Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Krijgt de consument met de nieuwe privacywet controle over zijn data?

Home

Kristel van Teeffelen

© Studio Vonq

Eind deze week gaat een nieuwe privacywet in. Bedrijven zien die nieuwe regels vooral als een boel extra werk. Wat levert het burgers op?

1 Consumenten krijgen meer zeggenschap over hun eigen gegevens

Lees verder na de advertentie

Dit is de kern van de nieuwe Europese privacyverordening die vanaf 25 mei geldt: consumenten krijgen meer controle over hun eigen data. De afgelopen jaren zijn die een onoverzichtelijke brij geworden. Verschillende maatregelen moeten daar verandering in brengen.

Zo wordt het eenvoudiger je eigen gegevens van het ene bedrijf over te hevelen naar het andere. Stel, je wilt van Facebook overstappen op een nieuw sociaal medium, dan kun je al je foto's en berichten meenemen. Facebook is verplicht de data in een handzaam digitaal bestand aan te leveren. Overigens geldt dat zogenoemde recht op gegevensoverdraagbaarheid alleen voor data die iemand zelf aan een bedrijf gaf. Het hele profiel, dat gebaseerd is op surfgedrag waarmee Facebook gerichte advertenties toont, hoeft het bedrijf dus niet af te staan.

Zo zitten er meer verbeterpunten voor gebruikers in de nieuwe wet, zegt David Korteweg van online burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom. "Niet omdat die heel veel nieuwe rechten krijgen, wel omdat sommige rechten uitgebreid worden." Zo hebben mensen nu al het recht om via een verzoek om inzage te zien welke data een bedrijf over ze heeft verzameld. Onder de nieuwe wet mag dat bedrijf daar geen vergoeding meer voor vragen. Dat lijkt misschien een kleine aanpassing, zegt Korteweg, maar hij vindt het een belangrijke stap.

De consument krijgt vaker iets te horen over privacy en weet misschien beter wanneer er een belletje moet gaan rinkelen

Iris Huis in 't Veld, adviseur bij Privacy Company

2 Bedrijven zullen vaker om toestemming vragen

U hebt ze waarschijnlijk al gehad: e-mails van bedrijven met de vraag of zij u in de toekomst reclamemails mogen blijven sturen. Hoewel die toestemming ook al onder de oude wet nodig was, moeten bedrijven volgens de nieuwe regels actiever communiceren over wat zij met alle privédata doen, zegt Iris Huis in 't Veld, adviseur bij Privacy Company. Ze moeten het de burger zo makkelijk mogelijk maken, onderstrepen de nieuwe regels. Zo dient iedereen in zijn eigen taal, kort en begrijpelijk geïnformeerd te worden voor zij toestemming geven om data te verzamelen. Bedenkt iemand zich? Het intrekken van die toestemming moet net zo makkelijk zijn.

Al die meldingen kunnen een positief effect hebben op het privacybewustzijn van burgers, denkt Huis in 't Veld. "Bedrijven moeten vaker expliciet toestemming vragen om gegevens te verwerken. De consument krijgt dus vaker dingen te horen over privacy en weet misschien beter wanneer privacy-belletjes moeten gaan rinkelen."

Toch is het de vraag of de consument die toestemming weloverwogen geeft. Kijk wat er gebeurde bij de cookiewet. De verplichte meldingen van websites over het gebruik van cookies - kleine bestandjes die op de computer worden gezet, bijvoorbeeld om een sitebezoeker de volgende keer weer te herkennen - worden vooral ervaren als irritant. Terwijl ook die wet was bedoeld om mensen bewuster te maken over het feit dat sites cookies plaatsen.

Er is geen garantie dat de consument zich er nu wel in verdiept, zegt Joris Demmers, die onlangs aan de Universiteit van Amsterdam promoveerde op de vraag waarom consumenten data delen met bedrijven. Sterker nog, hij verwacht dat het met de nieuwe wet alleen maar moeilijker wordt voor gebruikers om de privacyvoorwaarden kritisch en nuchter te overwegen. "De gebruiker krijgt nog vaker de vraag om toestemming te geven voor het verzamelen van zijn data net op het moment dat hij een app of site wil bezoeken. Dat is het slechtste moment. Het is alsof je het snoepje al bijna in je mond hebt en er dan nog gevraagd wordt: heb je zin in een snoepje?"

