Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Langer wachten op de dokter, wen er maar aan

Home

Marco Visser

© ANP

Meer ziekenhuizen moeten afdelingen sluiten door gebrek aan personeel. Dat probleem is voorlopig niet opgelost.

Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg houdt per 1 september een van de twee de spoedeisende-hulpposten 's avonds en 's nachts gesloten. De roosterplanner kreeg de diensten niet meer rond omdat er te weinig personeel is om acute zorg te verlenen. Wat in Tilburg gebeurt, is geen incident. Moeten we er maar aan wennen dat afdelingen in ziekenhuizen gesloten blijven omdat er onvoldoende zorgmedewerkers zijn?

Lees verder na de advertentie

Eerder dit jaar kwamen ongeveer twintig ziekenhuizen en academische medische centra in het nieuws omdat zij een afdeling (deels) sloten of operatiekamers leeg lieten. Een overzicht is er niet. Daarmee is ook niet duidelijk hoe groot het probleem is. Een rondgang langs de ziekenhuizen die eerder dit jaar afdelingen moesten sluiten, leert dat de problemen nog niet zijn opgelost. Sterker nog: elke maand komen er meer ziekenhuizen bij die afdelingen (deels) sluiten en operatiekamers ongebruikt laten.

Om een paar voorbeelden te noemen: de Treant Zorggroep in Emmen biedt geen klinische kindergeneeskunde en verloskunde meer aan, het MC Zuiderzee en het VUmc in Amsterdam nemen minder of geen kinderen meer op, het Sint Antonius in Nieuwegein en het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht hebben verloskamers gesloten. Daarnaast heeft het OLVG in Amsterdam de capaciteit van operatiekamers met 15 procent teruggedraaid, iets wat ook speelt in het LUMC in Leiden, het UMCG in Groningen, het Bronovo in Den Haag en het Franciscus Gasthuis in Rotterdam.

Twee oorzaken

Dat ziekenhuizen onvoldoende personeel hebben, heeft twee oorzaken. Er is in het verleden te weinig geïnvesteerd in opleiding van gespecialiseerd personeel. Dat is nog altijd een nawee van de economische crisis en het beleid dat de zorguitgaven minder snel mogen groeien. Schrappen in opleidingsplaatsen deed op korte termijn het minste pijn.

Dat de gevolgen van dat schrappen zwaarder wegen dan verwacht, heeft te maken met de tweede reden van de personeelstekorten: de vraag naar zorg stijgt. Sinds 2015 moeten ouderen, chronisch zieken en ggz-patiënten langer thuis wonen. Gevolg is dat deze patiënten eerder in de ziekenhuizen terechtkomen. Dat is goed terug te zien op de afdelingen eerste hulp.

Nu is het niet zo dat de kwaliteit van de zorg direct in gevaar komt als bijvoorbeeld een post voor spoedeisende hulp sluit. Als dat gebeurt in een grote stad, zijn er genoeg ziekenhuizen om de patiënten over te nemen. Maar in bijvoorbeeld Alkmaar, dat een belangrijke functie voor de regio heeft, ligt dat anders. Ook daar dreigde onlangs een gedeeltelijke sluiting van de eerstehulppost vanwege een personeelstekort. De zware patiënten zouden daardoor naar Amsterdam moeten. Onacceptabel, vonden de Alkmaarse artsen, die de hulp inriepen van ziekenhuizen uit Haarlem en Amsterdam. Zij springen nu bij door personeel uit te lenen. Dat soort samenwerkingen vormen een noodverband voor de korte termijn, iets waar alle ziekenhuizen op teruggrijpen. Zij overleggen met elkaar over plekken die vrij zijn zodat ziekenhuizen patiënten naar elkaar kunnen doorsturen.

Meer geduld hebben

Minder afdelingen, minder operatiekamers en meer patiënten zorgen voor oplopende wachttijden. Bij de spoedeisende hulp krijgt iemand met een hartinfarct uiteraard direct voorrang, maar wie met een gebroken enkel binnenkomt, zal op sommige posten even geduld moeten hebben. Dat geldt ook voor patiënten die op de lijst staan voor een operatie. Doordat operatiekamers dicht blijven, kunnen minder mensen worden geopereerd.

Voor de korte termijn lijkt het onvermijdelijk dat Nederlanders soms meer geduld moeten hebben voordat zij aan de beurt zijn, want nieuw personeel verschijnt niet bij toverslag. Daarvoor is een opleidingstraject nodig. Ziekenhuizen zijn al bezig meer gespecialiseerde verpleegkundigen op te leiden, maar ook dat kan niet ongelimiteerd. Een verpleegkundige op de spoedeisende hulp bijvoorbeeld volgt in het ziekenhuis een opleiding van twee tot drie jaar. Maar op zo'n afdeling kunnen niet tientallen leerlingen lopen als er maar een beperkt aantal gediplomeerde artsen en verpleegkundigen voor de begeleiding rondlopen.

Opleiden alleen is voor de lange termijn niet voldoende. Personeel voor de zorg moet ook behouden blijven. Een goed salaris is daarom belangrijk, maar zeker ook een acceptabele werkdruk. En dat is alleen mogelijk als er voldoende personeel rondloopt.

Deel dit artikel