Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Leren lezen en schrijven / De voorsprong van een vroege start pak je ze nooit meer af

Home

Iris Pronk

Kinderen beginnen vaak al in groep 1 of 2 met leren lezen en schrijven. Dat is veel te vroeg, zegt ontwikkelingspsycholoog Ewald Vervaet in zijn boek ’Naar school. Psychologie van 3 tot 8’, dat vandaag verschijnt. Leesdeskundige Kees Vernooy bepleit precies het tegenovergestelde.

„Hoe eerder kinderen beginnen met lezen en schrijven, des te beter, zegt leesdeskundige Kees Vernooy. Dat blijkt steeds weer uit internationaal onderzoek, daarover is ook in Nederland wetenschappelijke consensus. Het klopt dat een kwart van de leerlingen aan het eind van groep acht niet goed kan lezen. Maar dat komt zeker niet doordat kinderen er te vroeg mee beginnen.

Tien tot vijftien procent van de Nederlandse kinderen kan al lezen aan het begin van groep drie. Dat zijn kinderen uit – om het keurig te zeggen – ’taalrijke’ milieus. Zij hebben het meestal van hun (hoog opgeleide) ouders geleerd. En die voorsprong kun je ze nooit meer afnemen, zo zit dat gewoon.

Lezen is geen ontwikkelingspsychologisch proces, het is een cultureel proces. Het is geen kunst die je vanzelf gaat beheersen, zoals praten, maar een vaardigheid die je systematisch moet aanleren. Daarbij draait het om de koppeling van letter en klank. Dat je een ’a’ soms als ’aa’ en soms als ’â’ uitspreekt, dat kunnen kleuters ook al leren.

Deze letter-klank-methode krijgen kinderen meestal in groep 3, maar steeds vaker ook in groep 2, onder druk van goed opgeleide ouders. Die zien op internet dat kinderen in andere landen veel eerder – en dus beter – leren lezen. Zij willen het beste voor hun kind en ik geef ze gelijk.

Het klopt niet dat kinderen eerst moeten ’rijpen’ voordat ze lees- en schrijfonderwijs krijgen. Dat blijkt uit een onderzoek van Wim van de Grift naar kleuterschoolverlenging. Vijftien procent van de kinderen blijft langer in groep 2. En juist deze kinderen lopen vervolgens aan het eind van groep 3 achter met lezen.

Wat wel klopt, is dat sommige kinderen een aversie ontwikkelen tegen het geschreven woord. Maar die aversie is het gevolg van slecht onderwijs: hun leerkracht is niet in staat om ze het vak goed bij te brengen. Daardoor voelen kinderen zich incompetent, en krijgen ze een hekel aan lezen. Dat 25% van de leerlingen slecht leest, hangt samen met hun achtergrond: die is vaak ’taalarm’. Maar de belangrijkste oorzaak is de slechte kwaliteit van het leesonderwijs. Leerkrachten zijn te zwak, of ze besteden te weinig tijd aan lezen, dát is het grote probleem.”

Leren lezen en schrijven / ’Hyacinth’ lezen in groep 1, dat is volstrekte waanzin

door Iris Pronk

Kinderen beginnen vaak al in groep 1 of 2 met leren lezen en schrijven. Dat is veel te vroeg, zegt ontwikkelingspsycholoog Ewald Vervaet in zijn boek 'Naar school. Psychologie van 3 tot 8', dat vandaag verschijnt.

„Laatst was ik op bezoek bij groep 1 van een basisschool. Daar stond een hyacinth in een pot, met daaronder het woord ’hyacinth’, compleet met die moeilijke ’th’ op het eind. Wat een waanzin, denk ik dan, daar zijn kleuters nog helemaal niet aan toe.

Kinderen krijgen veel te vroeg in hun ontwikkeling de vakken lezen en schrijven. Onderwijskundigen – die grote invloed hebben op het leesonderwijs – houden geen rekening met de psychologische fasen van het kind. Dat is niet alleen jammer, maar ook schadelijk.

Confronteer je kinderen te vroeg met het geschreven woord, dan ontwikkelen ze daar later een aversie tegen. Die aversie heeft een negatieve invloed op hun lees- en schrijfvaardigheid. Volgens de onderwijsinspectie verlaat een kwart van de leerlingen de basisschool zonder goed te kunnen lezen. Dat is, denk ik, het gevolg van veel te vroeg leesonderwijs.

Dat is een hypothese, ik heb dit nog niet onderzocht. Maar stel je eens voor: je hangt een schommel aan een opgroeiend appelboompje. Het kan niet anders, of de tak van dat boompje buigt door en groeit voorgoed krom. Zo gaat dat ook met kinderen die te vroeg leren lezen en schrijven: ze groeien figuurlijk krom en ontwikkelen mogelijk zelfs dyslexie.

Voor mijn boek ’Naar school. Psychologie van 3 tot 8’ heb ik 145 onderzoeksessies gehad met twintig kinderen van drie tot acht jaar. En wat blijkt: pas in de veertiende ontwikkelingsfase – van zesenhalf tot achtenhalf jaar – zijn kinderen écht rijp voor lezen en schrijven. Pas dan zijn ze in staat tot het leggen van ’omkeerbare denkrelaties’: ze kunnen bijvoorbeeld de letters en klanken m, e, l en k aaneenrijgen tot het woord ’melk’.

Daarvoor kunnen kinderen wel woorden leren lezen of schrijven, maar dat zijn apenkunstjes: ze begrijpen niet wat ze doen. Een voorbeeld: de kleutertweeling Sam en Els kan ’Sam’ en ’Els’ lezen. Maar van het woord ’sla’ – opgebouwd uit drie van de zes letters die ze kennen – snappen ze helemaal niets.

Ja, er zijn kinderen die vóór hun zesde al toe zijn aan lezen en schrijven. Maar die kinderen zijn psychologisch ouder, het kan geen kwaad als zij eerder beginnen.”



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie