Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Litouwen wil van leegloop af

Home

JANNE CHAUDRON en REDACTIE BUITENLAND

monsterzege | Weer een verkiezingsoverwinning voor een anti-elitepartij in Oost-Europa. Dit keer in Litouwen.

Niet de Russische dreiging domineert het debat in Litouwen, maar de angst voor de uittocht van (hoogopgeleide) Litouwers. Met de belofte om die brain drain definitief te stoppen, behaalde de Bond van Boeren en Groenen (LGPU) afgelopen weekend een enorme zetelwinst tijdens de parlementsverkiezingen. Van een marginale partij die slechts een zetel had in het Litouwse parlement, wist de Bond 54 van de 141 zetels te behalen. Hoe de nieuwe regering eruit komt te zien is nog onduidelijk, maar het is vrijwel zeker dat de LGPU de premier levert.

De monsterzege maakt volgens Linas Kojala onderdeel uit van een bredere trend in de regio. "De partij heeft zich gemanifesteerd als anti-elite", zegt Kojala, directeur van het Eastern European Study Centre in Vilnius. "Dat hebben we ook gezien in Polen waar de partij van de autoritaire Jaroslaw Kaczynski vorig jaar de verkiezingen won. Hij beloofde de economie te hervormen en niet alleen de rijken te laten profiteren van de economische groei. Dat wil de LGPU nu ook", zegt Kojala.

Want de Litouwse economie staat er slecht voor. Het land slaagde er in zonder financiële hulp de schatkist na de economische crisis weer op orde te brengen. Maar sinds 2008 is de economie wel met 15 procent gekrompen. Sinds de invoering van de euro vorig jaar is het leven bovendien duurder geworden en dat wordt gevoeld in een land met een gemiddelde salaris van 600 euro per maand.

Het helpt niet dat mensen massaal wegtrekken. In tien jaar tijd is de bevolking gekrompen van 3,3 miljoen naar 2,9 miljoen nu. Universiteiten kampen met een leegloop. Per jaar melden zich 5 tot 7 procent minder studenten aan. Als er niets veranderd zijn er in 2023 40 procent minder studenten dan in 2009.

De Bond van Boeren en Groenen belooft die leegloop te stoppen door meer banen te creëren en het onderwijs te hervormen. Studeren in eigen land moet weer aantrekkelijker worden en de universiteiten moeten weer aanzien krijgen. Het heeft veel weg van de campagnes die buurlanden Letland, Polen en Roemenië zijn gestart om de inwoners terug te lokken. De Poolse regering helpt met het zoeken naar een baan en biedt onderdak, terwijl teruggekeerde Roemenen kunnen rekenen op hulp bij het vinden van een opleiding of stage. Letland gebruikt het nummer 'I want you back' van The Jackson 5.

De sociaal-democraten die de vorige regering in Litouwen aanvoerde, hebben volgens de LGPU dit probleem onvoldoende aangepakt. "De economische malaise is momenteel de belangrijkste splijtzwam binnen de politiek", zegt Kojala. Want over een ander belangrijk thema, het buitenlandse beleid, de Russische dreiging en de veiligheid, zijn de partijen eensgezind.

Lees verder na de advertentie

Groen of boer?

Waar staat de Bond van Boeren en Groenen (LGPU) eigenlijk voor?

"Dat is voor ons allemaal nog gissen", zegt Linas Kojala van het Eastern European Study Centre. Maar de partij heeft in de praktijk weinig op met boeren of met duurzaamheid. In het partijprogramma staat dat de regering een monopolie moet krijgen op de verkoop van alcohol om zo het overmatig drankgebruik een halt toe te roepen. Ook wil het een staatsbank oprichten die moet concurreren met de commerciële banken.

"Ze willen meer doen aan ontwikkeling, maar niemand weet hoe zo'n staatsbank vorm moet krijgen." Dat het partijprogramma zo vaag blijft heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat de mensen binnen de partij zeer verschillende achtergronden hebben.

De LGPU wordt geleid door de 46-jarige miljonair en boer Ramunas Karbauskis. Maar het is de populaire Saulius Skvernelis, een voormalig minister van binnenlandse zaken, die ervoor heeft gezorgd dat de partij de verkiezingen won.

Deel dit artikel