Kiezersgunst wint het van asielkritiek

home

Rob Pietersen

© Thinkstock
ANALYSE

Politici schuiven nationaal en internationaal commentaar op inhumane vreemdelingendetentie van zich af.

De detentie van vreemdelingen werd deze week fel bekritiseerd door de Nationale Ombudsman en de Raad van Europa. Eerder drongen organisaties als Amnesty International, VluchtelingenWerk en de Verenigde Naties bij minister Leers (asiel) aan op een minder streng regime, humaner beleid en meer aandacht voor de mensenrechten van uitgeprocedeerde asielzoekers en hun kinderen.

Ombudsman Alex Brenninkmeijer presenteerde dinsdag zijn rapport over vreemdelingenbewaring. Hij stelt dat de inbreuk op de mensenrechten in detentie te groot is en pleit voor betere omstandigheden. Het op deze manier opsluiten van mensen die niet veroordeeld zijn, is niet humaan, aldus Brenninkmeijer. Het CPT (Europees Comité voor de Preventie van Foltering en Onmenselijke of Vernederende Behandeling of Bestraffing) waarschuwde woensdag namens de Raad van Europa, dat het Nederlandse detentiebeleid discriminerend is, en bij het vastzetten van kinderen zelfs 'een grove schending van mensenrechten'.

Nederland sluit jaarlijks 6.000 tot 8.000 vreemdelingen op. Het gaat om nieuwkomers die niet over de juiste papieren beschikken (10 procent) of uitgeprocedeerde asielzoekers en andere vreemdelingen zonder papieren (90 procent), bij wie uitzetting vaak moeizaam verloopt. Die detentie mag maximaal 18 maanden duren. In die tijd moet de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) werken aan hun uitzetting. Lukt dat niet, dan wordt de vreemdeling op vrije voeten gesteld, met het risico dat hij opnieuw wordt opgepakt en vastgezet.

Leers legt in een reactie op alle kritiek de verantwoordelijkheid bij de uitgeprocedeerde asielzoeker. Detentie is de straf voor hij of zij die niet meewerkt bij uitzetting. Een zelfde reactie gaf minister Spies (binnenlandse zaken) begin juni in Genève, toen de Mensenrechtenraad van de VN commentaar leverde op het Nederlandse beleid. Zij zei dat vreemdelingendetentie een uiterste sanctie is, die niet zomaar wordt ingezet. De ministers gaan daarbij voorbij aan hun eigen rol in het rammelende uitzetbeleid, buitenlandse ambassades die de boel traineren en regeringen die de administratie niet op orde hebben of helemaal niet meewerken bij terugkeer. Het is te makkelijk de schuld alleen bij de vreemdeling te leggen.

Amnesty wijst er sinds 2008 op dat vreemdelingen hier vaker en veel langer worden opgesloten dan humaan is en dat Nederland daarmee internationale mensenrechten schendt. Daarnaast is het regime in vreemdelingendetentie strenger dan in de gewone gevangenis: meer uren per dag in de cel, geen recht op arbeid en onderwijs, noch op incidenteel verlof, bijvoorbeeld bij overlijden van een familielid, weinig bezoek, kleine (gedeelde) cellen. De ombudsman noemde de omstandigheden dinsdag 'geestdodend'. Volgens het CPT schiet Nederland zichzelf in de voet: pas als je vreemdelingen goed opleidt en voorbereidt op hun terugkeer, is de kans klein dat ze terugkeren.

De minister wordt al jarenlang op alternatieven gewezen, bijvoorbeeld een periodieke meldplicht, borgsom of elektronisch toezicht. Hij startte pas onlangs vier kleine pilots, om die te testen. De evaluatie moet in 2013 plaatsvinden.

Dat duurt te lang, vindt de ombudsman die de rigide vreemdelingendetentie als een politieke keuze ziet. In het huidige politieke klimaat willen ministers streng overkomen voor de kiezers. Uit angst ook voor aanzuigende werking, dus moeten eventuele nieuwkomers zoveel mogelijk worden afgeschrokken. Die overtuiging wint het al jaren van de steeds luider klinkende kritiek op de Nederlandse vreemdelingendetentie.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie