Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ligt 'Het straatje' van Vermeer nu in Delft of toch niet?

Home

Sandra Kooke

Het Rijksmuseum, waar 'Het straatje' hangt, kwam twee jaar geleden met deze afbeelding bij het onderzoek van kunsthistoricus Grijzenhout. © ANP

Een paar jaar geleden wisten we het zeker: Johannes Vermeer had op zijn schilderij 'Het straatje' de Vlamingstraat 40-42 in Delft afgebeeld. Sindsdien leidt de gemeente Delft de toeristen naar dit adres en noemt het Rijksmuseum het schilderij 'Gezicht op huizen in Delft'.

Maar in het laatste nummer van het Tijdschrift voor Historische Geografie zetten de twee architectuurhistorici Gert Eijkelboom en Gerrit Vermeer (geen familie) vraagtekens bij de theorie die professor Frans Grijzenhout in 2015 opstelde.

Lees verder na de advertentie
Vermeer schreef helaas geen ansichtkaart met 'Groeten uit de Vlamingstraat'

Volgens Grijzenhout kwam de typische situatie van twee poorten tussen twee huizen, zoals te zien op het schilderij, maar op één plek in de stad voor. In het 17de-eeuwse register voor belastingheffing staat de Vlamingstraat precies uitgetekend: een huis, een steegje, een steegje en weer een huis.

Maar daar zit nu juist het probleem. Want de maten kloppen niet, zeggen zijn critici nu. Dat blijkt als er wordt vergeleken met een 19de-eeuwse kaart uit het kadaster. Dan komt Grijzenhout precies een steegje te kort. Eerder merkte de Engelse Vermeer-deskundige Philip Steadman dit al op.

Voor Eijkelboom en Vermeer is het nu duidelijk: vergeet het maar, Vermeers straatje is geen weergave van de werkelijkheid. Je moet het mysterie van het schilderij ook niet willen terugbrengen tot een postcode, vindt Vermeer: "Ik beschouw het liever als een allegorie op een goed en een slecht huis. Het ene gesloten en in verval, het andere open en met een ijverig naaiende vrouw."

Definitieve bewijs

Grijzenhout is 'op geen enkele manier onder de indruk' van de kritiek. "De maten in het register kloppen wel. Maar het linkersteegje, achter de gesloten deur, was gedeeltelijk bij het linkerhuis getrokken. De bewoners van het voorhuis betaalden voor de hele gevelbreedte, de bewoners van het achterhuis voor de steeg. De stad Delft ving dus dubbel belasting voor de breedte van de steeg. Dat lijkt niet eerlijk, maar die linkerpoort was zowel voor de bewoners van het voorhuis als die van het achterhuis de enige doorgang naar de straat."

In het tv-programma 'Kunstraadsels' toont de kunsthistoricus donderdag (20.25, NPO2) nogmaals aan dat de twee huizen met de twee gangetjes ertussen exact daar gelegen moeten hebben. Grijzenhout: "We hebben met de computer een reconstructie gemaakt die zal verbazen."

Het definitieve bewijs dus? Grijzenhout: "Honderd procent zekerheid zullen we nooit hebben. Vermeer schreef helaas geen ansichtkaart met 'Groeten uit de Vlamingstraat. Ik ben hier heerlijk aan het schilderen'. Maar dit is beslist de meest aannemelijke optie. Er is maar één plek in Delft met twee poorten direct naast elkaar."

Lees ook: Het Straatje van Vermeer heeft nu een adres

Deel dit artikel

Vermeer schreef helaas geen ansichtkaart met 'Groeten uit de Vlamingstraat'