Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kerk was voortrekker in islamdebat, nu keert negativiteit terug

Home

Robin de Wever

Een gastarbeider verricht schoonmaakwerk. Dankzij kerken had het islamdebat in de jaren '70 een constructieve toon. ©ANP

Nederlandse kerken waren vanaf de jaren '70 de pioniers van het islamdebat. Ondanks hun aanvankelijke islamofobie stimuleerden ze positieve beeldvorming. Nu nemen ze juist negatieve maatschappelijke sentimenten over.

Die conclusies trekken de theologen Marcel Poorthuis en Theo Salemink in hun boek Van harem tot Fitna, dat vandaag verschijnt. Het duo onderzocht de Nederlandse beeldvorming over de islam van halverwege de vorige eeuw tot nu.

Wreed
Tot halverwege de 20e eeuw gold de islam als een 'satanische godsdienst'. Volgens Poorthuis en Salemink waren christelijke sentimenten toen negatiever 'dan wat de PVV naar voren brengt'. In jongensboeken en in - onder meer - katholieke schoolboeken bepaalden wrede sultans en Arabische strijdtaferelen het beeld.

De onderzoekers wijzen op boeken waarin moslims vooral onder de indruk waren van het 'verheven Europa'. Ze zouden leven met het besef dat christenen uiteindelijk gelijk hebben. In bepaalde verhalen vallen moslims op door hun bekering tot het christendom.

Broeders
Vanaf de jaren '70 - rond het op gang komen van de immigratie - sloegen kerken een positievere toon aan. Moslims werden 'Abrahamitische broeders': andersgelovigen die met joden en christenen de enige ware God aanbaden. Belangrijke kerkelijke figuren spraken met kennis en nuance over islamitische zaken.

De christelijke visie drukte een optimistische stempel op het maatschappelijk debat, concluderen de onderzoekers. Toch 'is het debat over de islam de laatste tien jaar feitelijk gekaapt door sociale wetenschappers en politici, die zich niet onderscheiden door grote kennis van noch waardering voor de religie'.

Denkfout
Volgens Poorthuis is de 'lente' op zijn retour: het seizoen van positieve en constructieve dialoog lijkt voorbij. 'Dat komt vooral door de ontkerkelijking. Het begrip voor religie holt hard achteruit.'

Ook wordt het debat volgens hem geplaagd door een denkfout. 'Mensen leggen nogal snel verbanden tussen orthodoxie en fundamentalisme. De gedachte 'fundamentalistische moslims zijn orthodox, dus orthodoxe moslims zijn vaak fundamentalisten' klopt niet. Helaas zijn dat soort ideeën en misvattingen nogal populair.'

Deel dit artikel