Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kerk, neem afstand van wij/zij-denken

Home

Tom Mikkers

© Scene uit `Life of Brian¿ (1979), een satire over het leven van Christus.
Opinie

Alleen ontkennen dat religie en geweld hand in hand gaan, is niet genoeg. Er is werk aan de winkel voor theologen, overheid en ouders, betoogt theoloog Tom Mikkers.

Religie is de bron van alle kwaad, vindt 63 procent van de Nederlandse bevolking volgens onderzoek dat bureau Ipsos uitvoerde in opdracht van Trouw. De reacties op dit onderzoek uit gelovige hoek baren mij zorgen. De mensen die religie afkeuren zouden zich laten meeslepen door de waan van de dag en door antireligieuze sentimenten. Geloof heeft het al zo moeilijk en nu dit weer. Maar zou een andere reactie op dit onderzoek niet passender zijn en ligt hier niet een taak voor theologen?

Er is werk aan de winkel om de verwijdering tussen groepen mensen te slechten; niet alleen voor scholen, ouders en de overheid, ook voor theologen van welke snit dan ook. Dat is wat 'de 63 procent' uit het onderzoek mij vooral zegt. Elke pastor leert in zijn opleiding dat "je ziet het niet goed" niet de openingszet is om iemand de hand te reiken. Je vergroot dan meestal alleen maar het onbegrip.

We zouden in alle openheid moeten bespreken waar de menselijke neiging tot geweld en godsdienst elkaar omarmen. Het verband tussen religie en het kwaad krijgen we beslist niet in beeld door aan Nederlandse moslims te vragen om zich te distantiëren van de barbarij van IS. Ook de allesoverheersende vraag waarom islamitische jongeren radicaliseren, of voortdurend tellen hoeveel jongeren naar Syrië zijn afgereisd, geeft geen dieper inzicht in de gedachten die achter de resultaten van het genoemde onderzoek schuil gaan.

Buitensluiten
In de aanloop naar de herdenking van de bevrijding van Auschwitz, deze week 70 jaar geleden, werden in Westerbork 102.000 namen gelezen van mensen die zijn vermoord tijdens de Holocaust. Een van de overlevenden van dit drama is Zoni Weisz, wiens hele familie van Sinti-afkomst werd uitgemoord. "Het begint altijd met buitensluiten", vertelde hij op het RTL-nieuws. En het is dit mechanisme dat in alle godsdiensten tot op de dag van vandaag zijn werk doet. Al te gemakkelijk worden ook in Nederland de religieuze scheidslijnen tussen "ik wel maar jij niet" soms afgedaan als een zaak van godsdienstvrijheid. Maar wie theologische scheidslijnen trekt tussen mensen, tekent - misschien ongewild - ook de landkaart waarmee radicale gelovigen op pad gaan. Ook als het stippellijntjes zijn.

Wat kan dan wel de bijdrage van theologen zijn? Val allereerst niet terug op taal van krijgsheren. Dit geldt niet alleen voor moslims die in hun reactie op islamkritiek terugvallen op termen als 'heilige oorlog' of het 'verdedigen van de Profeet'. Dat geldt ook voor het Humanistisch Verbond dat het woord 'verdedigen' momenteel gebruikt in radiospotjes om mensen die de vrijheid liefhebben aan te sporen lid te worden.

Maar ook het theologisch denken over mensen die iets anders geloven dan jij, vergt onderhoud. Verdient de 21ste eeuw niet beter dan 'Bibelebonse-Bergen-theologie' waarin de eigen confessie of geloofsleer het onbetwiste centrum van het heelal is?

Jezus en Cleese
Wat mijn eigen godsdienst betreft: ik vraag me weleens af wat Jezus zou zeggen als hij terugkeert op aarde en geconfronteerd wordt met zijn geestelijke erfenis. Zou hij ons niet door elkaar rammelen? De Britse komiek John Cleese stelde in een reactie op zijn optreden in de film 'Life of Brian' dat godsdiensten er niet zelden in slagen om hun oorspronkelijke boodschap van liefde en rechtvaardigheid op zo'n manier om te keren dat het resultaat precies het tegenovergestelde is.

Is religie echt de bron van al het kwaad? Mij lijkt dat te veel eer. Maar als de meerderheid van een samenleving dit wel vindt, dan heb je een serieus probleem. Met 'ik distantieer mij hiervan' verdwijnt de olifant niet uit de kamer. Laat staan dat je de slachtoffers recht doet.

Tom Mikkers is algemeen secretaris van de Remonstrantse Broederschap.

Lees verder na de advertentie
Het verband tussen religie en het kwaad krijgen we beslist niet in beeld door aan Nederlandse moslims te vragen om zich te distantiëren van de barbarij van IS


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Het verband tussen religie en het kwaad krijgen we beslist niet in beeld door aan Nederlandse moslims te vragen om zich te distantiëren van de barbarij van IS