Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Klimaatrampen onafwendbaar, de mens moet zich aanpassen

Home

Joep Engels

Koraalrif voor de kust van Egypte. Het gros van deze natuurgebieden is eind deze eeuw verdwenen © afp

Het klimaatbureau van de VN oordeelt in een nieuw rapport dat de aarde verder opwarmt, ook al zetten we alle zeilen bij.

De effecten van klimaatverandering zijn niet alleen nu al zichtbaar, sommige ernstige toekomstscenario's zijn inmiddels onafwendbaar. Ook al doet de wereld vanaf nu zijn uiterste best om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen, voor veel koraalriffen is het nu al te laat. Zij zijn eind deze eeuw verdwenen. Maar ook andere gevolgen, zoals meer hittegolven of zware orkanen, zijn zo goed als onvermijdelijk.

Met die stevige boodschap presenteerde het IPCC, het klimaatbureau van de VN, vanochtend in het Japanse Yokohama (plaatselijke tijd) zijn nieuwste rapport.

Risico-inschatting
In zijn vorige rapportage, in september, meldde dit Intergovernmental Panel on Climate Change dat niet meer kon worden betwijfeld dat de mens het klimaat verandert. Toen schetste het ook hoe de opwarming zich zou kunnen ontwikkelen, in twee scenario's. Ten eerste voor het geval de wereld op de oude voet doorgaat en verslaafd blijft aan fossiele brandstoffen. En een tweede toekomstbeeld waarin het uiterste wordt gedaan om de trend te keren.

Ook in dat laatste scenario stijgt de temperatuur nog met één graad Celsius en gaan er allerlei alarmbellen af. "Dat is het nieuwe aan dit rapport: dat men van diverse risico's een schatting heeft gemaakt hoe groot de kans daarop is", zegt Arthur Petersen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en lid van de Nederlandse delegatie in Yokohama.

Hij geeft toe dat zo'n risico-inschatting een zekere mate van koffiedikkijkerij heeft, maar de wetenschappelijke kennis over klimaatverandering is groot genoeg om een gefundeerde schatting te geven. Petersen: "Het is het oordeel van experts, maar iedereen kan in het rapport nagaan waar ze dit oordeel op baseren."

Bij een opwarming van één graad (vanaf nu) komen kwetsbare ecosystemen, zoals de koraalriffen en het Noordpoolgebied, in gevaar. Bij twee graden erbij zal extreem weer, zoals droogte of heftige neerslag wereldwijde gevolgen hebben. Twee à drie graden erbij en de wereld wordt in tweeën gedeeld.

In gematigde zones, zoals Rusland en Noord-Europa, profiteert de landbouw van de opwarming, terwijl elders, met name in de tropen, door hitte en watertekorten de oogsten mislukken. Bij een opwarming van vier graden - het scenario van de fossiele verslaving - komt de mondiale voedselproductie in gevaar.

Nederland in relatief comfortabele positie
Hoe dan ook, klimaatbeleid kan niet meer volstaan met het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen, meldt het IPCC. De mens zal zich moeten aanpassen. En dan is het extra wrang om te moeten constateren dat arme landen, die de minste schuld hebben aan de klimaatverandering en er vaak het hardst door worden getroffen, de minste middelen hebben om zich aan de nieuwe situatie aan te passen.

Landen als Nederland verkeren in een relatief comfortabele positie maar zijn medeverantwoordelijk voor de ellende elders. "De vraag is: achten wij ons ook verantwoordelijk?", zegt Willem Ligtvoet van het PBL. "De 115 landen die hun handtekening onder dit rapport hebben gezet, erkennen de ernst van de problematiek. Hopelijk draagt dat ertoe bij dat we aan oplossingen gaan werken."


Droger én natter

Een stijgende zeespiegel die de kust bedreigt. Rivieren die meer water moeten verwerken. Meer neerslag - er komt nu al per jaar 20 procent meer naar beneden dan een eeuw geleden. Maar tegelijk: drogere zomers.

De klimaatproblematiek die op Nederland afkomt, is voorlopig overzichtelijk. Bovendien zijn hier de kennis en de middelen aanwezig om bijvoorbeeld een Deltaplan uit te voeren. In de voedselvoorziening worden de veranderingen vermoedelijk het meest zichtbaar. De landbouw moet rekening houden met een zilte bodem, de consument met duurdere producten uit het buitenland.

Deel dit artikel