Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Mauritius wil 'gestolen' eilanden via de rechter terug

Home

Melanie Zierse

Diego Garcia, het grootste eiland van het Chagos-archipel © REUTERS

Een archipel waar nu een belangrijke Amerikaanse legerbasis staat, is van ons, claimt Mauritius.

Een kleine eilandengroep midden in de Indische oceaan, de Chagos-archipel, is onderwerp van een juridische strijd tussen Mauritius en Groot-Brittannië. Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag buigt zich deze week over de vraag wie de rechtmatige eigenaar is.

Lees verder na de advertentie

Al sinds 1814 is de eilandengroep in handen van de Britten. Destijds hoorde de Chagos-archipel nog bij het Afrikaanse eiland Mauritius. Maar in 1965 scheidde de koloniale machthebber de gebieden van elkaar, drie jaar voordat Mauritius onafhankelijk werd. Een jaar later besloot Groot-Brittannië het grootste eiland van de archipel, Diego Garcia, te verhuren aan de Verenigde Staten. Zij bouwden er een militaire basis voor vliegtuigen en schepen, die nu nog wordt ingezet in de strijd tegen terrorisme, instabiliteit en piraterij.

Mauritius stelt dat het destijds onder druk is gezet door Groot-Brittannië om de controle over de Cha­gos-ar­chi­pel af te staan

Voor de bouw van deze basis moesten zo'n 1500 inwoners het eiland verlaten. Veel van hen werden door de Britten gedwongen uitgezet naar de nabijgelegen Seychellen en Mauritius. Een groot aantal vestigde zich in Groot-Brittannië. Al jarenlang proberen de Chagossianen terug te keren naar hun thuisland, maar hun kolonisator verbiedt dat zolang het huurcontract met de VS geldt. Twee jaar geleden is de overeenkomst nog verlengd tot 2036.

© Thijs van Dalen

Dekolonisatie

Mauritius daagt Groot-Brittannië nu voor het Internationaal Gerechtshof. "Dit is een belangrijk politiek moment in de dekolonisatiebeweging", zegt Geoff Gordon, onderzoeker bij het Asser instituut voor internationaal en Europees recht in Den Haag. Vertegenwoordigers van meer dan twintig partijen hebben gevraagd deel te nemen aan de hoorzittingen. Dit laat de grote interesse zien voor kwesties over de koloniale erfenis.

Mauritius stelt dat het destijds onder druk is gezet door Groot-Brittannië om de controle over de Chagos-archipel af te staan tijdens onderhandelingen over de onafhankelijkheid. "De keuze was onafhankelijkheid met afscheiding of helemaal geen onafhankelijkheid", aldus Anerood Jugnauth, de enige nog levende betrokkene bij de onderhandelingen.

De scheiding is volgens Mauritius in strijd met de VN-resolutie uit 1960 die het uiteenvallen van kolonies voor onafhankelijkheid verbood.

Mauritius heeft absoluut een punt, aldus Gordon. "Tijdens die onderhandelingen was sprake van een totaal ongelijkwaardige onderhandelingspositie. Ondanks de onafhankelijkheid was er nog steeds op veel manieren sprake van dwang. Zo had Groot-Brittannië de economische, militaire en juridische middelen die Mauritius niet had."

De Britten erkennen dat de uitzetting van de Chagossianen 'beschamend en verkeerd' was, maar houden vol dat de archipel bij het Britse overzees grondgebied hoort.

Ze ontkennen dat er dwang is gebruikt en willen de eilanden pas teruggeven wanneer zij ze niet meer nodig hebben voor 'defensiedoeleinden'. Groot-Brittannië vindt dat deze zaak bovendien een bilaterale kwestie is, die niet voor het Internationale Gerechtshof hoort te komen. Dat zou pas mogen als beide landen daarmee instemmen.

Demonstranten bij het Internationaal Gerechtshof © AP

Goede argumenten

Maar de kans dat het hof meegaat in die argumentatie is klein. "Het Internationale Gerechtshof weigert bijna nooit een uitspraak te doen", zegt Gordon. De kans dat het Hof een uitspraak doet in het voordeel van Mauritius is volgens de expert zeker aanwezig.

"Zij hebben goede juridische en historische argumenten en hebben het momentum in hun voordeel." Toch wil dat nog niet meteen zeggen dat het conflict is opgelost. De uitspraak van het Hof, die maanden en zelfs jaren op zich kan laten wachten, is slechts een advies en niet bindend.

Deel dit artikel

Mauritius stelt dat het destijds onder druk is gezet door Groot-Brittannië om de controle over de Cha­gos-ar­chi­pel af te staan