Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Met dank aan de geest van Dalfsen

Home

ANALYSE | LIDWIEN DOBBER

Afgelopen maandag begon Jetta Kleinsma aan een klus waarover ze eerst even hard moest nadenken: de grondige verbouwing van de FNV. In mei moet De Nieuwe Vakbeweging er staan.

Nee, Jetta Klijnsma stond niet te popelen, daar windt ze geen doekjes om. Begin december kreeg het PvdA-Tweede Kamerlid een telefoontje: of zij De Nieuwe Vakbeweging, die de FNV moet vervangen, wilde optuigen. "Ze vond het eervol, maar wist niet of het verstandig was om die vraag positief te beantwoorden", formuleert Han Noten het diplomatiek.

Noten snapte dat. Sinds oktober zat de PvdA-senator en burgemeester van Dalfsen, net als kompaan Herman Wijffels, in menig zaaltje met FNV-voorzitters, -hoofdbestuurders en -bondsraadsleden. De vakbond had hun gevraagd als 'verkenners', die de FNV zouden helpen herstellen van de grootste crisis in haar geschiedenis. Velen van hun gesprekspartners waren tot in het diepst van hun ziel gekwetst door de volstrekt uit de hand gelopen strijd die in de zomer woedde over het pensioenakkoord.

Natuurlijk mag er binnen de FNV-familie - een geliefd beeld in de vakbond - ruzie worden gemaakt. Sterker: het past de familie dat haar leden - die allen de stijfkoppigheid van een goede onderhandelaar in hun genen hebben - elkaar af en toe in de haren vliegen. Om dan, in het belang van de werknemers die ze vertegenwoordigen, tot een vergelijk te komen. Want ook dat doen goede onderhandelaars.

Maar dat was dit keer niet gebeurd. De lucht was niet geklaard; alle lelijke woorden hingen er nog. Vandaar Klijnsma's twijfel. Noten en Wijffels wilden, nu zij de zielen hadden gemasseerd en de ergste pijn hadden weggenomen, dat Klijnsma het echte werk ging doen: uitstippelen hoe het verder moest met de FNV. Zou ze haar weg in het wespennest vinden zonder aan de steken te bezwijken?

Ze is geen 'vakbondsmeisje' voerde ze aan. "Misschien is dat wel waarom we je allemaal willen", antwoordde Noten. "Denk erover na." En dat beloofde ze.

Tot zover het verslag van dat telefoongesprek, zoals Noten en Klijnsma het maandag weergaven, samen achter een tafel in het hoofdkwartier van de FNV. Want Klijnsma doet het. Met vier andere 'kwartiermakers' wil ze voltooien wat Noten en Wijffels begonnen zijn: het redden van de Nederlandse vakbeweging.

Toch zal Noten haar die dag meer hebben verteld. Toen hij Klijnsma belde, stond hij op het punt om 'de geest van Dalfsen' tot leven te wekken. Wijffels en hij wisten, ondanks alle woede die ze sinds oktober waren tegengekomen, iets positiefs te destilleren uit de gesprekken die ze voerden. Alle vakbondsmensen deelden een diepgevoeld verlangen naar verandering om de krimpende macht van de vakbeweging - leden die weglopen, politici en werkgevers die hun eigen gang gaan - een halt toe te roepen.

Op 3 december, na een daglange sessie in hotel Mooirivier in Dalfsen, bleek dat de voorzitters van de negentien FNV-bonden bereid waren tot een radicale stap om hun doel te bereiken. Ze zouden de FNV opheffen, nieuwe kleinere bonden vormen die 'dichter bij de mensen staan' en die bonden zouden, meer dan nu, naar buiten toe als een krachtige eenheid opereren. Den Haag, maak je borst maar nat...

Noten moet haar verteld hebben dat Wijffels en hij veel verder waren gegaan dan alleen het helen van de wonden. Toch hapte Klijnsma niet direct toe. Zij wilde die geest van Dalfsen eerst zelf zien. In december en januari maakte ook zij een rondje door de vakbeweging om te beoordelen of de klus te klaren is. Om te zien of zíj die klus klaren kán. En met wie dat dan moest gebeuren. Klijnsma kreeg grote zeggenschap over de keuze van de overige kwartiermakers, die allen wel op de een of andere manier 'vakbondsjongens en -meisje' zijn.