De boetes worden hoger, maar dan moeten die wel worden opgelegd

David Korteweg, Bits of Freedom

Dat mensen schijnbaar zo achteloos op akkoord klikken, betekent niet dat ze privacy onbelangrijk vinden, benadrukt de onderzoeker. Maar de nadelige gevolgen van het delen van een hoop gegevens met een bedrijf, zijn abstract vergeleken de voordelen die je ziet als je een app kunt gebruiken. Juist daarom kan de burger beter op een ander moment om toestemming worden gevraagd, vindt Demmers: "Bijvoorbeeld als iemand zijn nieuwe telefoon installeert. Dat zorgt ervoor dat ze de beslissing met wat meer afstand kunnen nemen."

3 De verantwoordelijkheid ligt bij organisaties, niet bij de burger

Al die privacyvoorwaarden waarmee u akkoord moet gaan, of e-mails die u vragen in de mailinglijst te blijven, lijken misschien hinderlijk. Maar besef wel dat ze een stap in de goede richting zijn, zegt Iris Huis in 't Veld. "Als de eerste hobbels zijn genomen, is de nieuwe privacywet alleen nog iets waar bedrijven zich druk over moeten maken. Niet wij als consumenten."

Ook David Korteweg van Bits of Freedom ziet dat als groot voordeel: de verantwoordelijkheid ligt nadrukkelijk bij de bedrijven. Die moeten aan de privacywaakhond kunnen bewijzen dat ze op de juiste manier toestemming van gebruikers hebben gekregen. Al blijft de vraag hoe streng de toezichthouder zal handhaven, erkent Korteweg. "De boetes worden hoger, maar dan moeten die wel worden opgelegd bij overtredingen."

4 Kinderen krijgen extra bescherming

Wie chatdienst WhatsApp wil gebruiken, moet voortaan verklaren minimaal zestien jaar te zijn. Makkelijk te omzeilen voor kinderen? Zeker, ze kunnen liegen over hun geboortejaar. Maar het is wel een direct gevolg van de nieuwe privacyregels. Bedrijven worden verplicht kinderen extra te beschermen, omdat die zich minder bewust zijn van de risico's van het delen van data.

Dat betekent dat bedrijven die de persoonlijke data van een kind onder de zestien wil gebruiken voor gerichte advertenties of het maken van profielen, toestemming aan ouders moet vragen. Overigens mogen landen ervoor kiezen om die leeftijd te verlagen naar dertien jaar.

Het besef dat wat je in je kindertijd online doet, je niet de rest van je leven moet achtervolgen, komt ook terug bij het kopje 'recht om vergeten te worden'. Dat recht om bedrijven te vragen gegevens te wissen die er niet langer toe doen, is vooral relevant voor gegevens die je als kind aan bedrijven hebt gegeven, benadrukt de privacyverordening.

5 Niemand mag de dupe worden van het 'computer zegt nee-principe'

Algoritmes bepalen op veel vlakken de manier waarop mensen worden behandeld. Denk aan een risico-analyse die de computer maakt als iemand een lening af wil sluiten. Of de reclames die iemand te zien krijgt omdat hij in een bepaald hokje past: jonge gezinnen die van buitensporten houden met een bovenmodaal inkomen, bijvoorbeeld.

Maar wat als de computer het mis heeft? Met dat feit houdt de nieuwe privacyverordening rekening. Gebruikers krijgen het recht te eisen dat een mens de uiteindelijke beslissing neemt. Een bedrijf mag dus niet zeggen: u krijgt geen lening, want de computer zegt nee.

6 De consument moet zijn gelijk kunnen halen, waar ook in Europa

Internet kent geen grenzen. Dat betekent dat Nederlanders eenvoudig een app uit het buitenland kunnen gebruiken. Maar wat als je klachten hebt over hoe die app met je persoonlijke gegevens omgaat? Dan kun je volgens de nieuwe regels aankloppen bij de waakhond in eigen land. In Nederland is dat de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Die regelt de verdere afhandeling met collega-toezichthouders in Europa. De AP heeft aangekondigd de nieuwe regels stevig te zullen handhaven.

Lees ook: Bedrijven halen privacy-eisen EU niet
Elk bedrijf moet op 25 mei voldoen aan nieuwe Europese privacyregels, maar veel bedrijven halen die deadline niet. De reden: achterstallig onderhoud.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

De consument krijgt vaker iets te horen over privacy en weet misschien beter wanneer er een belletje moet gaan rinkelen

Iris Huis in 't Veld, adviseur bij Privacy Company

De boetes worden hoger, maar dan moeten die wel worden opgelegd

David Korteweg, Bits of Freedom