Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Martin Sommer: 'Europa op de tast'

Home

Martin Sommer

© ANP. Ben Knapen, Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,

De golven gaan in Europa hoger en Nederland haast zich terug naar het veilige midden. Dat stelt politiek redacteur Martin Sommer.

Ik heb die Algemene Beschouwingen nog eens teruggelezen. Was het nou echt zo erg? Iets anders dan onbeleefdheid valt op over het Kamerdebat. De Nederlandse neiging om alles klein te maken. Henk en Ingrid kwamen uiteraard voorbij. Bij Job Cohen (PvdA) werkte Henk bij de verzelfstandigde trammaatschappij HTM en Ingrid had last van de bezuiniging op haar persoonsgebonden budget (pgb). Stef Blok (VVD) voerde een bollenboer op, Van Haersma Buma een heel dorp (wel een klein dorp) in verband met de samenheid van het CDA. En Slob van de ChristenUnie bracht niet alleen Henk en Nel ten tonele, maar ook Joke en Johan, Hein en Giny, Klaas, Annet en Ahmed. Baas boven baas.

Stapelaars
Klein landje. Individuele, maar geen kleine probleempjes. We hebben Sahar gehad en nu Mauro. En vergeet de orka Morgan niet. Sahar mag blijven. Eén geval is een morele imperatief, duizend gevallen is statistiek. Dus alle Sahars mogen niet blijven. Bij de ingang van de Tweede Kamer moet je je tegenwoordig een weg banen door de rolstoelers. Allemaal afzonderlijke stapelaars van bezuinigingen. Hebben zij ongelijk in hun leed? Ik zou niet durven.

De tirannie van de individuele gevallen is de schuld van het populisme, zegt de een. Of van de media, zegt een tweede. Zeker, ook de Volkskrant pinkt graag een traantje weg met een slachtoffer. Besturen is in zijn algemeenheid nee zeggen. Zeg maar eens nee tegen een Gümüs die het land uit moet, Job Cohen weet er alles van uit een vorig leven als staatssecretaris.

Bij mijn weten is het in Frankrijk begonnen. Daar hadden ze twintig jaar geleden de génération morale, jongeren die weg wilden van het partijgesteggel en de politiek in de moraal wilden grondvesten. Dat was niet toevallig. De Muur was weg, de klassieke tegenstellingen ook. Dus waar gingen die partijen nog over.

Retoriek
Eén groot gezapig midden bleef over. Alle retoriek over het neoliberalisme ten spijt, ontbreekt het de PvdA nog altijd smartelijk aan profiel. Daar helpen geen zes congressen in het land aan. Datzelfde geldt voor het CDA. In beide partijen zijn commissies actief die voor de zoveelste keer nut en noodzaak moeten aantonen. Maar de tegenbeelden zijn weg.

Kijk door het retorische geweld van de Algemene Beschouwingen heen. De PVV verdedigt de bezuinigingen van het kabinet, ook de SP had in haar programma een snijpakket van 10 miljard klaarstaan. Wat resteert aan tegenstellingen is de morele competitie.

Intussen beneemt het kleine het zicht op het grotere. Die versleten stratenmaker met zijn pensioentje, mag die nog met 65 weg? Zeker. Maar het echte vraagstuk is hoe het verder moet met de oude dag van acht miljoen mensen. Wat is het prisma? Zonder ideologisch profiel is de politiek gedoemd achter de maatschappelijke mode aan te lopen. Dat gaat zich wreken bij ingewikkelde problemen, zoals pensioenstelsels, krediet- of eurocrisissen. Richting ontbreekt. De politiek moet zich verlaten op expertise. De experts zijn het niet eens. Dan resteert, zoals Ed. van Thijn het ooit noemde, alleen besturen op de tast.

Hartstochtelijk pleidooi
Nu hebben we het Europadebat in verband met de eurocrisis. Hoe verder? Een jaar geleden was het kabinet nog heel prozaïsch over Europa. 'Dingen voor elkaar krijgen', daar was Europa voor, omdat Nederland een handelsland is. Verder moest Europa zich koest houden. Staatssecretaris Knapen had in zijn vorige functie als lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid een hartstochtelijk pleidooi geschreven voor het aanhalen van de Europese banden. Nederland zou Europees zijn of niet zijn. Helaas was hij toen het rapport werd gepresenteerd aan zijn nieuwe functie begonnen. Staande de presentatie werd het verhaal door zijn nieuwe baas, minister Rosenthal, in de la geschoven. Nederland hield op dat moment niet zo van Europa. Dat werd nog eens bevestigd toen premier Rutte in mei zei dat hij 'niet zoveel' met de Grieken had.

Nu zijn we weer een half jaar verder. De golven gaan in Europa hoger en Nederland haast zich terug naar het veilige midden. Waar stonden we ook alweer? In de Miljoenennota geen spoor van de Eurokritische vermaningen uit de regeringsverklaring. Ben Knapen mag zich er ook weer mee bemoeien en het Nederlandse standpunt in Duitsland uitleggen. Niet ideologisch maar pragmatisch pro-Europees. Kun je dat een kompas noemen? Het lijkt toch meer op: zoals de wind waait, waait m'n jasje. Het debat gaat over Sahar en Henk en Ingrid. Maar het onbehagen zit elders.

Martin Sommer is politiek redacteur van de Volkskrant.

Lees verder na de advertentie

 Alleen de morele competitie is nu nog overgebleven  

Deel dit artikel