En hoewel ze het woord 'afbreukrisico' maandag wel liet vallen, lijkt Klijnsma inmiddels overtuigd van het bestaan van de geest. Die trof ze niet alleen binnen de vakbeweging, maar ook daarbuiten. "Het commitment in Nederland aan de vakbeweging is heel groot. Onder werknemers, maar ook onder werkgevers en politici. Zonder die vakbeweging kunnen we niet existeren op de manier zoals we dat tot nu toe hebben gedaan. En die manier heeft ons geen windeieren gelegd", bracht Klijnsma het algemeen gevoelen onder woorden.

Ze staat nu wel te trappelen om die krachtige vakbeweging nieuw leven in te blazen. En ze heeft haast. Over 3,5 maand, 'ergens rond 1 mei', willen de kwartiermakers de statuten van de nieuwe bond op tafel leggen, waarna de nieuweling in juni ten doop wordt gehouden.

Achter die haast zit een idee. Nu de geest van Dalfsen in de FNV is, moet er worden gehandeld. Het momentum - nog zo'n woord dat steeds weer opduikt - mag niet verloren gaan. Want voor je het weet ontvlammen er weer gevechten en gevechtjes, over wie het beste weet hoe je vakbondswerk organiseert, over wie voor wat gaat betalen, over wie waar zeggenschap over heeft. En van wie is de koffiejuffrouw op het hoofdkantoor van DSM eigenlijk? Van de nieuwe cateringbond of van de bedrijfsbond DSM?

Een razendsnelle omslag
10 juni 2011: Werkgevers, werknemers en kabinet presenteren, na een jaar van uitputtend onderhandelen, een pensioenakkoord. De grootste FNV-bond, Bondgenoten, wijst het nog diezelfde dag af.

6 juli 2011: Nadat de gematigde voorzitter van Abvakabo FNV, Edith Snoey, aftreedt, schaart de ambtenarenbond zich achter het protest van Bondgenoten.

Tot 19 september 2011: Felle strijd tussen Bondgenoten en Abvakabo enerzijds en de vakcentrale, gesteund door bonden die het pensioenakkoord wel onderschrijven, anderzijds. Voor het voortbestaan van de FNV wordt gevreesd.

19 september 2011: De Federatieraad van de FNV stemt in meerderheid voor het pensioenakkoord. Bondgenoten en Abvakabo voelen zich niet gehoord en zeggen het vertrouwen in FNV-voorzitter Agnes Jongerius op. Besloten wordt een 'commissie van goede diensten' in te stellen die de scherven moet lijmen.

6 oktober 2011: Een commissie van goede diensten lijkt nog een stap te ver. PvdA-senator en burgemeester van Dalfsen Han Noten en oud-SER-voorzitter Herman Wijffels worden aangesteld als 'verkenners' om de weg voor de commissie te effenen.

3 december 2011: Noten en Wijffels presenteren in Dalfsen hun oplossing: de FNV, de federatie van negentien autonome bonden, vormt zich om tot een verband van kleinere beroepsgerichtere bonden. Werktitel: De Nieuwe Vakbeweging. Doel: dichter bij de leden staan en minder onderlinge concurrentie. FNV-voorzitter Jongerius en Bondgenoten-voorzitter Van der Kolk zullen terugtreden.

16 januari 2012: Commissie van goede diensten, de 'kwartiermakers', begint haar werk om de voornemens van Dalfsen om te zetten in concrete afspraken en statuten.

Rond 1 mei 2012: De kwartiermakers presenteren statuten Nieuwe Vakbeweging, waarna de bonden die hun leden kunnen voorleggen.

Juni 2012: Oprichtingscongres De Nieuwe Vakbeweging, waarin de bestaande FNV-bonden, als hun achterbannen dat goedkeuren, zullen opgaan.

Deel dit artikel