Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Maatschappij? Milieu? Politiek? Nu even niet!

home

Seada Nourhussen

De carrière, de familie en vrienden staan weer bovenaan de prioriteitenlijst van de Nederlander. Het milieu, de maatschappij en de politiek kunnen hem in deze tijden van economische crisis even gestolen worden. Terug naar huis en haard en naar calvinistische waarden: hard werken en sober leven.

Het jaar van de praktische idealisten zou 2008 worden. Waren de drie b’s van blingbling, botox en bimbo’s de voorgaande jaren in zwang, voor 2008 zouden drie andere b’s de boventoon gaan voeren: bewust, betrokken en betekenis.

Trendwatchers wezen er eind 2007 op dat de milieubewuste en geëngageerde burger terrein zou gaan winnen. We gaan massaal mediteren, alleen nog onbespoten groente en fruit kopen en waken voor kleding waar kinderhandjes aan hebben gewerkt, luidde de voorspelling. De groene glossy, Green.2, en de eerste biologische supermarktketen, Marqt, zagen het licht. Iedereen wilde mee surfen op de idealistische, groene golf.

De cultureel creatieven, zo noemde onderzoeksbureau Marketresponse de groep mensen die een duurzame leefstijl nastreven, waren in 2007 1,88 miljoen Nederlanders sterk. En de rek was er nog lang niet uit. Het aanzwellende leger cultureel creatieven zou volgens Marketresponse kiezen voor kwaliteit en bewust gebruik maken van producten en diensten die geen verdere ecologische of maatschappelijke problemen veroorzaken. De cultureel creatieven moesten niets hebben van massaproductie en de eenzijdige nadruk op succes.

Maar dat was toen. In een periode waarin niemand het nog had over omvallende banken, massaontslagen of de inmiddels officieel geworden recessie. We zullen dit jaar met een begrotingstekort van 39 miljard euro en 675.000 werklozen te kampen krijgen, voorspelde het Centraal Planbureau deze week. Minister Wouter Bos durft zelfs vergelijkingen te trekken met de economische neergang van de jaren dertig.

En in tijden van crisis kunnen de wereldproblemen ons gestolen worden, blijkt uit de meest recente Mentality-meting van onderzoeksbureau Motivaction. Want het jaarlijkse onderzoek naar waarden en leefstijlen onder 1250 Nederlanders van 15 tot 80 jaar, laat onder meer zien dat de aandacht die er de afgelopen jaren voor het milieu was, opvallend is afgenomen.

De 85 procent die zich in 2006 nog zorgen maakte over de schade die mensen aan de aarde toebrengen, was in het najaar van 2008 naar 74 procent gekelderd. Toen raakte de economische crisis in een stroomversnelling.

Ook blijken Nederlanders minder maatschappelijk betrokken in brede zin. Ze vinden minder vaak dat ze zich persoonlijk behoren in te zetten voor de gemeenschap (van 82 procent in 1999 naar 77 procent vorig jaar). Het deel van de Nederlanders dat zich betrokken voelt bij de politiek daalde drastisch: van bijna de helft van de bevolking in 2006 tot 37 procent in 2008. Nog iets opvallends: van problemen met allochtonen liggen we ook minder wakker dan eerst. Het aantal Nederlanders dat vindt dat er te veel buitenlanders zijn die zich niet aanpassen aan de Nederlandse cultuur, is sinds 2002 met 8 procent gezakt .

„Grote problemen zoals milieu, maatschappij, politiek en integratie vinden we in een economische neergang minder belangrijk dan de vraag of we onze baan nog behouden”, zo verklaart onderzoeker Martijn Lampert van Motivaction het veranderende engagement. Lampert: „We zijn ons meer gaan richten op de zaken op microniveau in plaats van het oplossen van de problemen op macroniveau. Op ons werk, onze familie en vrienden hebben we meer grip dan op de economie of het milieu.”

De groeiende belangstelling voor het milieu van de afgelopen jaren hield sterk verband met de enorme aandacht vanuit de media en de politiek voor de film ’An Inconvenient Truth’ van Al Gore. „Dat was in 2006, toen het nog goed ging met de economie”, duidt Lampert. „Nu heeft de economische crisis de aandacht van mensen. Logisch, want die grijpt nu direct in op hun persoonlijke leven. Mensen zien mensen om zich heen ontslagen worden.”

En dat persoonlijke leven draait nu eenmaal om onszelf, om ons eigen hachje en onze nabije omgeving. Daarom vinden we carrière en sociale stijging opeens belangrijker voor ons geluksgevoel. Vorig jaar stemde 38 procent –in 2006 was dat van 29 procent– in met de stelling dat het eigen geluk grotendeels wordt bepaald door de eigen carrière. Ook op andere punten is de carrièregerichtheid gestegen. In 2002 vond bijna tweederde hard werken goed voor de mens, in 2008 onderschrijft 70 procent deze stelling.

Er lijkt een sterke realiteitszin te zijn ingetreden. Zo sterk zelfs dat er ook minder ruimte is voor dromen en fantasieën. In 2003 gaf 54 procent aan dat ze graag zouden willen leven in een tijd met meer mysterie en romantiek, in 2008 is dit gedaald tot 47 procent.

„Je zou kunnen zeggen dat met de economische crisis de sobere calvinistische waarden zijn teruggekeerd”, zegt Lampert. „Want de gerichtheid op decadentie is ook afgenomen. De ondervraagden geven nu veel vaker aan dat ze het kopen van luxe artikelen geld over de balk smijten vinden en dat ze pas mogen genieten als ze dat verdiend hebben.”

Het zijn onzekere tijden, dus is de prestatiegerichtheid aangewakkerd. We worden weer wat strenger voor onszelf dan in de dagen van hoogconjunctuur.

Lees verder na de advertentie
(Trouw)
Lunch bij de familie Bos in Zwolle. In tijden van crisis worden familie en vrienden belangrijker. (FOTO JÿRGEN CARIS, TROUW)

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.