Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Lourdes aan de Amstel?

Home

HANNE OBBINK

De bouw van een kerk voor Maria brengt de wereldvrede dichterbij. Wereldwijd geloven miljoenen katholieken daarin - Maria heeft het tenslotte zelf beloofd toen zij in de jaren vijftig in Amsterdam verscheen. Is de tijd er nu rijp voor?

Het zijn vooral ouderen, vooral vrouwen. Mummelend bidden zij het gebed zoals zij geloven dat Maria het hen geleerd heeft, toen die halverwege de vorige eeuw verscheen aan Ida Peerdeman. "Laat de Heilige Geest wonen in de harten van alle volkeren opdat zij bewaard blijven voor verwording, rampen en oorlog. Moge de Vrouwe van Alle Volkeren, de heilige maagd Maria, onze voorspreekster zijn."

Ooit woonde Gertrude Brenninkmeijer hier, telg uit de zeer katholieke en steenrijke familie die eigenaar is van C&A. Maar zij heeft haar villa in het deftigste deel van Amsterdam-Zuid afgestaan aan de kerk en nu is er de Kapel van de Vrouwe van Alle Volkeren gevestigd. Op zomaar een doordeweekse dag rond lunchtijd zijn hier zo'n twintig mensen bij elkaar gekomen voor de mis.

Links in de kapel hangt het schilderij van Maria zoals Ida Peerdeman haar te zien kreeg. Deze doodgewone Amsterdamse vrouw, in het dagelijks leven administratief medewerkster van de firma Boldoot, kreeg in de jaren veertig en vijftig 56 verschijningen van Maria. Steeds stond de 'Vrouwe van Alle Volkeren', zoals Maria zich in deze verschijningen bekendmaakt, met blote voeten op een wereldbol en vastgedrukt tegen een houten kruis. Van de bidprentjes die van deze afbeelding gemaakt zijn, zijn er tientallen miljoenen verspreid, met teksten in tachtig talen.

Die miljoenen, daar droomt Mathé Reijnierse van. Als de devotie rond de Vrouwe van Alle Volkeren wereldwijd zoveel aanhangers heeft, dan moet het haalbaar zijn een kerk te bouwen die honderdduizenden bedevaartgangers naar Amsterdam zal trekken. Precies zoals Maria jaren geleden al in haar boodschappen aan Peerdeman had opgedragen. Reijnierse heeft er een stichting voor opgericht die 'Lourdes aan de Amstel' heet, en dat is precies wat hij zich voorstelt.

"Er doet zich een gouden kans voor", zegt Reijnierse. "In haar boodschappen noemde Maria al in de jaren vijftig de 'wandelweg' als plek voor de kerk. Laat er nu net aan de Zuidelijke Wandelweg, vlak bij de Rai, een stuk grond braak liggen. De gemeente wil daar iets met een culturele bestemming. Waarom dan niet een bedevaartkerk?"

Maar het bevoegd kerkelijk gezag ziet er weinig in. Er is al een stichting die zich ten doel stelt de devotie rond de Vrouwe van Alle Volkeren te verspreiden en haar voorzitter, Bart Putter, verwoordt als vice-kanselier van het bisdom Haarlem tevens het standpunt van bisschop Punt. Ja, de bouw van zo'n kerk is al jaren een stille wens, zegt hij. "Maar de tijd is er niet rijp voor."

Waarom niet? "Er komen bussen vol bedevaartgangers naar de kapel in Amsterdam, de jaarlijkse gebedsdagen van de Vrouwe trekken duizenden bezoekers en wereldwijd zijn heel veel mensen met deze devotie bezig. Maar in Nederland zijn het er niet genoeg voor een eigen kerk. Kijk naar Lourdes: daar kwamen eerst veel pelgrims op af, pas daarna werd een heiligdom gebouwd. Dat kun je niet omdraaien: een kerk bouwen en dan maar hopen dat er mensen komen."

Lees verder na de advertentie

Verboden

Dat standpunt lijkt tekenend voor de tweeslachtige houding van het kerkelijk gezag tegenover de Mariaverschijningen van Ida Peerdeman. Al in 1955 stelde een bisschoppelijke onderzoekscommissie vast dat die visioenen geen bovennatuurlijke oorsprong hadden. De openbare verering van de beeltenis van de Vrouwe van Alle Volkeren werd dan ook verboden.

Maar in de loop der tijd veranderde dat oordeel. De uitingen van devotie rond de Vrouwe van Alle Volkeren werden in 1996 alsnog officieel toegestaan en in 2002 stelde bisschop Punt bovendien een nieuw onderzoek in naar de oorsprong van Peerdemans visioenen. Hij liet er een aantal psychologen en theologen naar kijken en ging in gebed, zoals hij een paar jaar geleden vertelde. Zo kwam hij uiteindelijk tot het oordeel dat de verschijningen 'in essentie authentiek' zijn. "Ik zie er de hand van God in."

Met die ommezwaai maakte Punt zich niet populair bij de andere Nederlandse bisschoppen; die hebben de Mariaverschijningen in Amsterdam-Zuid nooit echt serieus genomen. Ook in het Vaticaan werden naar verluidt her en der de wenkbrauwen gefronst. De Congregatie voor de Geloofsleer, die oordeelt in katholieke leerkwesties, schrapte niet veel later alvast een zinsnede uit Peerdemans Mariagebed die dogmatisch niet door de beugel kon.

Tegelijkertijd is rond deze Mariaverschijningen ook een diepgravender theologisch dispuut gaande. In haar boodschappen heeft Maria de kerk gevraagd een nieuw dogma te aanvaarden. De rooms-katholieke leer kent al vier dogma's over Maria, onder meer over haar maagdelijkheid en haar tenhemelopneming. Daaraan moet een vijfde dogma worden toegevoegd: Maria is 'medeverlosseres, middelares en voorspreekster'. Aanvaarding van dit dogma zal wereldvrede brengen, heeft de Vrouwe van Alle Volkeren aan Peerdeman beloofd.

Die gedachte is omstreden. Dat Maria namens gelovigen spreekt tot God, is in katholieke kringen breed aanvaard - niet voor niets komen de woorden 'Moeder Gods, bid voor ons' voor in het Weesgegroet, het bekendste katholieke gebed. Maar in de katholieke theologie is er vanouds maar één middelaar en verlosser: Jezus Christus.

Toch zijn er kardinalen en bisschoppen die het zogeheten vijfde mariale dogma hebben omarmd, en niet toevallig zijn de Nederlandse aanhangers van dit dogma uitgerekend in de top van het bisdom Haarlem te vinden. Hulpbisschop Hendriks zei het twee jaar geleden nog op een gebedsdag van de Vrouwe van Alle Volkeren: aanvaarding van het dogma zou Maria "bijzonder eren in de zending die zij heeft aanvaard en volbracht door in volmaakte trouw, zonder een spoor van zonde in woord en daad en met heel haar hart en liefde alles te geven voor het grote werk dat haar Zoon kwam volbrengen". Het werk van Maria is "nu meer dan ooit nodig".

Dat denkt ook Mathé Reijnierse. "De wereldcatastrofe waarvoor Maria in haar boodschappen waarschuwde, komt naderbij, kijk naar de oorlogen van de laatste maanden", zegt hij. "De Zoon wijst de wereld af. Daarom geeft God Maria, de Vrouwe, als geestelijk moeder aan de wereld."

Maquette

Hoogste tijd, vindt hij, voor de bouw van de bedevaartskerk. Er is ooit al een maquette gemaakt van hoe die eruit moet zien - volgens Peerdeman moet die nogal gaan lijken op de Aya Sofia in Istanbul - en Reijnierse heeft er afbeeldingen van op zijn website geplaatst. Welke stappen nodig zijn om de bouw te verwerkelijken, weet hij nog niet precies. "Eerst moet er enthousiasme ontstaan, daarna kunnen we fondsen werven."

Voor de terughoudendheid van bisschop Punt en de zijnen heeft hij nauwelijks begrip. "Ik geloof echt dat Maria verschenen is en dat we het kwaad kunnen verslaan als we doen wat zij gevraagd heeft. Dat zijn grote woorden, ja. En als je dat gelooft, moet je er ook gehoor aan geven en getuigen van de waarheid. Wat er dan van terechtkomt? Je moet ook iets aan God durven overlaten."

De vier dogma's over Maria

Dogma's zijn volgens de katholieke catechismus waarheden die vervat zijn in de goddelijke openbaring of daarmee noodzakelijk in verband staan. Over Maria kent de rooms-katholieke kerk er vier. Maria is maagd, dat is het oudste dogma. Dat zij moeder van God is, ligt sinds het concilie van Efese in 431 vast. Paus Pius IX voegde daar in 1854 aan toe dat zij onbevlekt ontvangen is en in 1950 kondigde Pius de XII af dat zij met lichaam en ziel in de hemel is opgenomen.

Maar al die dogma's gaan over het leven van Maria, betogen aanhangers van het vijfde mariale dogma, en niet over haar rol in Gods heilsplan nu. Daarom willen zij dat de kerk ook vastlegt dat Maria 'medeverlosserer, middelares en voorspreekster' is.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie