Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Korea ontkent Japans te eten

Home

INTERVIEW

Hoogleraar: Koreaan hoort liever niets over de Japanse invloeden in de keuken

Als de Japanners in de vorige eeuw niet zo hadden huisgehouden in Azië, stond vandaag de dag in Koreaanse huishoudens een heel ander soort sojasaus op tafel.

Het is maar een van de verbanden die Katarzyna Cwiertka legt tussen geschiedenis en de dagelijkse dingen van nu in het gebied waarin ze gespecialiseerd is. De hoogleraar Japans aan de Universiteit Leiden publiceerde onlangs het boek 'Cuisine, Colonialism and Cold War', over de Koreaanse keuken.

Neem nou die sojasaus. In de jaren dertig kwamen er nieuwe productieprocessen in de sojasausbrouwerijen op gang. Toen Japan in 1931 Mantsjoerije (noordoost-China) binnenviel, joeg het Japanse leger de vraag verder aan. In bezet Korea begonnen daarom steeds meer Japanse ondernemingen een sojasausfabriek.

"Toen de Japanners in 1945 de aftocht bliezen, namen sommige Koreaanse werknemers die bedrijven over. In de jaren tachtig is dan de traditionele Koreaanse thuisproductie grotendeels vervangen door fabriekssojasaus." Opvallend vindt Cwiertka het, dat op die manier de Japanse invloed uit de bezettingstijd pas na de Tweede Wereldoorlog doordrong.

Een ander gevolg van de bezettingstijd is het voedselrantsoeneringssysteem waaraan de Noord-Koreanen nog altijd vasthouden. Die was voor de Japanse regering in oorlogstijd een belangrijk middel om de bevolking onder controle te houden. Het Japanse bewind in Seoul introduceerde graanrantsoenering in 1940 ook in Korea. "Zogeheten patriottische verenigingen kregen per acht à tien huizen wijkrantsoenering. Per huishouden werd het - op zijn Japans - via zelfcontrole verdeeld."

De uitvoer van grote hoeveelheden Koreaanse rijst naar Japan blijft in beide Korea's hét symbool van koloniale onderdrukking. De typisch Japanse controle tot op laag niveau werd dankbaar overgenomen door stalinistisch Noord-Korea én door Zuid-Korea, dat ook decennia een dictatuur was, maar dan een rechtse. Seoul zette de rantsoenering nog door tot in de jaren zestig. De Noord-Koreanen weten al meer dan zeventig jaar niet beter dan met een bonnetjessysteem te werken voor basisbenodigdheden in de keuken. Pyongyang hield dat zelfs vol in de periode van redelijke voedselomstandigheden, jaren zestig en begin zeventig. Momenteel is er zo weinig voedsel te verdelen dat de zwarte markt doorslaggevend is.

Een ander gevolg van het kolonialisme op het dagelijks leven in Korea was dat Japanners er restaurants openden waar iedereen terechtkon. Tot die tijd was uit eten gaan louter iets voor mannen geweest. In de nieuwe warenhuizen konden ook vrouwen en gezinnen gaan eten. Nog steeds zijn in Zuid-Korea, net als in Japan, de kelderverdiepingen complete eetpaleizen. Je vindt er steevast hartige en zoete heerlijkheden, en talloze restaurantjes.

Maar was het in de koloniale tijd niet vreemd om uit eten te gaan bij de bezetter? "De moderne Koreaanse literatuur zit vol van dit dilemma", weet Cwiertka. "Als je deel wilde uitmaken van de moderne wereld, moest je vanzelf een beetje een collaborateur worden."

Maar ook nu nog ligt wat je eet, en wat voor relatie dat heeft met de koloniale tijd in Korea, heel gevoelig. In Noord- en Zuid-Korea horen Koreanen liever niets over de verborgen Japanse invloeden in het moderne leven. Zoals de gele gepekelde radijs die restaurants serveren. Of de kimbap, hét volksvoedsel in Zuid-Korea, een sushirol met zeewier en rijst, en middenin groente en ham. Het is onverteerbaar om te beseffen dat dit favoriete hapje van oorsprong een Japanse uitvinding is: "Niemand wilde meewerken aan een onderzoekje naar de oorsprong hiervan. Alsof je de Nederlandse identiteit van haring gaat ondergraven."

Dol op Spam
Door de lange aanwezigheid van Amerikaanse militairen in Zuid-Korea is ook hun invloed op de Zuid-Koreaanse keuken onmiskenbaar. Zij zorgden ervoor dat er ham kwam in de kimbap.

En Spam, ingeblikt varkensvlees, de basis van het Amerikaanse legerrantsoen, werd zo populair dat Zuid-Korea en de Filippijnen nu gemiddeld de grootste Spam-consumenten ter wereld zijn.

Als je ergens op bezoek gaat, is een blik Spam altijd een prima cadeautje.

Deel dit artikel