Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Koning Letsie III heerst bij de gratie van Zuid-Afrika

Home

ESTHER BOOTSMA

AMSTERDAM - Het is geen populair onderwerp in Lesotho. Moet het kleine bergstaatje onafhankelijk blijven, of kan het maar beter opgaan in het grote Zuid-Afrika? De nieuwe koning Letsie III weet dat deze vraag zich vroeg of laat aan hem zal opdringen. Net zoals de vraag wat de macht van de koning van Lesotho precies is.

In het stadion in de hoofdstad Maseru wordt de 37-jarige Letsie III vandaag officieel gekroond; ruim anderhalf jaar nadat zijn vader, koning Moshoeshoe II, bij een auto-ongeluk om het leven kwam. Hoewel het arme Lesotho iets kleiner is dan Nederland en krap twee miljoen inwoners telt, komt er een stoet hoge gasten. De Britse Prins Charles bijvoorbeeld, die zijn zoon Harry heeft meegenomen op zijn eerste reis sinds de dood van prinses Diana, en natuurlijk als belangrijkste: de Zuid-Afrikaanse president Nelson Mandela.

Lesotho wordt volledig omsloten door Zuid-Afrika. Het is een ruig bergstaatje, populair voor trektochten te voet of te paard, en een van de weinige Afrikaanse landen waar 's winters kan worden geskied. Met Marokko en Swaziland behoort het tot de weinige monarchieën in Afrika. De vraag is echter: hoe lang nog? De wind der veranderingen waait immers over het continent, en met de afschaffing van de apartheid in Zuid-Afrika is in elk geval één argument voor een onafhankelijk Lesotho verdwenen.

Dat het gebied vorige eeuw werd afgescheiden van Zuid-Afrika, kwam door de Britten. De Sotho-bevolking weigerde zich door de Boeren tot slavernij te laten dwingen en accepteerden het Britse aanbod om een protectoraat te worden. Toen de Britten aan het eind van de eeuw zelf de macht in Zuid-Afrika overnamen, lieten ze Lesotho een apart bestuur houden. Uiteindelijk zou het land moeten opgaan in het onafhankelijke Zuid-Afrika, maar door de komst van de apartheid zagen de Britten ervan af.

In 1966 werd Lesotho zelf onafhankelijk. In werkelijkheid werd het land echter volledig afhankelijk van Zuid-Afrika. Alle import komt uit Zuid-Afrika, het kleine beetje export gaat erheen, beide landen hebben dezelfde munt en vrijwel alle handel en industrie in Lesotho is in handen van Zuid-Afrikanen. Bovendien werken tienduizenden Lesothanen in Zuid-Afrikaanse goudmijnen. Het geld dat ze naar hun land sturen, bedraagt de helft van het nationale budget.

Niet alleen economisch stelt Lesotho niets voor, ook politiek is het er een chaos. Sinds de onafhankelijkheid heeft het land tal van halve en hele staatsgrepen beleefd. Zo werd koning Moshoeshoe II twee maal verbannen (de eerste keer zat hij zeven maanden in Nederland) en nog een keer van de troon gestoten. Hij weigerde neutraal te zijn en een symbolische rol te vervullen, waardoor hij telkens in conflict kwam met de regering. De laatste keer dat Moshoeshoe werd verbannen, was in 1990, waarna het leger zijn zoon Letsie III op de troon zette.

Die haalde vier jaar later de woede van binnen- en buitenland op zijn hals, met een koninklijke coup waarmee hij de gekozen premier Mokhehle afzette. Er dreigde bijna een militair ingrijpen door Zuid-Afrika, waarna Letsie inbond en de premier liet terugkeren. Maar niet zonder te eisen dat zijn vader terug mocht op de troon. De vreugde voor de 57-jarige Moshoeshoe was echter van korte duur: in januari vorig jaar verongelukte hij na een inspectie van het koninklijke vee in het binnenland.

Volgens Lesotho-kenners neemt Letsie III nu de macht weer over op een moeilijk moment. Vooral binnen de Basotho Congres Party gaan stemmen op om de monarchie af te schaffen. Ondertussen is deze partij, die vier jaar geleden massaal in de regering werd gekozen, echter in facties uiteengevallen. Tot woede van veel Lesothanen is premier Mokhehle uit de partij gestapt, en heeft hij een nieuwe partij opgericht waarvan hij nu zegt dat het de regeringspartij is.

Vanwege alle politieke en economische problemen groeit ook de beweging die vindt dat Lesotho beter onderdeel kan worden van Zuid-Afrika. “Moshoeshoes dood zou een ideale kans kunnen zijn voor deze beweging”, aldus Richard Cornwell van het Africa-Institute in Pretoria. Volgens hem kan Lesotho het niet lang meer volhouden als economisch zelfstandige enclave in Zuid-Afrika. Vooral nu de regering van Mandela heeft besloten dat mijnwerkers uit Lesotho na vijf jaar arbeid zich in Zuid-Afrika mogen vestigen, waardoor de belangrijkste inkomstenbron van Lesotho kan opdrogen.

Daar staat tegenover dat in Lesotho momenteel de grootste stuwdam van Afrika wordt gebouwd, waardoor het industriële gebied rond Johannesburg in Zuid-Afrika van water zal worden voorzien. Met dit mega-project, dat volgend jaar afgerond moet zijn, krijgt Lesotho nieuwe inkomsten en wordt bovendien het achterland ontsloten. Afstanden die voorheen een weeklange ezelstocht vergden, kunnen straks over nieuwe wegen in vier uur worden gereden. Maar aan de andere kant zal het waterproject de afhankelijkheid met Zuid-Afrika nog verder vergroten.

Het ANC van Mandela wil graag van heel Zuid-Afrika een eenheidsstaat maken, maar beseft dat het Lesotho niet de monarchie en een zekere mate van autonomie kan laten behouden. Dat zou immers de extremisten in Kwazulu-Natal in de kaart spelen, die eenzelfde regeling voor hun provincie zullen eisen. Dus, als Lesotho politiek en economisch nog verder in de problemen komt en besluit zich in de armen van Zuid-Afrika te storten, dan is Letsie III zijn baan zeker kwijt.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie