Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Maartje Wortel over haar redacteur: 'Het lijkt nog het meest op een liefdesrelatie'

home

Joost van Velzen

Daniël van der Meer en Maartje Wortel: "De verhouding tussen schrijver en redacteur is bij ons best vergelijkbaar met een liefdesrelatie." © Maartje Geels

De meest mysterieuze verhouding in de literatuur is die tussen de schrijver en de redacteur. In deze serie spreken ze vrijuit. Vandaag: Maartje Wortel en Daniël van der Meer.

De mythe van de perfecte schrijver die een zuiver kunstwerk afscheidt, klinkt heel romantisch maar het is niet zo dat hij het zelf naar de drukker brengt

Daniël van der Meer

Schrijvers en redacteuren treden zelden samen naar buiten. Waarom?
Daniël van der Meer: "Het verbaast mij dat redacteuren de ambitie zouden moeten hebben om onzichtbaar te zijn. De mythe van de perfecte schrijver die een zuiver kunstwerk afscheidt, klinkt heel romantisch - en een roman is natuurlijk ook een werk van de schrijver - maar het is niet zo dat hij het zelf naar de drukker brengt."

Hoe kwam het tot een samenwerking tussen jullie?
Maartje Wortel: "Ik schreef een keer een verhaal voor Das Magazin, het literaire blad van Daniël. Dat kreeg ik terug met heel veel vragen en opmerkingen. Bij elke zin stond bij wijze van spreken wel iets. Toen wist ik dat het bij hem serieus wordt aangepakt."

Wat voor soort werkverhouding hebben jullie?
Van der Meer: "Ik ben niet jouw eerste lezer, dat is Marscha Holman, redacteur bij Das Mag."

Wortel: "Ja, Marscha leest het als eerste. Maar als allereerste laat ik het altijd lezen door Philip Huff. Dan mail ik het naar hem en dan geeft hij er commentaar op. De ene keer doe ik daar wel iets mee en de andere keer niet. Toch is dat nog in een vroeger stadium, voor het naar jou gaat. Jij bent wel de eindbaas."

Lees verder na de advertentie
Ik verlang vrijheid. Altijd kunnen maken wat ik wil maken

Maartje Wortel

Wat verlang je van die eindbaas?
Wortel: "De vrijheid. Altijd kunnen maken wat ik wil maken. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Bij grote uitgeverijen wordt je bijna ongemerkt toch een bepaalde kant opgestuurd. Ik ben niet een klassiek soort schrijver, dat wil ik niet verliezen. Niet dat ik er een rotzooi van maak, maar in eerste instantie wil ik de vrijheid hebben om er wél een rotzooi van te maken.

En vertrouwen vind ik belangrijk. Ik ben namelijk best bang om een gesprek met iemand aan te gaan over mezelf. Bij Daniël heb ik die angst niet. Het klinkt een beetje klef, maar de verhouding tussen schrijver en redacteur is bij ons best vergelijkbaar met een liefdesrelatie, waarin je diegene volledig moet vertrouwen. En verder verlang ik van een redacteur dat hij mij, net als in een vriendschap, op mijn fouten wijst."

Jullie zijn toch ook bevriend?
Wortel: "Vrienden is misschien ook weer niet het goede woord, maar ik hou heel veel van Daniël. Als mijn moeder dood gaat zou ik eerst andere mensen opzoeken of bellen, maar ik zou het er ook al snel met Daniël over hebben."

Het foutloos maken van een tekst begrijp ik niet, want dat is niet voldoende. Er alles uithalen, daar gaat het om

Daniël van der Meer

Van der Meer: "Het is ook beter als je dat een beetje bewaakt, eerlijkheid in redactie is gebaat bij een gevoel van veiligheid en van onafhankelijkheid."

Goed, een sóórt vriendschap dan. Belemmert dat toch niet een kritische houding?
Van der Meer: "Ik zeg er liever iets van in een stadium dat er nog iets aan kan gebeuren, dan op het moment dat het te laat is. Bovendien is minstens zo belangrijk als het geven van kritiek het benoemen van wat ik wel heel goed vind. Plusjes in de kantlijn."

Wortel: "Ja, dat doe jij altijd. Ik vind dat wel fijn. En als hij kritiek heeft dan zijn het geen suggesties als: Nou, jij moet eens lekker naar de kroeg, of zo. Nee, het zijn creatieve suggesties."

Is het een mooi vak, dat van redacteur?
Van der Meer: "Ik vind redigeren het leukste werk dat bestaat. Ik kom wel leerling-redacteuren tegen die een tekst als een probleem zien dat opgelost moet worden. Het foutloos maken van een tekst. Dat begrijp ik niet, want dat is niet voldoende. Er alles uithalen, daar gaat het om.

Tekst loopt door onder foto.

Daniël van der Meer en Maartje Wortel © Maartje Geels
Ik durf ook wel dom te zijn, vragen te stellen. Ik moet het na één keer lezen begrijpen

Daniël van der Meer

Wortel: "Je hoort wel dat redacteuren het liefst zelf schrijver waren geworden, maar dat heb jij ook niet."

Van der Meer: "Nee, ik heb die ambitie in het geheel niet en dat is heel fijn. Ik ben hiér goed in."

Een goede schrijver kan best zonder redacteur.
Van der Meer: "Je moet het belang van de redacteur ook weer niet overdrijven. Je hebt wel redacteuren die alle eer naar zich toetrekken, zeker in de sterke Angelsaksische traditie van Grote Redacteuren. Zo van: Ik heb het boek gered. Dat vind ik dubieus. Ik kan niet wat Maartje kan, dat is heel simpel."

Is redigeren niet ook een kwestie van smaak?
Van der Meer: "Ja, er zit geen exacte wetenschap achter."

Wortel: "Bij een grapje kan je dat hebben. Jij vraagt dan: Valt het wel samen met de stem die het vertelt?"

Van der Meer: "En ik durf ook wel dom te zijn, vragen te stellen. Ik moet het na één keer lezen begrijpen."

Wortel: "Voor je het weet leggen mensen je boek weg, mensen lezen het maar één keer."

Schrijven is ook: Rondlopen, nadenken, klooien. Als iemand in dat proces gaat rommelen, dat werkt niet

Maartje Wortel

Moet een redacteur een schrijver ook achter de broek aan zitten?
Van der Meer: "Zo van, ga eens schrijven?"

Wortel: "Nou, dat moet hij bij mij echt niet doen! Dan stop ik er mee! Schrijven is ook: Rondlopen, nadenken, klooien. Als iemand in dat proces gaat rommelen, dat werkt niet. Behalve als je al iets gemaakt hebt."

Van der Meer: "Nu, bijvoorbeeld. Ik heb je laatste verhaal bij me. Kijk, hier heb ik in de kantlijn gezet: 'En nu is het klaar'. Dan gaat ze iets te lang door."

Wortel (lachend): "Die vind ik wel hard, hoor. Daar moeten we het nog maar eens over hebben."

Als je een redacteur hoog hebt zitten, is het als schrijver dan niet moeilijk om eigen baas te blijven?
Wortel: "Nee, zolang ik maar eigenwijs blijf. Niet te eigenwijs maar wel eigenwijs."

Van der Meer: "Dat moet een redacteur ook zijn; niet in alles je zin willen doordrukken."

Wortel: "En je moet samen kunnen lachen. Weet je nog dat ik eens een personage veel te uitgebreid naar de wc liet gaan? Die moest van alles doen; erheen lopen, in de spiegel kijken, broek uit, echt heel veel."

Van der Meer: "Dat is uiteindelijk geworden: Hij ging naar de wc."

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
De mythe van de perfecte schrijver die een zuiver kunstwerk afscheidt, klinkt heel romantisch maar het is niet zo dat hij het zelf naar de drukker brengt

Daniël van der Meer

Ik verlang vrijheid. Altijd kunnen maken wat ik wil maken

Maartje Wortel

Het foutloos maken van een tekst begrijp ik niet, want dat is niet voldoende. Er alles uithalen, daar gaat het om

Daniël van der Meer

Ik durf ook wel dom te zijn, vragen te stellen. Ik moet het na één keer lezen begrijpen

Daniël van der Meer

Schrijven is ook: Rondlopen, nadenken, klooien. Als iemand in dat proces gaat rommelen, dat werkt niet

Maartje Wortel

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.