Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Marten Fortuyn / De zin van het zinloze

Home

door Wim Boevink en Joop Bouma

Marten Fortuyn, de oudste broer van Pim, leeft sinds de zesde mei nog altijd als in een roes. Nachten van vier uur slaap. Zes kilo kwijt. Op standbeelden of andere relikwieën zit de familie niet te wachten, zegt hij. Dan liever iets met meer symboliek, bijvoorbeeld de Dag van de Stem van het Volk. ,,Pim is geschiedenis. Klaar-uit. Maar wat hij tot stand heeft gebracht mag geen geschiedenis worden.''

Het telefoontje kwam van Pims oudste zus Tineke. ,,Jullie moeten naar de tv kijken, want er is iets ergs met je broer.'' De eerste beelden die Marten Fortuyn zag, waren van ambulancebroeders die zijn broer poogden te reanimeren. Het doodsbericht moest nog komen, maar Marten Fortuyn wist: ,,Voor mij was Pim al dood.''

Die zesde mei was, zegt hij, zo'n dag geweest die hij eerder had meegemaakt. Zo'n dag met een onbestemd gevoel van onrust, van ontheemding. Zo'n dag die eindigt in nare berichten. Ruim dertig jaar geleden had hij zich precies zo gevoeld. Het was de dag waarop zijn broer Joost op 18-jarige leeftijd omkwam bij een auto-ongeluk. ,,Die niet te benoemen onrust had ik op 6 mei ook.''

Vrijdag is hij voor het eerst op de plek in het Hilversumse Mediapark geweest waar zijn broer is doodgeschoten. Direct na een optreden in het tv-programma Barend en Van Dorp liep hij onder begeleiding van een beveiliger naar de parkeerplaats. ,,Ik had daar behoefte aan. Het was een heel sereen moment. Het helpt me om dingen op z'n plaats te leggen.'' Marten Fortuyn liet er vijf rozen achter, vier rode en één witte. ,,Die witte roos was een pesterijtje. Pim hield niet zo van witte rozen.''

Op 6 mei, na het telefoontje van zijn zus, belde Marten met zijn jongere broer Simon in Rotterdam. ,,Ik vroeg hem of hij wat wist. Nee dus. We hebben afgesproken dat we richting Utrecht zouden rijden. Terwijl wij al reden is Simon gaan bellen met de politie in Hilversum. Maar hij kreeg geen contact, de verbinding werd verbroken, het doorverbinden mislukte. Op een parkeerplaats bij Utrecht hebben we elkaar getroffen en toen zijn we samen doorgereden naar Hilversum. Om een uur of acht waren we bij het politiebureau. Daar werd ons verteld dat het lichaam van Pim al onderweg was naar het gerechtelijk laboratorium in Rijswijk. We hebben er met twee rechercheurs zitten praten, keigoeie knapen. En er was een vrouw van slachtofferhulp, een lieve dame die al vrij snel wegging omdat ze voor ons toch niet zo veel kon betekenen. We waren erg rustig, heel scherp op de situatie, we wilden beslist geen gedoe. Na een tijdje kwam een officier van justitie aan ons vertellen wat hij van plan was aan de pers mee te delen. Niet lang daarna ben ik naar huis gereden.'' Thuis in het Belgische Loenhout, kreeg hij die avond minister-president Kok aan de telefoon. ,,Het was een geschokte man, die mij belde. Daar was geen snippertje politiek theater bij. Hij was in en in verdrietig, een mens met compassie.''

Maar inmiddels zijn er vier weken verstreken. Er is een politieonderzoek gaande. Er is een commissie aan het werk, die onder leiding van oud-president H. van den Haak van het Amsterdamse gerechtshof nagaat of er door de overheid fouten zijn gemaakt bij de inschattingen over de persoonlijke veiligheid van Pim Fortuyn. En er is een commissie bezig die bekijkt of het politie- en justitie-onderzoek goed verloopt.

Over de samenstelling van de twee commissies maakte Marten Fortuyn zich zorgen. Er zitten geen mensen in met 'ponem', mensen die vertrouwen genieten bij het grote publiek, vindt hij. Door zijn toedoen -hij sprak er premier Kok er rechtstreeks op aan- werd de commissie-Van den Haak uitgebreid met assistent-Nationaal Ombudsman S. Horstink en oud-politiecommissaris K. Sietsma. ,,Afgelopen vrijdag heb ik met Van den Haak en Sietsma gesproken. Ik heb er wel vertrouwen in.''

Maar de samenstelling van de commissie 'Belcom Fortuyn' die moet waken over de kwaliteit van het strafrechterlijke onderzoek, zit Marten Fortuyn nog niet lekker. ,,Er zullen wel goeie techneuten in zitten, maar het zijn mensen die niemand kent.'' Hij heeft afgelopen week een brief aan premier Kok gestuurd met de oproep om mensen van naam en faam in de commissie te zetten. ,,Zo iemand als Wiegel of oud-hoofdcommissaris Blaauw.''

Het werk van deze commissie is voor de familie cruciaal, zegt Fortuyn. Voor hem staat al vast dat de commissie tot het oordeel zal komen dat zijn broer ten onrechte persoonsbescherming is onthouden. ,,Die taarten die hem in Den Haag in het gezicht zijn gesmeten, was dat niet genoeg om hem beveiliging te geven?''

De familie Fortuyn vindt daarom dat demissionair minister De Vries (Binnenlandse zaken), ongedacht de uitkomst van de commissie-Van den Haak, had moeten opstappen. ,,Ik zou het elegant vinden als Klaas de Vries de eer aan zichzelf houdt en alsnog terugtreedt. Ik zeg niet dat hij schuldig is. Ik zeg evenmin dat hij de verkeerde maatregelen heeft genomen. Het zijn anderen die daar over gaan. Maar hij is als minister wel verantwoordelijk. Dit heb ik ook aan Kok geschreven. Je kunt een minister in een volgend kabinet niet opzadelen met een politiek probleem dat onder verantwoordelijkheid van deze minister is ontstaan. Ik heb Kok er voor gewaarschuwd dat het onverstandig is om dit probleem te laten liggen. De Vries heeft nog op de avond van de moord aan de media gemeld dat er geen ernstige aanwijzingen waren dat Pim gevaar liep. Dat noemen wij in België: je schup afkuisen, ofwel je straatje schoonvegen.''

Deze week heeft Marten Fortuyn een gesprek met een officier van het Amsterdam Openbaar ministerie, waar formeel de leiding ligt van het politieonderzoek naar de moord op Pim Fortuyn. Hij zal justitie vragen naar de mogelijkheden om met de familie van verdachte Volkert van der G. in contact te komen. ,,Ik denk dat die familie met een even groot verdriet en trauma zit als wij. Ik ben er kapot van dat Volkert van der G. een kindje heeft van een paar maanden... Hij had toch moeten nadenken, hij heeft met zijn daad generaties van zijn eigen bloed gestigmatiseerd. Ik sta open voor contact met de familie, als men dat wil. Ook met Volkert van der G. willen wij graag praten. Ik zou hem willen leren kennen, begrijpen. Er wordt nu over van alles gespeculeerd. Als ik zijn motief weet dan kan ik misschien in het zinloze van deze daad nog de zin zien. Dat zal geen gesprek vanuit woede worden. Geen familietribunaal. Natuurlijk zijn wij in de familie geregeld kwaad over wat er is gebeurd, maar primair willen we toch met die man praten. Het zou misschien aan beide kanten helpen bij de verwerking.''

Zijn grootste angst is het Kennedy-drama. ,,Als er geen antwoord komt op het waarom van deze daad, als niet compleet helder wordt dat deze man als een eenling opereerde, blijft mijn familie generaties lang zitten met mythevorming over complotten en samenzweringen. Dat willen we niet. We kunnen leergeld trekken uit de geschiedenis. Ik ben jarenlang maandelijks naar de VS gereisd, daar kon je met veel mensen geen normaal gesprek voeren over de moord op JFK. Het bleef mistig. Ik wil niet dat mijn broer als een open-eindverhaal de boeken in gaat.''

Justitie mag trouwens in de afwikkeling van moordzaken wel iets meer piëteit tonen met de nabestaanden, vindt Marten Fortuyn. ,,Hoe wij Pim hebben teruggekregen van het gerechtelijk labo in Rijswijk is ontluisterend. Toen mijn jongste broer bij dat ongeluk was omgekomen, kregen wij hem thuis met een verband om het hoofd. De gruwelijke verminking van zijn schedel zag je niet. Pim kregen wij met de kogelinslagen in zijn hoofd nog zichtbaar en met twee kogelgaten in zijn rug. Mijn vrouw heeft meegeholpen met het afleggen van Pim. Daarbij bleek dat hij nog in een plas bloed lag, omdat niemand de moeite had genomen om de gaten af te sluiten met was. Zijn schedel was met hele grove steken dichtgenaaid. Ze behoren toch voor een dode te zorgen? Ze hebben toch net zo veel verplichtingen als ieder ander? Het kost toch maar een half uurtje om iemand tenminste een beetje toonbaar te maken?''

Met de politie hadden ze ook zo'n vervelende ervaring. ,,Ze hebben ons op de avond van de moord toestemming gevraagd om spullen uit Pims huis in Rotterdam te mogen halen, computers en zo. Natuurlijk mocht dat. Maar mijn broer heeft na verscheidene telefoontjes dat spul zelf weer moeten ophalen bij de politie. Dat is toch geen nette manier om met nabestaanden om te gaan?''

Wat nog rest is het testament van de overledene, niet alleen het politieke, maar ook de wilsbeschikking over zijn bezittingen. ,,Hij heeft ons een a4-tje nagelaten: zijn testament. Alle vorige testamenten heeft hij herroepen en in deze wilsbeschikking zijn geen begunstigers genoemd. Hij heeft daarmee heel wat over ons afgeroepen. Bedankt Pim! Ik ben er inmiddels dag en nacht mee bezig. Hij had wat onroerend goed, maar ook hypotheken. Hij heeft boeken geschreven, waarvan de laatste een bestseller is geworden. Maar schulden zijn er ook. Sinds zijn breuk met Leefbaar Nederland heeft hij zijn politieke campagne voor een groot deel zelf gefinancierd. We zullen zien hoe het uiteindelijk uitpakt. Er zullen nog wel wat rekeningen komen. Als het saldo enkele duizenden euro's negatief is, dan zullen Simon en ik die kosten betalen.''

Het Nationaal Archief heeft Marten Fortuyn al gevraagd om het persoonlijke en politieke archief van Pim Fortuyn te mogen opslaan. Hij voelt er weinig voor. ,,Dat rijksarchief leeft niet. Daar komen misschien wat wetenschappers om de stukken te bestuderen. Mogelijk brengen we alles onder in een stichting. We zullen in ieder geval zorgen dat alles bewaard blijft. Alle publicaties, reacties, emails, brieven, kaarten, tekeningen, kunnen we misschien digitaal opslaan en op een website plaatsen.''

En om de nagedachtenis aan Pim Fortuyn levend te houden, zou Marten Fortuyn het liefst 6 mei uitroepen tot de Dag van de Stem van het Volk. ,,De vertegenwoordiger van de stem van het volk is op die dag vermoord, maar de stem van het volk zelf blijft bestaan. Een soort herinneringsdag voor Pim Fortuyn..''

Deel dit artikel