Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Meer controle ontwikkelingsgeld Pronk verscherpt toezicht na miljoenenfraude bij project in India

Home

Van onze redactie economie DEN HAAG - Minister Pronk van ontwikkelingssamenwerking wil de controle op besteding van ontwikkelingsgeld verbeteren. De demissionaire bewindsman schrijft dit in een brief aan de Tweede Kamer. Aanleiding voor de brief is de ontdekking van een miljoenenfraude met Nederlands ontwikkelingsgeld gepleegd door een Indiase partnerorganisatie van de ontwikkelingsorganisaties Novib en Icco.

De twee Nederlandse organisaties krijgen in mei de eerste signalen dat hun partner Aware uit India er een dubbele boekhouding op na houdt. De misstanden bij Aware - afkorting voor Action for Welfare and Awakening in Rural Environment - worden vervolgens bevestigd door onafhankelijke Indiase en Nederlandse accountants, die in opdracht van de voornaamste donoren - Novib, Icco, de Belgische ontwikkelingsorganisatie NCOS en de Zweedse Diakonia - de boeken van Aware controleren. In totaal is er 23 miljoen gulden verduisterd. Dertien miljoen gulden is afkomstig uit het buitenland.

Aware heeft jarenlang een financieel verslag aan de Indiase overheid voorgelegd, waar weinig op valt aan te merken. Een tweede jaarverslag, speciaal voor de buitenlandse donoren, blijkt minder betrouwbaar. Het saldo valt daarop aanmerkelijk lager uit dan het in werkelijkheid is. Een valse accountantsverklaring wordt toegevoegd aan het verslag voor de donoren. Op die manier creëert de Indiase organisatie een soort reservefonds van niet bestede projectgelden.

Hans Pelgröm, directeur van de afdeling projecten van Novib, vertelt dat er geen aanwijzingen zijn dat dit geld door medewerkers van Aware in eigen zak is gestoken of op andere wijze oneigenlijk is gebruikt. “Onze laatste informatie stamt uit mei, toen stond het geld nog op een rekening. Bovendien, ik ken de organisatie al elf jaar persoonlijk, de werkcultuur is er veel eerder een van heel zuinig omgaan met geld dan van persoonlijke verrijking.”

Hij noemt andere mogelijke redenen voor het frauduleuze gedrag van de partners, dat de medewerkers van Novib “behoorlijk geschokt” heeft. “Het zou kunnen dat het reservefonds is opgebouwd om de afhankelijkheid van buitenlandse donoren te verminderen. Ook is het mogelijk dat door binnenlandse problemen niet al het toegezegde geld is uitgeven en dat men dat voor ons heeft willen verbloemen.” Wie in India geld uit het buitenland wil ontvangen, moet daarvoor speciale toestemming aanvragen bij de overheid. Die toestemming is Aware in het verleden wel eens ontzegd. Een derde reden zou daarom kunnen zijn, aldus Pelgröm, dat Aware uit angst voor herhaling daarvan alvast wat extra geld opzij heeft willen zetten.

De organisatie uit India ontvangt in mei een brief van Novib waarin om opheldering wordt gevraagd. Het accountantsrapport wordt bijgevoegd. “Die opheldering is uitgebleven en contacten zijn feitelijk opgeschort sindsdien,” zegt Pelgröm. “Maar deze week ben ik wel twee keer gebeld door de organisatie. Ze waren daar benaderd door de pers en vroegen ons om advies wat ermee te doen. Ik heb hun gezegd dat ze dat zelf maar moeten uitzoeken.”

Novib en Icco hebben de Indiase autoriteiten verzocht om de bankrekeningen van Aware te blokkeren. Zij eisen tevens een uitgebreid onderzoek naar de gang van zaken. De ontwikkelingsorganisaties hopen op die manier het verduisterde geld alsnog voor projectbesteding beschikbaar te krijgen.

De twee Nederlandse hulporganisaties ontvangen direct geld van de overheid om te besteden aan niet aan de overheid gebonden organisaties in ontwikkelingslanden, zoals Aware in India. Aware steunt met het geld arme mensen in 3 000 dorpen op het Indiase platteland. Volgens evaluaties van Novib en Icco heeft dat werk wel degelijk positief bijgedragen aan verlichting van de armoede. In totaal heeft Aware uit Nederland 31 miljoen ontvangen sinds 1987. Ongeveer 26 miljoen gulden van dit bedrag komt van de Nederlandse overheid.

Novib is, in tegenstelling tot Icco, actief met eigen fondswerving. Alle 30 000 Novib-donateurs in Nederland hebben gisteren een brief ontvangen waarin de kwestie rond Aware wordt uitgelegd. Gistermiddag had dit vooralsnog slechts twee opzeggingen tot gevolg gehad en, volgens Pelgröm, tientallen steunbetuigingen. “Vooralsnog reageren donateurs positief op de volkomen opening van zaken die we hebben gegeven.” Een andere woordvoerder van Novib meldde gisteren dat nooit eerder een zelfde soort misstanden is ontdekt bij partners.

Icco sluist bijna uitsluitend overheidsgeld door naar partners in de derde wereld en heeft geen directe donateurs. Een woordvoerder meldde gisteren dat het bestuur waarin Nederlandse organisaties van zending en werelddiakonaat zitting hebben, inmiddels op de hoogte is gesteld.

Minister Pronk schrijft in zijn brief aan de Kamer dat Icco en Novib alle procedures voor goede controle van het geld hebben doorlopen. “Dat een dergelijke zaak zich kan voordoen, ondanks gedegen en contractueel vastgelegde beheersafspraken en de naleving daarvan door de directe partners van de Nederlandse regering, geeft mij aanleiding me te beraden op mogelijkheden voor een nadere aanscherping van preventieve en controlemaatreglen”, aldus de brief aan de Kamer.

Deel dit artikel