Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Martijntje Smits

Home

Hester Haarsma

Wat is uw favoriete fragment uit de geschiedenis van het denken en waarom?

'De huiver die velen van ons voelen bij de gedachte aan genetische manipulatie is niet de huiver voor wat verkeerd is. Het is de angst om de greep te verliezen op wat verkeerd is. Wij vrezen dat onze gevestigde opvattingen onderuit gehaald zullen worden, dat we in een vrije morele val zullen geraken, dat we opnieuw zullen moeten leren denken, tegen een nieuwe achtergrond en met ongewisse uitkomsten. Voor God spelen is met vuur spelen. Als deze hypothese juist is, als dit de verklaring is voor de emotionele reacties op genetische manipulatie, is die verklaring dan ook een rechtvaardiging van die reacties? Nee. Als deze hypothese juist is, hebben we een uitdaging gevonden die we aan moeten gaan, niet een reden om ons

ervan af te keren. Onze hypothese laat alleen maar zien, waarom onze huidige waarden verkeerd zouden zijn, of slecht doordacht.'

Ronald Dworkin (1931)

,,Bij dit fragment heb ik een heel dubbel gevoel. Aan de ene kant heeft Dworkin gelijk wanneer hij zegt dat we angstig en onzeker zijn over wat de techniek ons zal brengen. Aan de andere kant omschrijft hij de publieke reacties als te emotioneel. Dat vind ik te gemakkelijk. Hij stapt eenvoudig over waarden heen die fundamenteel zijn voor onze samenleving en waar je niet zo aan kunt morrelen. De houding van Dworkin vind je vaak terug bij wetenschappers die warme pleitbezorgers zijn van een bepaalde technische ontwikkeling. Ze zien de grensoverschrijding juist als uitdagend en projecteren vervolgens wonderbaarlijke beloftes op die technologieën. Vaak vinden ze de sceptische reactie van het publiek emotioneel en slecht doordacht. In hun ogen is het puur een kwestie van wennen, want de culturele grenzen verschuiven immers voortdurend onder invloed van technologische verandering.

De publieke weerstand komt voort uit hoe we de wereld indelen, de symbolische orde. We hanteren daarbij allerlei elkaar uitsluitende categorieën: de natuur versus cultuur, organisme versus machine, mens versus dier, man versus vrouw. Dat soort indelingen hebben we nodig om de wereld te begrijpen en te beoordelen. We hebben vakjes nodig, anders wordt het een brij van betekenisloosheid. Wetenschappers worden vaak gedreven door de wens om die vakjes te overschrijden, maar dat wil niet zeggen dat het publiek net zo gemakkelijk die waarden kan loslaten. Daar is de samenleving te weerbarstig voor. Als iemand bijvoorbeeld niet kan zien of een ander man of vrouw is, zorgt dat voor een onbehaaglijk gevoel. Zo'n type creatie noem ik een 'monster'. Daarvan is sprake wanneer de grenzen van de vaste categorieën worden overschreden. Een dubbelzinnigheid. Je kunt dit onbehagen niet afdoen als gewoon een emotie. Je moet het serieus nemen. Homoseksuelen waren in die zin jarenlang in Nederland ook een soort 'monsters'. We konden ze niet indelen in onze vaste categorieën, we vonden dit soort liefde onnatuurlijk, zoals we nu genetische manipulatie onnatuurlijk vinden. Uiteindelijk is er een extra categorie gemaakt, maar dat gebeurde niet zonder slag of stoot.

Tegenstanders van deze technologische ontwikkeling gebruiken onvermijdelijk naturalistische drog redenen. Ze zien de natuur als normgevend. We zouden niet zomaar mogen ingrijpen in de natuur omdat dit processen kan ontketenen die we niet in de hand hebben. Maar wat we als natuur zien, is een historische constructie die telkens opschuift. Desondanks moeten we dit natuurbegrip serieus nemen, ook al is het een constructie. Want we hebben niets anders. Dworkin houdt ons voor dat mensen maar moedig moeten zijn en net als Prometheus, de beschermheilige van de gevaarlijke ontdekkingen, met vuur moeten spelen. Dworkin zegt in feite dat we de grenzen móeten verschuiven. Toch is de publieke terughoudendheid terecht. Alle acties, deliberaties en protest moet je zien als manieren om zo'n technologie te temmen. Genetische voeding zal bijvoorbeeld nooit als concept zo overgeplant worden in de samenleving, maar alleen in specifieke toepassingen en onder specifieke maatschappelijke en juridische condities. Maatschappelijke druk is van belang voor een aanvaardbare inbedding.

De wereld mag best veranderen, maar wel stapje voor stapje. Er is geen garantie dat het goed zal aflopen, maar wanneer hebben we die garantie wel? Ik ben geen doemdenker. Ik vind dat we moeten onderzoeken op welke manier we invloed kunnen uitoefenen en kunnen zorgen dat er een nieuw evenwicht komt tussen de verschillende maatschappelijke krachten. Maar pas op het moment dat een techniek beter is ingebed in de samenleving, weten we wat de concrete uitwerking is. Alleen achteraf kunnen we beoordelen of een keuze goed of fout was.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie