Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Komrij vs. Van Dijk

Home

Bijdragen: Wilfried van der Bles en Esther Scholten.

Misschien is hij niet meer dan een goede marktkoopman, misschien ook komt professor Teun A. van Dijk, een tekstwetenschapper die tegenwoordig in Barcelona doceert, daadwerkelijk met verrassend nieuwe feiten wanneer hij op 15 september zijn boek 'De Rasoel-Komrij Affaire' ten doop houdt. Boven het persbericht over het boek schrijft hij: 'Hoe de Nederlandse elites een racistisch schandaal in de doofpot wisten te stoppen...' Dat belooft wat.

Even het geheugen opfrissen. In 1990 verscheen van ene Mohamed Rasoel (een pseudoniem) een boek onder de titel 'De ondergang van Nederland'. De schrijver waarschuwde de 'naïeve Nederlanders' voor de 'stompzinnige, wrede, corrupte en bloedvergietende moslims'.

Het boekje, eigenlijk een pamflet gericht tegen de multiculturele samenleving, veroorzaakte een enorme rel in Nederland. De eerste druk was, mede dankzij een protest van de Anne Frank Stichting vermoedelijk, zo uitverkocht. Maar wie was de schrijver? Massaal dook de pers op de persoon die beweerde schuil te gaan achter het pseudoniem: ene Zoka van A., variëté-artiest uit Pakistan. Uitgedost met een Palestijnse shawl, de ogen verborgen achter een zonnebril verscheen hij in diverse tv-programma's. Maar hij formuleerde zo slecht dat de pers al snel concludeerde: Zoka van A. kan de schrijver niet zijn geweest. Daarvoor was 'De ondergang van Nederland' te goed geschreven.

Misschien was de tekst van oorsprong gewoon Nederlands, geschreven bij wijze van uitdagende grap door een Nederlandse auteur? Het Nederlands Centrum voor Buitenlanders (NCB) wendde zich tot professor Teun A. van Dijk. Na een vergelijkende tekstanalyse concludeerde deze dat achter Rasoel niemand minder schuil ging dan dichter/columnist Gerrit Komrij. Van Dijk zag opvallende overeenkomsten tussen de taal die Komrij bezigde in zijn columns in NRC Handelsblad en de teksten in 'De ondergang van Nederland'.

Komrij een racist? De schrijver was woedend, of speelde hij dat alleen maar? Want onder vele gedaanten ('de buitenkant' noemt hij dat) had hij zich in zijn columns in NRC Handelsblad al heel wat gepermitteerd. Hoe dan ook: het land was te klein. Van Dijk moest het in kranten en tijdschriften ontgelden. En Komrij wilde een strafrechtelijke vervolging van de hoogleraar.

Zover is het niet gekomen. In 1992 besloot het hof in Amsterdam dat er maar beter niet vervolgd moest worden. Het hof achtte het weliswaar mogelijk dat Van Dijk in een smaadproces wel degelijk schuldig zou worden bevonden, maar het liet zwaarder wegen dat Komrij zich publiekelijk had kunnen verweren. Zo had Komrij in een column Van Dijk uitgemaakt voor 'een publiciteitsgeile professor in een nepwetenschap'.

Komrij betreurde het besluit van de rechter, vooral ook omdat hij zich inhoudelijk volledig in het gelijk gesteld voelde. Daar kwam bij dat justitie inmiddels Zoka van A. voor de echte auteur hield en tot vervolging wegens belediging van moslims was overgegaan. Hij werd veroordeeld tot 2000 gulden boete.

De affaire leek gesloten. Leek, want Van Dijk ging in de jaren daarna in alle stilte door met zijn onderzoek. In 1995 verscheen op Van Dijks internetsite 'De Rasoel-Komrij Affaire', waarin de professor alsnog zijn gelijk probeerde te halen. Althans: over Komrij was hij niet zo stellig meer; achter Rasoel zou nu een 'groep mensen' schuil gaan. Rasoel zou dat aan Van Dijk persoonlijk hebben bekend. Namen? Volgens Van Dijk moet de rechter de ten onrechte veroordeelde Rasoel (overigens een seksuele delinquent die in 1997 voor aanranding en verkrachting van vier vrouwen is veroordeeld) moeten dwingen daarover openheid te verschaffen.

Nu 'De Rasoel-Komrij Affaire' in boekvorm verschijnt is de tekst op de site van Van Dijk (VanDijk@discourse-in-society.org) niet meer toegankelijk.

Op de vraag aan Van Dijk of hij met nieuwe onthullingen zal komen in de gedrukte versie stuurde hij via e-mail het persbericht toe. Kennelijk heeft Van Dijk ook geen uitgever voor zijn boek weten te interesseren, want het wordt uitgegeven door Critics, een door hemzelf in het leven geroepen stichting.

En Komrij? In zijn column van 24 juli bijt hij alvast van zich af. Van Dijk noemt hij een 'lafbek' die nooit excuses heeft aangeboden na de uitspraak van de rechter, een 'grandioze lafbek' zelfs, omdat hij in de internetversie Komrij geen racist durft te noemen, maar dat wel suggereert. Komrij besluit: ,,Teun A., blanke lafbek en autochtone charlatan van me, ik had me voorgenomen nooit meer over je te schrijven. Maar jij begon weer.'' Van Dijk weigert te reageren.

Deel dit artikel