Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

KNAW waarschuwt: opleidingen stappen te makkelijk over op Engels

Home

Petra Vissers

© anp

Opleidingen mogen zelf beslissen of ze overstappen van Nederlands op Engels. Maar daar denken ze niet altijd goed over na, schrijft de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.

Universiteiten en hogescholen stappen soms te gemakkelijk over op Engels als voertaal, schrijft de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen in een advies aan demissionair minister Bussemaker van Onderwijs. Ze kunnen niet altijd verantwoorden waarom ze hun opleidingen in het Engels aanbieden, docenten zijn vaan onvoldoende voorbereid of het is niet duidelijk of taalfouten en steenkolenengels mogen meetellen in het eindcijfer van de student.

Lees verder na de advertentie

Steeds meer instellingen stappen over van Nederlands op Engels en tegenstanders zien dat met lede ogen aan. Ze vinden dat Engels het hoger onderwijs ‘vernielt’ omdat nuance en begrip verloren gaan in een taal waarin niet iedereen zich perfect kan uitdrukken. Daarnaast vrezen ze de ivoren toren: wetenschappelijke discussies of resultaten zijn niet meer te volgen voor wie het Engels niet machtig is.

Over dat hete hangijzer neemt de KNAW geen standpunt in. De keuze voor Engels dan wel Nederlands moet elke opleiding zelf maken, zegt Janneke Gerards, voorzitter van de commissie die het advies schreef. “Waar het ons om gaat is dat opleidingen goede argumenten geven voor hun keuze en dat ze nadenken over hoe het onderwijs daarbij aansluit.”

Tekst loopt door onder het staafdiagram.

Uitbannen

Dat gebeurt lang niet overal. “De overstap naar Engels wordt niet altijd ondersteund door goed beleid”, zegt Gerards. “Docenten moeten echt worden getraind en ondersteund in die overgang. Taaltraining is niet genoeg, docenten moeten ook leren in te spelen op culturele verschillen in een groep.” Dat gebeurt weinig, blijkt uit het advies.

Het is bovendien niet altijd nodig om Nederlands helemaal uit te bannen. Opleidingen kunnen beter nadenken over wat ze verwachten van hun studenten: moeten ze in het Engels een gesprek voeren of moeten ze ook op academisch niveau een argumentatie opzetten? “Er is van alles mogelijk tussen helemaal Nederlandstalig of helemaal Engelstalig. Daar kunnen we meer gebruik van maken.”

Internationalisering

Instellingen noemen drie redenen om over te stappen op Engels: omdat afgestudeerden terechtkomen op een mondiale arbeidsmarkt, omdat concurrerende instellingen het ook doen of omdat ze internationalisering en omgang met studenten uit verschillende culturen belangrijk vinden. Met name wat betreft die laatste overweging zit er een groot gat tussen wens en uitvoering, ziet de KNAW.

Engels praten is immers niet hetzelfde als internationalisering. “Een groep studenten uit verschillende landen wordt niet zomaar een eenheid”, zegt Gerards. “De kans is groot dat mensen uit dezelfde landen alsnog kliekjes vormen. Een opleiding moet investeren in integratie van buitenlandse studenten.” Dat kan ook betekenen dat zij, samen met buitenlandse docenten, Nederlandse taalcursussen aangeboden krijgen. “Dan pas gaat internationalisering echt werken.”

• Rechtszaak verengelsing hoger onderwijs

Volgens vakbond Beter Onderwijs Nederland overtreden hogescholen en universiteiten die klakkeloos op het Engels overstappen de wet. Daarin staat dat Nederlands de voertaal moet zijn in het hoger onderwijs, tenzij er goede argumenten zijn voor een uitzondering. 

Een petitie tegen ‘taalverschraling door verengelsing’ is volgens BON in twee weken tijd zo’n 5.700 keer ondertekend. De vakbond dreigt met een rechtszaak. Volgens hoogleraar onderwijsrecht Paul Zoontjens van Tilburg University zal dat weinig veranderen. “Zelfs al gaat de rechter mee in de redenering, en dat zou kunnen, dan zijn er al zo veel opleidingen Engelstalig. Dat krijg je niet met een simpele rechterlijke uitspraak ongedaan gemaakt.” 

• Universiteit Twente gaat van Nederlands naar Engels...

De bacheloropleiding wiskunde van de Universiteit Twente ging dit collegejaar over op Engels. "Maar ik zeg liever dat we een internationale opleiding zijn geworden", zegt opleidingsdirecteur Jan Willem Polderman. "We zien het breder dan alleen de taal."

De Universiteit Twente wil op termijn helemaal Engelstalig worden. Vanaf september zijn veertien bacheloropleidingen Engelstalig en zes Nederlandstalig. De masters zijn al langer in het Engels, enkele uitzonderingen daargelaten.

"Internationalisering betekent bijvoorbeeld dat studenten workshops interculturele communicatie volgen", zegt Polderman. "We hebben ook gepraat met onze studievereniging over deze omslag. Hun website is nu in het Engels en ze hebben afgelopen december Sinterklaas in het Engels gevierd. Het is belangrijk dat buitenlanders zich niet buitengesloten voelen."

Ook docenten kregen trainingen interculturele communicatie en, als hun taalniveau niet hoog genoeg is, een taalcursus. "Maar onze masteropleiding is al langer in het Engels, dus helemaal nieuw was dit niet."

• ... en de Hanzehogeschool Groningen doet het andersom

De afstudeerrichting ‘Business, IT en Management’ van de Hanzehogeschool Groningen stapt met ingang van komend collegejaar weer over op Nederlands. Toen de voertaal een aantal jaar geleden Engels werd, hoopte de hogeschool op meer buitenlandse studenten maar die kwamen niet. “We zagen situaties waarin een Nederlandse docent voor een klas vol Nederlandse studenten Engels stond te praten”, zegt bestuurder Rob Verhofstad. “We zijn nu dapper genoeg om te zeggen: het heeft niet gewerkt, we stoppen er weer mee.”

Op de Hanzehogeschool worden 26 opleidingen in het Engels aangeboden, een aantal daarvan kunnen ook in het Nederlands gevolgd worden. “Taal moet niet een doel op zich zijn”, zegt Verhofstad. “Wij willen per opleiding kijken waar de student behoefte aan heeft. Onze instelling leidt in eerste instantie op voor de regio. Maar het zou raar zijn om een opleiding International Business niet in het Engels aan te bieden.”

Deel dit artikel