Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Krijgsmacht doet zich tekort met misleidende PR

Home

Christ Klep; militair historicus

Nederlandse militairen op patrouille in Uruzgan. © George Marlet, Trouw
Opinie

CHRIST KLEP   De krijgsmacht zou geloofwaardiger zijn als ze het echte verhaal vertelt over ambities, missies en de ingrijpende gevolgen voor militairen, stelt Christ Klep.

Het vertrouwen van burger- en militair personeel in Defensie als werkgever is fors afgenomen (Trouw, 26 juli). Het ontbreken van een heldere visie op de toekomst speelt daarbij een belangrijke rol.

Hoe formuleer je een strategische visie voor de krijgsmacht? Ten eerste: bepaal uit welke hoek de dreigingen komen. Ten tweede: bepaal welke dreigingen voorrang krijgen. Ten derde: bepaal op basis van de uitkomst van deze analyse welke militaire middelen minimaal nodig zijn. Elke organisatie die een lastige boodschap moet uitdragen, weet hoe cruciaal strategische communicatie is. Hoe verkoop ik mijn kernboodschap? Dit geldt ook voor Defensie, dat zo naarstig op zoek is naar politiek, maatschappelijk en financieel draagvlak. De militair en de 'klanten' (de burgers) zijn niet dom: zij verwachten een realistisch verhaal.

Hier knelt deels de laars. Defensie verkondigt al jaren geen eenduidige strategische boodschap meer. De oorzaak ligt in reeksen bezuinigingen, de deelname aan complexe internationale missies als in Afghanistan en de neiging om bepaalde krijgsmachtcapaciteiten uit te venten in de burgermaatschappij (zoals Chinook-transporthelikopters voor het blussen van bos- en heidebranden).

Internationale missies
Het gevolg is een diffuse strategische boodschap. Deze wordt door veel militairen en de gemiddelde burger vaak niet begrepen en gewaardeerd. Drie voorbeelden illustreren deze kloof tussen zender en ontvanger. Ten eerste wenst minister Jeanine Hennis-Plasschaert vast te houden aan een multifunctionele krijgsmacht die op alle geweldsniveaus en voor alle strategische functies inzetbaar is. Haar voorganger Hans Hillen klonk twee jaar geleden echter heel anders. Hillen stelde dat een veelzijdige krijgsmacht onmogelijk was vol te houden, met name als er nieuwe bezuinigingen zouden komen.

Deze bezuinigingen zijn inmiddels aangekondigd, maar blijkbaar zonder gevolgen voor de multifunctionele ambities van de krijgsmacht. Een perfecte illustratie is de JSF. De belangrijkste meerwaarde lijkt te liggen in de mogelijkheid om al op de eerste oorlogsdag - aangevoerd door de Amerikaanse bondgenoten - zwaar verdedigde luchtruimen binnen te dringen. Dit is precies het type missie dat een meerderheid van de Tweede Kamer niet snel zal goedkeuren. Voor vrijwel alle andere taken heb je niet speciaal JSF's nodig.

Ten tweede het discours rond internationale missies als die in Uruzgan en Kunduz. Defensie en Buitenlandse Zaken hebben dit discours sterk 'ontmilitariseert': militairen voeren nu 'geïntegreerde wederopbouwmissies' uit, die 'een stevige basis' hebben gelegd voor de 'Afghanisering van de internationale inspanning'. De Afghanen zijn 'er nu klaar voor om zelf hun verantwoordelijkheid te nemen'. In de coulissen klinkt het voorzichtige overheidsvoorbehoud: de resultaten zijn natuurlijk 'fragiel en niet onomkeerbaar' en daarom zal Nederland 'bij Afghanistan betrokken blijven'.

Dit is een onverkoopbare verfraaiing van de werkelijkheid. In Uruzgan heersen openlijk de krijgsheren. De drugshandel floreert. Welk effect de training van honderden Afghaanse politiemensen zal hebben, is onzeker. Er bestaat immers geen geloofwaardige Afghaanse rechtsstaat. Veel zicht op wat 'onze' Afghaanse jongens gaan doen, is er niet. Dit doet überhaupt niets af aan de inspanningen van de Nederlandse militairen en burgerspecialisten. De strategische communicatie strookt simpelweg niet met een werkelijkheid die zich zo nadrukkelijk opdringt.


Lees verder na de advertentie

 
Elke organisatie die een lastige boodschap moet uitdragen, weet hoe cruciaal strategische communicatie is.

Geweld is core-business
Ten slotte het veteranenbeleid. De afgelopen jaren is op dit terrein veel verbeterd. Maar gaat het om de negatieve aspecten (trauma's, invaliditeit, bureaucratie), dan verstart de communicatie vanuit Defensie nogal eens. De realiteit is dat op elke duizend ingezette militairen enkele tientallen voor altijd fysiek of psychisch beschadigd raken. Het brede publiek snapt dit heel goed, benadert de zaak met nuchterheid en 'accepteert' de risico's. Hetzelfde publiek voelt op de klompen aan dat er iets fundamenteel mis is als Alex Brenninkmeijer dreigt op eigen houtje zijn functie te gaan invullen als nieuwe Veteranenombudsman vanwege alle getreuzel bij Defensie. Laat het ministerie dan liever de agenda in eigen hand houden, bijvoorbeeld door deskundig personeel structureel lastige thema's te laten duiden en toelichten in de media.

Strategische communicatie draait om geloofwaardigheid. 'Keep it simple, stupid.' Pretendeer niet dat een bezuinigende en inkrimpende Nederlandse krijgsmacht straks nog het hele scala aan taken op alle geweldsniveaus aankan. Doe niet alsof onze militairen zo goed doubleren als wederopbouwers. Loop niet weg voor wat militairen eigenlijk doen. Ze passen (desnoods) geweld toe, dat is hun core-business. Praat dus ook openlijk over de onvermijdelijke gevolgen: slachtoffers, trauma's, invaliditeit, gebroken levens. Het lijkt me dat veel militairen en de Nederlandse burger zich beter in 'hun' krijgsmacht zouden herkennen als de werkelijkheid niet regelmatig schuilging achter een strategische communicatie die te veel maskeert.

 
Strategische communicatie draait om geloofwaardigheid. 'Keep it simple, stupid.'

Deel dit artikel