Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Media en peilingen zorgden voor kantelpunt in deze campagne

home

Jouke de Vries en hoogleraar bestuurskunde aan de universiteit Leiden

Rutte, op de rug gezien, kijkt tijdens een van de vele debatten naar de lachende gezichten van Samsom (l) en Roemer. © anp
Opinie

Het meest spectaculair in de verkiezingscampagne tot nu toe is de kanteling tussen Roemer (SP) en Samsom (PvdA). Vooraf hadden de politieke strategen van VVD en SP ingezet op een tweestrijd tussen Roemer en Rutte.

 
Peilingen zijn de brandstof voor de SocialMediacratie

Hun verwachting was dat Samsom er niet meer aan te pas zou komen, omdat hij niet deelnam aan de 'Kunduz-coalitie' dit voorjaar. Samsom had de boot gemist. Het zou nooit meer goed komen met de PvdA. De SP onder Roemer zou de PvdA definitief vermorzelen.

Na een korte en hevige verkiezingsstrijd zijn de rollen totaal omgekeerd. Nu is het volgens iedereen duidelijk dat Roemer het niet goed doet en de populariteit van Samsom is gestegen. In sommige peilingen is Samsom Roemer al gepasseerd en is de neergang van de SP ingezet. In andere peilingen geven respondenten aan dat ze Samsom premierwaardig vinden en vormt hij zelfs een bedreiging voor premier Rutte (VVD).

De plotselinge verandering in de kiezersgunst valt te verklaren door twee andere zaken die mij tijdens deze campagne ook zijn opgevallen, namelijk de onevenredige invloed van de peilingen en de media. Deze twee factoren hangen met elkaar samen.

Over de peilingen kunnen wij concluderen dat het er steeds meer zijn. De uitkomsten van de peilingen hebben grote invloed op het gedrag van politici. De politieke leiders worden omringd door een leger van voorlichters, communicatiedeskundigen en spindoctors. Voor hun zijn de dagelijkse peilingen een brandstof die de 'twitter-democratie' gaande houdt. De peilingen zijn verder geperfectioneerd, hoewel er bij alle peilingen nog altijd een behoorlijke foutmarge is waardoor voorspellingen lastig blijven. De peilingen geven echter wel een trend aan en krijgen veel aandacht in de media . Daardoor hoorde ik deze week een collega zeggen: "Ik hoor dat Samsom het goed doet!".

Het publiceren van de uitkomsten heeft ook een zelfversterkend effect. Kiezers, waarvan een groot deel liever naar 'Boer zoekt Vrouw' kijkt dan naar het zoveelste debat, imiteren elkaars gedrag en willen graag bij de winnaar horen. Zij springen op de muziekwagen van de politicus die volgens de peilingen op winst staat.

Over de media - we hebben het over de klassieke en social media - kunnen wij concluderen dat deze verkiezingscampagne definitief aantoont dat de Nederlandse democratie is overgegaan in een SocialMediacratie. Dat betekent dat niet de bevolking heerst, maar een grote groep professionals die werkzaam zijn bij de media en die de media gebruiken om hun eigen meningen en interpretaties als nieuws te brengen. Zij hebben een onevenredige invloed op de inhoud van de politieke agenda en bepalen het beeld van de politiek in toenemende mate. Bij de televisie valt op dat politiek niet meer diepgaand en als zelfstandig onderwerp wordt behandeld, maar meestal onderwerp is van een programma waarbij politici, zangers, acteurs, schrijvers en cabaretiers bij elkaar worden gebracht. Door deze mix van gasten in 'De wereld Draait Door', 'Pauw en Witteman', 'Knevel en Van den Brink' en 'Nederlandkiest', is politiek cabaret geworden. Terwijl een groot deel van de politiek niets met vermaak te maken heeft.

Politiek gaat ook steeds meer op voetbal lijken. Net als bij voetbal zijn er steeds meer uitgebreide voor- en nabeschouwingen rond een tv-debat. Zoals Wilfred Genee, Johan Derksen, Rene van der Gijp en Kraay jr. het voetbal analyseren, zo beschouwen Frits Wester, Bart Chabot, Rick Nieman en Wouke van Scherrenburg de politiek. De media houden na afloop ook meteen peilingen waarin de winnaar wordt uitgeroepen. Spindoctors worden zelfs uitgenodigd in Nieuwsuur - Dig Istha (PvdA) en Jack de Vries (CDA) - om hun eigen politieke partij en leider een voldoende te geven. Deze programma's leiden tot trends, die door de social media en het beruchte tweede scherm worden versterkt. Via Twitter wordt de politiek geframed en geblamed en direct van commentaar voorzien.

De peilingen en de media hebben een grote invloed op een onwetend kiezerspubliek. Vele kiezers hebben tegenwoordig niet meer de pastoor maar een stemwijzer nodig om te weten wat zij denken. Zij zijn gevoelig voor peilingen en trends in de media. Deze twee factoren vormen een mogelijke verklaring voor hét kantelmoment in deze verkiezingsstrijd. Dat was toen in de nabeschouwing op het tweede tv-debat - het premiersdebat - een Twitter cloud op tv werd gepresenteerd. met als trending topic in het midden: Samsom.

Jouke de Vries volgt voor Trouw op zaterdag de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.