Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Links wil weer één front vormen

Home

Romana Abels

© Tom Janssen

Bij drie linkse partijen groeit de behoefte aan meer samenwerking. Het wemelt van de initiatieven waarin SP, GroenLinks en PvdA samen optrekken. De partijleiding reageert welwillend.

PvdA, SP en GroenLinks willen na de volgende Tweede Kamerverkiezingen gezamenlijk optrekken. De linkse partijen willen een blok vormen om daarmee meer punten binnen te halen. Van fusie is geen sprake, eerder van 'programmatische samenwerking'.

Hoe één en ander vorm moet krijgen, is nog onderwerp van besprekingen. De vraag is bijvoorbeeld hoe duurzaam het beleid van de PvdA is, een grote zorg van GroenLinks. Maar zeker is dat er naar mogelijkheden wordt gezocht. Twee weken geleden sprak PvdA-voorzitter Hans Spekman op een bijeenkomst in Amsterdam de bereidheid uit om serieus verder te praten over samenwerking. Ook toenmalig partijvoorzitter Rik Grashoff, sinds deze week Kamerlid, meldde daar bereidheid tot samenwerking.

Linkse lente
Hetzelfde geldt voor de SP. Van die partij was op de bijeenkomst niemand aanwezig, maar achteraf is Arjan Vliegenthart, SP-wethouder in Amsterdam en voormalig directeur van het wetenschappelijk bureau van de Socialistische Partij, het meest concreet over de vorm waarin de samenwerking plaatsvindt. "Het moet mogelijk zijn om een lijst van twintig punten te maken waar we het over eens zijn", zegt hij.

Of het allemaal gaat lukken, valt nog te bezien. Er zijn in de afgelopen jaren al vaker pogingen gedaan om samen op te trekken. Beroemd is een poging die GroenLinks-leider Femke Halsema deed in 2006, na de publicatie van haar boek over een komende 'linkse lente'. Gadegeslagen door camera's riep zij PvdA-leider Wouter Bos en Jan Marijnissen van de SP bijeen. Wat Halsema betrof moest er haast gemaakt worden. Het leidde tot niets. De linkse lente kwam niet, net zo min als de samenwerking met PvdA en SP.

Er volgde een tijd waarin GroenLinks weinig met de SP te maken wilde hebben. Halsema meende vier jaar later dat de SP 'te conservatief' zou zijn voor het vrijzinnige GroenLinks. Op dat moment richtte ze haar blik meer op D66. Maar inmiddels is de roep om samenwerking weer helemaal terug. Dat is bijvoorbeeld te danken aan Andrée van Es, de GroenLinks-politica die vorig jaar afscheid nam van de politiek. "Het zou mij persoonlijk een zegen zijn als de vrienden van de PvdA en mijn vrienden van GroenLinks elkaar weten te vinden in een partijpolitieke toekomst, waarbij de gedegen sociale basis en de opgewekte groene ambities zullen leiden tot een nieuwe groepering", zei zij.

Lees verder na de advertentie
Het moet mogelijk zijn om een lijst van twintig punten te maken waar we het over eens zijn

Arjan Vliegenthart

Fractievoorzitter van GroenLinks Bram van Ojik (R) en Kamerlid Jesse Klaver na afloop van de persconferentie waarin Van Ojik aangeeft op te stappen als fractievoorzitter. © anp

In de PvdA gaan gelijksoortige stemmen op. Zo opperde voormalig PvdA-voorzitter Felix Rottenberg eind vorig jaar een gezamenlijk verkiezingsprogramma van PvdA en GroenLinks, zonder partijen op te heffen. Van de SP is al jaren bekend dat zij graag verdergaande samenwerking willen.

Dat alles bij elkaar zette de boel weer in beweging. Dat, plus het gegeven dat links lekt. Linkse kiezers lijken te verdwijnen. Afgaand op de peilingen zou het blok van PvdA, GroenLinks en SP in totaal zes zetels minder krijgen dan in 2012. Ook in de Eerste Kamer zullen de drie minder groot zijn dan ze in 2011 waren.

Met de hoed in de hand
Wel is de toon anders dan in 2006. Toen Femke Halsema in 2006 een blauwtje liep bij Wouter Bos van de PvdA, leek dat logisch. De PvdA was veel groter dan SP en GroenLinks. Nu zijn er soms peilingen waarin GroenLinks en PvdA evenveel zetels halen: een stuk of tien, elf. Dat gegeven verandert de houding van de sociaal-democraten. Nu staan zij met de hoed in de hand.

Vliegenthart: "Er wordt veel gezegd over de crisis op links, maar volgens mij wordt bedoeld: crisis in de PvdA. Die partij heeft een enorme hypotheek genomen op het vertrouwen van de kiezers in 2012. Ze hebben gezegd dat het financieringstekort hoger mocht oplopen dan 3 procent, ze hebben gezegd dat ze de sociale werkvoorziening in stand zouden houden, noem maar op. Die beloften hebben ze niet ingelost. De kiezers zijn teleurgesteld. Die komen niet automatisch terecht bij een andere linkse partij, die gaan bijvoorbeeld ook naar D66." Die laatste partij afficheert zichzelf nadrukkelijk als 'niet linkse partij'.

Zo ziet het GroenLinks ook. Rik Grashoff spreekt over de 'spagaat' van de PvdA. "Je kunt niet aan de ene kant beweren dat je voor nivellering bent, en aan de andere kant onmachtig blijken te zijn om als enige aandeelhouder de uitkering van een ton aan bonussen tegen te houden", zegt hij.

Vandaar dat GroenLinks nu veel zelfbewuster is dan in 2006. Wil de PvdA echt samenwerken, dan moet die partij duurzaamheid belangrijker vinden dan nu. "De toekomst van links is groen", zegt Grashoff. "Dat is niet links met een groen randje, het is een fundamentele verandering." Kamerlid Liesbeth van Tongeren: "Wij willen niet het doekje voor het bloeden zijn voor het electoraal verlies van de PvdA."

Er wordt veel gezegd over de crisis op links, maar volgens mij wordt bedoeld: crisis in de PvdA

Bram van Ojik en PvdA-leider Diederik Samsom in de Tweede Kamer. © anp

Deel dit artikel

Het moet mogelijk zijn om een lijst van twintig punten te maken waar we het over eens zijn

Arjan Vliegenthart

Er wordt veel gezegd over de crisis op links, maar volgens mij wordt bedoeld: crisis in de PvdA