Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Leerlingenvervoer: elke minuut telt

Home

LAURA VAN BAARS en REDACTIE ONDERWIJS & OPVOEDING

Door de voortgaande bezuinigingen kampt het vervoer van gehandicapte kinderen met dezelfde problemen als de thuiszorg

Peter Sijl laat een kraaiende lach horen: krijgt hij straks 'het kantoor' weer aan de lijn! Sijl is chauffeur van een achtpersoonsbusje voor leerlingenvervoer van Connexxion. Iedere dag rijdt hij Juultje, Daniël en Daniëlle, drie dove kinderen met een leerachterstand en verstandelijke beperkingen, vanuit de Vechtstreek naar school in Amsterdam, en terug. De kinderen mogen niet langer dan anderhalf uur per heen- of terugreis in de auto zitten, en ook Connexxion houdt Sijls rijtijden via een boordcomputer nauwlettend in de gaten. Sijl gaat er vandaag flink overheen, "maar ik kan het gelukkig uitleggen".

Het laten instappen van een leerling die kan lopen mag drie minuten duren, en voor een kind in een rolstoel staat vijf minuten. Tijdwinst kan Sijl halen door voor het hek van de dovenschool van Juultje in Amsterdam Slotervaart te pauzeren, want dan staat hij alvast vooraan in de rij van tientallen taxibusjes. Tijdverlies lijdt hij weer op de school van Daniël en Daniëlle, even verderop, waar hij laat aankomt en achter aan moet sluiten. Om Juultje niet uit het oog te verliezen, pikt hij de laatste twee kinderen pas op als hij recht voor de poort staat. Dan kan hij op pad naar Breukelen, Maarssen en Tienhoven. Juultje valt qua reistijd net binnen de marge - als er geen files zijn. Sijl: "Ze stapt meestal in om 14.43 uur. Als ik bij haar huis aankom, is het tien over vier." Sijl wil zijn tocht zo aangenaam mogelijk houden, dus rijdt hij graag langs de Vecht. "Is vijf minuten langer dan over de snelweg. Daar heb ik bij het kantoor voor moeten knokken."

In de dertien jaar dat Sijl gehandicapte leerlingen en leerlingen met gedragsproblemen vervoert, is er wel wat veranderd. "Het is verzakelijkt. Je wil kwaliteit blijven leveren, zeker bij deze kinderen. Maar daar heb je steeds minder tijd voor."

Van de Friese Meren tot Heerhugowaard en Kampen: waar liepen de ruzies tussen ouders en gemeenten over het leerlingenvervoer niet hoog op? Dit jaar was de onrust groter dan ooit, omdat gemeenten hogere kosten vrezen door de invoering van het passend onderwijs. Gehandicapte kinderen waaieren uit naar 'gewone' scholen en moeten daarheen worden gereden. Ondertussen proberen gemeenten steeds meer te bezuinigen. Tussen 2012 en 2013, voor de invoering van het passend onderwijs, lukte dat: het landelijke budget daalde van 240 naar 230 miljoen. Ieder kind kost gemiddeld 2900 euro per jaar; bijna 80.000 kinderen rijden mee.

Staatssecretaris Dekker kreeg van alle kanten de vraag of de gemeenten het leerlingenvervoer niet te veel uithollen. Hij hield de gemeenten steeds de hand boven het hoofd. Zij mogen zelf hun normen bepalen: hoe gehandicapt moet je zijn voor een plek in de bus? Hoeveel moeten ouders zelf bijdragen? Word je thuis opgehaald of moet je naar een opstappunt? Hoe lang mag een kind in de bus zitten? Wie krijgt de opdracht: de goedkoopste of de beste vervoerder?

De bezuinigingsdrift woedt al zeker vijf jaar, en heeft de markt volgens 's lands grootste vervoerder Connexxion inmiddels volledig verziekt. "Gemeenten kijken alleen naar de prijs als ze een traject aanbesteden", zegt Shirley van den Kolk, rayonmanager van Connexxion Taxi Services voor Utrecht/Groene Hart. "Maar dat betekent voor veel taxi-ondernemingen: verouderde, onveilige busjes, wisselende chauffeurs die de kwetsbare kinderen niet kennen, chauffeurs die te laat komen en kinderen die te lang moeten rondrijden."

In de regio Utrecht werd vorig jaar een gehandicapt meisje in de bus vergeten door Klomp Groepsvervoer. Zij zat drie uur vast tot de politie haar bevrijdde. Volgens Klomp had de fout te maken met een nieuwe chauffeur en een nieuwe route. Utrecht nam de zaak hoog op, zeker omdat tientallen klachten binnenkwamen over Klomp. Bij de aanbesteding voor dit schooljaar liet de gemeente de kwaliteit zwaarder wegen dan de prijs, en kreeg Connexxion de opdracht.

Connexxion, dat in Nederland ook veel aanbestedingen verloor vanwege de hoge prijs, zoekt eveneens naar goedkope oplossingen. De chauffeurs, vaak betrokken uit 'de bakken van het UWV', krijgen een contract voor hooguit 15 uur per week tegen een bescheiden salaris. Volgens Sijl, een oudgediende die nog werkt op een contract voor 30 uur, werken veel van zijn collega's ernaast als postbezorger. De begeleider op de bus is al jaren wegbezuinigd. Om de orde te kunnen handhaven, ontwikkelde Connexxion een goedkoop, maar doeltreffend spel. Van den Kolk: "Een soort flippo's: Obake. Wie zich goed gedraagt, krijgt aan het eind van de schoolweek plaatjes van Japanse stripfiguren en een verzamelboek. In de bus kunnen de kinderen die dan onderling ruilen. Dat houdt ze rustig."

Van den Kolk ziet veel overeenkomsten tussen de thuiszorg en het leerlingenvervoer. "Busbedrijven moeten ver onder de kostprijs gaan zitten om een aanbesteding te winnen. Soms lopen onze offertes 28 procent uiteen met die van een concurrent. Dan wint die ander. Achteraf gaat de gemeente dan natuurlijk meer kwaliteit eisen, zoals ook bij Klomp gebeurde. Dat lukt alleen als er geld bijkomt."

Klomp verkeert inmiddels op de rand van faillissement; kleinere vervoersbedrijven die hun aanbestedingen verloren, gingen al kopje onder. Van den Kolk: "Het vergaat hen zoals bijvoorbeeld thuiszorgorganisatie TSN. Er wordt door gemeenten alleen met prijs gecalculeerd en taxibedrijven moeten daaraan meedoen. Als je niet aan de bel trekt, verandert er niets."

Deel dit artikel