Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ligt heilige Ursula in Roermond?

Home

Gerrit-Jan KleinJan

Het praalgraf van graaf Gerard IV van Gelre en zijn vrouw Margaretha van Brabant in de Munsterkerk in Roermond. De laatromaanse Munsterkerk werd in de eerste helft van de dertiende eeuw gebouwd. © Chris Keulen © Chris Keulen

Kunsthistoricus Erik Caris buigt zijn armen in een vreemde stand. Hij staat in de Munsterkerk van Roermond bij een altaar met een klein gaatje in de voorkant. Caris (48) toont hoe hij een tijdje terug een endoscoop door de zwarte holte wurmde.

Caris loerde niet zomaar met het medische instrument (artsen bekijken er normaal gesproken via een cameraatje het inwendige van patiënten mee) in het eeuwenoude altaar, verdekt opgesteld op de galerij van de kerk. Hij speurde naar botten, schedels en andere menselijke resten - middeleeuwse relieken waarvan iedereen al lang was vergeten dat ze op die plek rustten.

Tot zijn opwinding staarde er na een tijdje roeren met zijn endoscoop een doodshoofd in de camera. "Superspannend", vertelt Caris. "Ik heb er de tanden van kunnen fotograferen."

Het was niet het enige dat hij te zien kreeg. "Ik zag ook bolvormige voorwerpen ingepakt in kostbaar textiel, met goud en parels bestikt." Eveneens schedels of doodsbeenderen, vermoedt Caris.

Het is een belangrijke vondst, denkt de kunsthistoricus. Mogelijk gaat het om resten die worden toegeschreven aan de Heilige Ursula of de elfduizend maagden uit haar gevolg (zie kader). De cisterciënzer vrouwenorde in Roermond vereerde Ursula. Niet eerder, zegt Caris, is aangetoond dat er vanaf het begin belangrijke relieken in deze oude kloosterkerk waren. De laatromaanse Munsterkerk werd in de eerste helft van de dertiende eeuw gebouwd en is bekend vanwege het praalgraf van de hertog Gerard IV van Gelre en zijn vrouw. "Een kerk was in de Middeleeuwen oneerbiedig gezegd een gebedsmachine", zegt Caris bij het kleurige graf van de twee echtelieden, schuin onder de galerij met de pas ontdekte resten. "De nonnen baden voortdurend en ook de overblijfselen van heiligen hielpen om de periode in het vagevuur zo kort mogelijk te houden. Ursula en haar maagden: zuiverder kun je eigenlijk niet krijgen."

Lees verder na de advertentie
Vondst van relieken in 1964. De foto is de enige aanwijzing dat er resten van Ursula in de kerk liggen. Het altaar is destijds weer dichtgemetseld.

Caris stuitte in een archief per toeval op een zwart-witfoto van restauratiewerkzaamheden in de jaren zestig van de vorige eeuw. Daarop is duidelijk te zien dat achter het altaarmuurtje zakjes liggen. Die opgedolven foto is een bijzonder geluk, vertelt Caris, want in het kerkelijke archief zijn verder geen aanwijzingen meer te vinden dat er relieken van Ursula in deze kerk liggen. Om onbekende redenen is het altaar toentertijd gewoon weer dichtgemetseld.

Of de schedel die in de endoscoop van Caris keek echt een middeleeuws reliek is, moet nader onderzoek nog uitwijzen. Caris: "Ik hoop dat ik de herkomst kan achterhalen. Voor hetzelfde geld is het een nepper."

Ursula en elfduizend andere maagden

Ursula hechtte zeer aan haar maagdelijkheid. Deze dochter van een christelijke koning in Brittanië weigerde zo'n vijftienhonderd jaar geleden te trouwen met een heidense prins. Samen met lotgenoten - de legende rept over elfduizend maagden - sloeg ze op de vlucht. Bij Keulen werd het gezelschap door Hunnen overvallen. Omdat Ursula ook niet met hun leider wilde trouwen, werd ze samen met haar reisgenotes bloederig vermoord. Het verhaal is vrijwel geheel fictief, maar het sprak in de Middeleeuwen tot grote verbeelding. Gelovigen hadden er veel geld voor over om resten te bemachtigen. Een groot Romeins grafveld bij Keulen voorzag honderden jaren in die behoefte.

Ik hoop dat ik de herkomst kan achterhalen. Voor hetzelfde geld is het een nepper.

Erik Caris

Deel dit artikel

Ik hoop dat ik de herkomst kan achterhalen. Voor hetzelfde geld is het een nepper.

Erik Caris