Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Liever een Oranjedag dan een Koningsdag

Home

Hans Goslinga

Koning Willem-Alexander, koningin Maxima en prinses Beatrix tijdens Koningsdag in De Rijp. © anp
Column

De historicus Coos Huijsen stelde twee jaar terug voor de Koninginnedag te vervangen door een Oranjedag, te vieren op 24 april, de geboortedatum van stadhouder Willem van Oranje. Dat was niet zo'n gekke gedachte, omdat daarmee twee lijnen in de geschiedenis van deze natie bijeen zouden worden gebracht, de stichting van de vrije republiek der Nederlanden, tussen 1579 en 1581, en de verbondenheid van het volk met het Huis van Oranje.

Deze combinatie, veronderstelde Huijsen, zou het natiebesef onder de burgers versterken en verbinden met de waarden die inzet waren van de strijd voor onafhankelijkheid: de vrijheid van geweten en godsdienst, eenheid in verscheidenheid, verdraagzaamheid, volharding en vaderlandsliefde. Dat kon in zijn ogen geen kwaad bij de heersende verwarring over de bestemming en de identiteit van de natie.

Willem-Alexander heeft deze gedachte niet opgepikt. Hij koppelde de Koningsdag uitdrukkelijk aan zijn verjaardag, 27 april, en miste aldus de kans de viering, naast de oude folklore en nieuwe losbandigheid, een verdiepend karakter te geven. Bovendien liet hij de gelegenheid voorbijgaan, hoe paradoxaal dat ook lijkt, aansluiting te zoeken bij de republikeinse geest die inspireerde tot de vrijheidsoorlog van 1568-1648.

Unie van Utrecht
De grote betekenis van de republiek was, naast de doorbraak van de heersende regel 'wiens gebied, wiens gebed', de erkenning van de burger als een individu met politieke rechten en van de religieuze verscheidenheid. Tweehonderd jaar voor de democratische revoluties in Amerika en Frankrijk legden de Nederlanders, in de oprichtingsakte van de Unie van Utrecht, vast dat 'een yder particulier in sijn religie vrij sal mogen blijven'.

De vroege democratische bewustwording heeft hier niet geleid tot een zelfbewust burgerschap, zoals je dat aantreft in de Verenigde Staten. Nederland is in staatkundige zin meer het land van de onderdanen dan dat van de burgers. De viering van tweehonderd jaar koninkrijk en de voortzetting van de Koninginnedag in de Koningsdag bevestigen onuitgesproken die verhouding.

Hiermee worden gemakzuchtig oude lijnen doorgetrokken, geen nieuwe stappen gezet.

Rechtvaardiging
Voor zover Willem-Alexander een andere stijl laat zien dan Beatrix is het dat hij op zijn hurken gaat zitten. Tegenover een staatkundig volwassen volk zou hij gewoon kunnen blijven staan.

Lees verder na de advertentie
De vroege democratische bewustwording heeft hier niet geleid tot een zelfbewust burgerschap, zoals je dat aantreft in de Verenigde Staten

In de politieke leiding van het landsbestuur overheerst evenwel de opvatting dat je het beste met de populistische winden kunt meebuigen - ook op dat niveau zou het herlezen van de heroïsche geboortepapieren van deze natie geen kwaad kunnen. Daaruit zou ook duidelijk worden dat ruimte voor de republikeinse geest geen bedreiging vormt van het koningschap.

In zijn boek 'Nederland en het verhaal van Oranje' schrijft Huijsen dat het Nederlandse koningschap zijn rechtvaardiging vooral vindt in de verwevenheid met de Nederlandse historie, niet beginnend in 1813, maar in 1568 met de 80-jarige vrijheidsoorlog tegen de koning van Spanje. Wordt dat onderkend, dan is het ook niet langer nodig het koningschap te beschouwen als 'een ongemakkelijk restant uit het verleden'. Aan alle politieke dubbelzinnigheid die nog altijd de troon omgeeft, kan eenvoudigweg een eind worden gemaakt door, naar Amerikaans voorbeeld, in een voorwoord op de Grondwet vast te leggen dat de soevereiniteit bij de burgers van dit land berust.

Reflex
Hoezeer ook in lijn met wat Willem van Oranje destijds begon, voor hedendaagse Nederlandse begrippen zou dat een drastische stap zijn. De vernieuwing gaat hier nu eenmaal per onsje, zeker zolang de revolutie niet pal voor de deur staat. Bovendien heeft er altijd, en niet alleen bij het christelijk volksdeel, een zekere huiver bestaan voor de soevereiniteit van het volk, waardoor volgens Huijsen 'dat wat in de nationale traditie uitgesproken republikeins aandeed, met een licht taboe werd overdekt'.

Het is hoog tijd een eind te maken aan die reflex, die ongemerkt tot verkramptheid en onbestemdheid heeft geleid in het gemoed van zowel de burgers als de natie. Een Oranjedag kan een net wat andere, meer authentieke verhouding tussen de burgers en het Huis van Oranje bekrachtigen en het lange verhaal van Nederland en Oranje nieuw leven inblazen.

Wil dit land een beetje steviger en zelfbewuster op zijn benen staan in Europa en de wereld dan is dat hard nodig.

Een Oranjedag kan een net wat andere, meer authentieke verhouding tussen de burgers en het Huis van Oranje bekrachtigen en het lange verhaal van Nederland en Oranje nieuw leven inblazen



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
De vroege democratische bewustwording heeft hier niet geleid tot een zelfbewust burgerschap, zoals je dat aantreft in de Verenigde Staten

Een Oranjedag kan een net wat andere, meer authentieke verhouding tussen de burgers en het Huis van Oranje bekrachtigen en het lange verhaal van Nederland en Oranje nieuw leven inblazen