Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Leven in een kasteel

Home

HESTER OTTER

Kasteel Amerongen werd in het Rampjaar door de Fransen verwoest. Een theaterstukin het kasteel laat bezoekers de wederopbouw mee beleven.

'Mijn heer en liefste hartje' is het openhartig begin van de brieven die Margaretha Turnor (1613-1700) aan haar man Godard Adriaan van Reede schrijft. Hij is op diplomatieke reis door Europa en zij schrijft hem over het wel en wee in kasteel Amerongen. Het wordt uiteindelijk een van de mooiste correspondenties die uit de 17de eeuw zijn overgeleverd. "Haar brieven zijn heel informeel", vertelt conservator Lodewijk Gerretsen. "Ze vertelt wat ze meemaakt. Je merkt als ze ergens droevig over is, of wanneer ze zich zorgen maakt. Het zijn echte egodocumenten. In tegenstelling tot Margaretha blijft Godard Adriaan heel formeel in zijn correspondentie, waar weinig van is overgebleven. Of hij haar ook 'mijn hartje' noemde? Ik heb geen idee. Maar hij koesterde haar brieven wel al die tijd."

Tot de komst van cineast Peter Greenaway en theatermaker Saskia Boddeke verwees in het kasteel alleen een rode reiskist naar hun correspondentie - daar in bewaarde hij haar brieven en daar op schreef hij de zijne. Greenaway zag iets anders: een manier om kasteel Amerongen z'n bewoners terug te geven. Op basis van Margaretha's beschrijvingen bedacht Boddeke vervolgens verhaallijnen. Met 21 videoprojectoren, 30 geluidsboxen en 132 spots zijn meer dan zestig bewoners tot leven gewekt in een theater- annex videoproductie. In elke ruimte wordt nu een deel van het dagelijks leven met beamers op de muren geprojecteerd. "In kastelen schitteren de bewoners altijd door afwezigheid", zegt Gerretsen. "Je hebt wel de meubels en de schilderijen als sporen die zijn achtergelaten. Maar door deze presentatie laat je zien hoe het huis werd gebruikt. Het blijft natuurlijk een interpretatie, maar deze verhalen zijn voor een deel wel op basis van archiefonderzoek gevormd."

Het theaterstuk brengt bezoekers naar een dag in de zomer van 1680, zeven jaar na de ramp van februari 1673 waarin Kasteel Amerongen door de Fransen met de grond gelijk werd gemaakt. Het Rampjaar (1672-1673) betekende het einde van de Gouden Eeuw. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd aangevallen door Frankrijk, Engeland en de bisdommen Keulen en Münster. In heel Nederland brak paniek uit, al bleef door de waterlinie Amsterdam buiten schot. "In de regio Utrecht vonden vreselijke slachtingen plaats in een periode van veertien maanden. Kasteel Amerongen laat heel goed zien wat voor verwoesting het Rampjaar heeft aangericht. Eerst was het een kasteel met torens en na het Rampjaar is het op de oude fundamenten herbouwd, maar wel in de Hollandse classistische stijl. Het kasteel doet nu een beetje denken aan het Mauritshuis."

Vijf uur aan filmmateriaal geeft een beeld van een hectische dag in het kasteel. In enkele scènes komt de heftigheid van het Rampjaar tot uiting. "Het huis is een kleine samenleving en die moest net als de Republiek zelf weer overeind komen na die vreselijke periode. Je ziet dat er hoop is, dat het leven weer wordt opgepakt", aldus Gerretsen. En dus zie je hoe het eten wordt klaargemaakt in de keukens; een kip geplukt, room geklopt bij het vuur. Een dienstmeid zingt, een paard staat te snuiven in de stal. In een van de kamers deelt een stervende vrouw haar overpeinzingen, in weer een ander vertrek wordt een baby geboren. "De bewoners zijn terug, er is weer leven in het huis", vertelt Gerretsen. "Je hoort muziek, er lopen mensen rond. Je ondergaat die dag, met al z'n verhalen. De collectie is mooi, maar nu beleef je het. Je ziet de slaapkamer en je ziet Margaretha die zich aankleedt."

Al die gebeurtenissen die levensgroot op de kale muren zijn te volgen, zijn enigszins overweldigend, al houdt de bezoeker wel de ruimte om te kiezen en over te slaan. "Juist de dynamiek van die dag wil theatermaker Saskia Boddeke laten zien. Er gebeurt van alles, op de dag dat Margaretha's man na een lang verblijf in het buitenland terugkomt naar Amerongen."

Godard Adriaan van Reede blijft maar kort, zo ontdekken de bezoekers van het kasteel wanneer ze Margaretha wat verdwaasd aantreffen in de gangen. Ze weet 'mijn liefste hartje' niet lang te binden aan Amerongen; hij reist voor zijn politieke missie door naar Den Haag.

Langs Ridderhofsteden
Kasteel Amerongen is een ridderhofstad, een kasteel waar adellijke families woonden die tot de ridderschap behoorden. Dit ridderschap was een college van edelen in een gewest. In Utrecht zijn meerdere ridderhofsteden te vinden.

Er zijn diverse routes langs deze imposante kastelen en huizen uitgestippeld. Op een van deze routes, te beginnen in Doorn, ligt Huis Doorn. Vervolgens gaat de tocht langs andere ridderhofsteden, zoals Huize Darthuizen, Broekhuizen en Zuylenstein. Daarna komt het dorp Amerongen in zicht. De route gaat verder over de Lekdijk en eindigt weer in Doorn.

Amerongen biedt meer, zoals het Amerongse bos dat het oudste bos is op de Utrechtse Heuvelrug, met bomen daterend uit 1770. Het bos ligt op het hoogste punt van de Utrechtse heuvelrug, op de bijna zeventig meter hoge Amerongse berg.

Meer informatie: www.utrechtslandschap.nl en www.fietsvriendelijk.nl

Kasteel Amerongen, Drostestraat 20 in Amerongen. www.kasteelamerongen.nl

Deel dit artikel