Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kennis van tumor-trucs kan het succes van immuuntherapie vergroten

Home

Joep Engels

© anp

Immuuntherapie geldt als de grote belofte in de strijd tegen kanker. Maar de behandeling werkt niet bij iedere patiënt en ook niet bij elke vorm van kanker. Zicht op de uiteenlopende verdedigingstactieken van verschillende tumoren kan de kans op succes vergroten.

Waarom immuuntherapie de ene keer wel, en de andere keer niet aanslaat is onduidelijk; de wisselwerking tussen tumorcellen en het afweersysteem is voor oncologen nog een groot mysterie.

Lees verder na de advertentie

Onderzoekers van het Antoni van Leeuwenhoek hebben een techniek ontwikkeld die veel helderheid kan verschaffen. Ze zijn erin geslaagd immuuncellen uit het lichaam van patiënten te halen en in aanraking te brengen met tumorcellen van diezelfde patiënten. Die tumorcellen hadden ze in hun laboratorium opgekweekt tot een mini-tumor. 

“We kunnen de interactie tussen tumor en afweercel nu precies volgen”, zegt Krijn Dijkstra. “We kunnen zien welke immuuncellen de tumor activeert. En we kunnen bestuderen hoe we ze kunnen helpen.”

Nu hebben we meer technieken voor een behandeling die op de individuele patiënt is afgestemd. Het net begint zich te sluiten

Onderzoeksleider Emile Voest, Antoni van Leeuwenhoek

Trucs ontdekt

Een tumor ontstaat na schade aan het DNA. Daardoor gaat een cel niet alleen ongeremd groeien, het DNA-foutje uit zich ook in afwijkende eiwitten aan de tumorcellen. Deze afwijkingen worden door het afweersysteem herkend. Immuuncellen, de zogeheten killer T-cellen, klampen zich aan de tumorcel vast. Ze vermenigvuldigen zich en proberen de tumorcellen uit de weg te ruimen. Dit lukt niet altijd doordat de tumorcel over vele trucs beschikt om de afweerreactie tegen te gaan.

Bij immuuntherapie proberen oncologen de T-cellen te helpen of de trucs van de tumor te blokkeren. “We ontdekken steeds meer trucs”, zegt medeonderzoeker Myriam Chalabi, “maar we weten niet welke rol iedere truc speelt en we weten dus ook niet wat we moeten blokkeren.” Het is nu nog toekomstmuziek maar de nieuwe techniek moet zicht bieden op de verdedigingstactieken van de tumor.

In een nog verdere toekomst zou het mogelijk moeten worden om de specifieke T-cellen die de tumor te lijf gaan, te isoleren en te vermenigvuldigen, en ze daarna aan de patiënt terug te geven. Dan hoef je de trucs misschien niet eens te blokkeren, zegt Dijkstra. “Dan dood je de tumor by numbers.”

Hardnekkige tegenstander

De onderzoekers kweekten minitumoren uit stukjes tumorweefsel van dertien patiënten met darmkanker en zes patiënten met longkanker. Dit zijn twee vormen van kanker met veel DNA-schade, waardoor het immuunsysteem de tumorcellen goed herkent als indringers. Maar toch reageert slechts een fractie van deze patiënten op immuuntherapie. 

De onderzoekers slaagden erin om bij iets minder dan de helft van de patiënten T-cellen uit het bloed te activeren tegen de kanker. De T-cellen lieten gezond weefsel ongemoeid. Daarmee hebben ze de potentie van hun techniek bewezen, schrijven ze in vakblad Cell.

Ze zijn er nog lang niet, erkennen ze. Kanker is een hardnekkige tegenstander gebleken. Dijkstra: “Immuuntherapie is een krachtig wapen. Dat dachten we ook van eerdere therapieën, maar toen kwam de kanker vaak alsnog terug. Immuuntherapie lijkt soms toch anders. Zelfs uitgezaaide kanker is er langdurig mee genezen.” 

Vroeger gaven we een patiënt chemotherapie en hoopten we er het beste van, zegt onderzoeksleider Emile Voest. “Nu hebben we meer technieken voor een behandeling die op de individuele patiënt is afgestemd. Het net begint zich te sluiten.”

Lees ook: 

Slimme naald kan weefsel testen zonder de risico's van nu

Technici kunnen sensoren nu zó klein maken dat ze in een naald passen. Wat je daarmee kunt? Metingen verrichten aan lichaamsweefsel zonder dat uit de mens te hoeven halen.

Deel dit artikel

Nu hebben we meer technieken voor een behandeling die op de individuele patiënt is afgestemd. Het net begint zich te sluiten

Onderzoeksleider Emile Voest, Antoni van Leeuwenhoek