalde redenen niets gedaan. Deze term komt oorspronkelijk uit het Taoïsme.

Drie Chinese woorden die iedereen vanaf vandaag zou moeten gebruiken

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie