Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Malcolms leven stond stil in de cel

Home

Marijke de Vries

© Kyra Sacks en Machteld Aardse/De Beeldvormers

Onderwijs in jeugddetentie? Dat komt neer op kaarten, theedrinken, sporten en muziek luisteren, zegt Malcolm (22). "Je kon ook gewoon in bed blijven liggen. Geen haan die ernaar kraaide. " Anderhalf jaar is hij nu 'buiten'. Daarvoor zat hij bijna drie jaar vast, vanwege een geweldsdelict, gepleegd op zijn zeventiende. "Die straf was verdiend, maar ik kwam er niet beter uit. Ik stond op dezelfde plek als toen ik erin ging. Ik had nog steeds geen opleiding of diploma."

Dat was niet alleen voor hem persoonlijk slecht, zegt Malcolm. "Het is voor iedereen beter als je er beter uitkomt." De cijfers lijken hem gelijk te geven. Van de jonge ex-gedetineerden in Nederland valt iets meer dan de helft in herhaling.

Dat moet anders, meent hij. Samen met zes andere jonge ex-gedetineerden werkte Malcolm de afgelopen twee maanden aan een plan om jongeren beter te kunnen straffen. Dit Youthlab was een initiatief van Young in Prison (YiP), een internationale organisatie die jongeren in gevangenissen helpt een positieve bijdrage te leveren aan de samenleving.

Diploma's
Wat de jongeren misten tijdens hun straf? "De kans om een beter mens te worden", zegt Malcolm. Hij heeft korte krulletjes en draagt een longsleeve met Mike Tyson erop. Zijn achternaam vertelt hij liever niet, zijn werkgever weet niet dat hij vastgezeten heeft. En je vindt niet zomaar een baan als je nauwelijks diploma's hebt.

Die had Malcolm graag willen halen in jeugddetentie. Maar dat was niet eenvoudig. Zijn vmbo had hij niet afgemaakt en de lessen binnen stelden vaak weinig voor, zegt hij.

"Niemand vraagt: wat wil jij bereiken?" Het voelt alsof je leven 'bevroren' is, zegt hij. "Wat ik er heb geleerd, heb ik zelf uitgezocht. Dat is misschien de enige nuttige les geweest: dat je het zelf moet doen."

Malcolm voelde zich vaak niet begrepen. Dat geldt eigenlijk voor alle jongeren van het Youthlab. Daarom pleiten ze voor het aanstellen van ervaringsdeskundigen in de jeugddetentie. "Die kennen 'het wereldje'. Die kunnen situaties inschatten."

"Jongeren vertrouwen het personeel nu vaak niet. Het is gevaarlijk om je kwetsbaar op te stellen, dan kunnen ze je breken." Dat komt de sfeer bepaald niet ten goede, schetst hij. De jongeren spannen samen tegen de groepsleiders, waardoor deze nog minder bereiken.

Lees verder na de advertentie
Wat ik er heb geleerd, heb ik zelf uitgezocht. Dat is misschien de enige nuttige les geweest: dat je het zelf moet doen

© Kyra Sacks en Machteld Aardse/De Beeldvormers

Dat er daarnaast drank, drugs en mobieltjes voorhanden zijn, zorgt ook voor onrust. "Tuurlijk is dat verboden", zegt Malcolm. "Maar het is de realiteit. Ik whatsapp vrijwel dagelijks met jongens die nog binnen zitten."

Voor het personeel is het ook niet makkelijk, dat ziet Malcolm ook wel in. "Ze doen misschien wel hun best, ze begrijpen de jongeren gewoon niet. Vaak zaten wij met de jongens op één kamer op de Playstation, en zaten zij samen op kantoor."

Spareribs
Ook onderling was de sfeer gespannen. "Er waren vaak conflicten tussen de donkere jongens en de Marokkaanse jongens. Echt om van alles. Bijvoorbeeld omdat wij spareribs wilden eten, maar zij eten geen varken. Je kon als groep maar één maaltijd bestellen. Dus dan moesten zij soep of brood eten. Dat zette wel kwaad bloed."

Tegen een ex-gedetineerde als begeleider zou hij zelf anders hebben aangekeken, zegt Malcolm. "Die vertrouw je eerder omdat ze hetzelfde hebben meegemaakt. Als je geen zin hebt zou zo iemand eerder zeggen: je hebt geen keuze, je komt nu uit bed, als je een baan hebt kun je ook niet blijven liggen."

Is het met Malcolm toch goed gekomen? Hij 'struggelt', zegt hij. Maar hij heeft werk, en een vriendin. "Eerlijk gezegd: het eerste jaar kwam ik geen stap verder. Ik ging van baantje naar baantje, ik wist nog steeds niet wat ik wilde met mijn leven. En wat ik wilde dat kon niet. Je zou al een plan moeten hebben als je nog in detentie zit. Ik dacht alleen maar: ik ga genieten van mijn vrijheid. Maar dat is niets. Als je op maandag vrijkomt, moet je dinsdag aan werk of een opleiding beginnen."

Op straat
Maar dat kun je zelf haast niet regelen, zegt Malcolm. Je hebt geen netwerk, geen kennis, geen contacten. Uiteindelijk had hij mazzel en vond hij via een familielid een baan in een kledingwinkel. "Anders hing ik misschien weer op straat, waar iedereen zit te stressen omdat er toch geen werk is."

Ook wil hij beter met zijn agressie leren omgaan. "Ik heb nog steeds dat ik uit situaties weg wil omdat ik bang ben dat ik boos word. Ik heb nu een vriendin en zij weet niet hoe ik dan ben. Ze vraagt ernaar, zegt: we moeten ook ruzie kunnen maken. Maar ik durf het niet. Ik weet nu dat ik op het goede moment weg moet gaan, voor het zwart wordt voor mijn ogen."

Malcolms achternaam is bij de redactie bekend.

Jongeren met een strafblad moeten een Verklaring omtrent gedrag (VOG) kunnen krijgen om meer kans te maken op een baan. PvdA-Kamerlid Marith Volp wil dat staatssecretaris Klaas Dijkhoff van veiligheid en justitie dit serieus overweegt om de hoge recidivecijfers onder jonge ex-gevangenen terug te dringen. Lees vandaag in Trouw meer over jeugddetentie.

Er waren vaak conflicten tussen de donkere jongens en de Marokkaanse jongens. Echt om van alles

Deel dit artikel

Wat ik er heb geleerd, heb ik zelf uitgezocht. Dat is misschien de enige nuttige les geweest: dat je het zelf moet doen

Er waren vaak conflicten tussen de donkere jongens en de Marokkaanse jongens. Echt om van alles