Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Keiharde confrontatie in Kiev

Home

GEERT GROOT KOERKAMP

reportage | Demonstranten bezetten pleinen. Strijd om EU-associatieverdrag loopt uit op 'revolutie'.

KIEV - "Dit is geen demonstratie. Dit is geen actie. Dit is revolutie!" Oud-minister van binnenlandse zaken Joeri Loetsenko heeft weinig woorden nodig om de geestdrift van honderdduizenden toehoorders te wekken, die de belangrijkste leuze van de dag beginnen te scanderen. "Vandaag", gaat Loetsenko verder, "begraven we hier de Sovjetrepubliek Oekraïne." In een bizarre illustratie van zijn woorden bestormt een groep demonstranten uren later een standbeeld van Vladimir Lenin, dat fel wordt verdedigd door de oproerpolitie.

Amper twee dagen na de voor Oekraïne dramatisch verlopen Eurotop in Vilnius is in de hoofdstad Kiev de vlam in de pan geslagen. Honderdduizenden betogers hebben bezit genomen van het stadscentrum. Demonstranten bezetten het gebouw van de gemeenteraad en de vakbondsunie. Voor de gebouwen van de presidentiële administratie kwam het tot felle gevechten met de politie, waarbij tientallen gewonden vielen, onder wie meerdere journalisten. De organisatoren van het protest hebben zich onmiddellijk gedistantieerd van de meest gewelddadige acties. Die zijn volgens hen het werk van provocateurs, mogelijk voetbalfanaten, die zijn ingehuurd door de Regiopartij van president Viktor Janoekovitsj. Journalisten ter plekke bevestigden dat de voorhoede van de activisten die het politiecordon bij de presidentiële administratie bestormden bestond uit zeer agressieve jongelui, gewapend met ijzeren staven. Ze brachten ook een bulldozer mee om het cordon te doorbreken. Andere demonstranten probeerden de politie te beschermen tegen de aanvallen van de radicalen.

Voormannen van de oppositie die probeerden het tij te keren werden bekogeld met stenen. Ze waarschuwden hun aanhangers zich ver te houden van deze groepen en hun methoden. "Strategisch heeft dit geen enkele zin", betoogt Oleg Tjagnibok van de nationalistische Vrijheidspartij tegen demonstranten die op de plek zijn afgekomen. "Dit is gewoon stoom afblazen? En daarna dan? Wij hebben een duidelijk plan, een strategie."

Die strategie behelst dat het verzet permanent is. Daartoe zijn in de loop van de avond een podium en tenten neergezet. De avond tevoren waarschuwde Tjagnibok zijn aanhangers al dat hij hen niet vraagt 'om hier te staan, maar om te blijven en druk uit te oefenen op de zittende macht'. Met bokskampioen Vitali Klitsjko van de partij Oedar ('De Klap') en Arseni Jatsenjoek van de Vaderlandspartij van oud-premier Julia Timosjenko is hij een van de drijvende krachten achter het verzet. De organisatoren roepen op tot een nationale staking om het regime van Janoekovitsj onder druk te zetten. "Ons doel is vervroegde presidents- en parlementsverkiezingen afdwingen", aldus Jatsenjoek.

Onder de honderdduizenden is zondag ook de Poolse oppositieleider Jaroslaw Kaczynski. "Wij zijn gekomen om de gezamenlijke belangen van Polen, Oekraïne en Europa te steunen." Ook elders in het land gaan veel mensen de straat op, zoals meer dan veertigduizend in Lvov. De organisatoren van het protest roepen hun aanhangers op zo mogelijk naar Kiev te komen.

Janoekovitsj zelf zwijgt de hele dag in alle talen. Niemand weet precies waar hij is. Pas tegen de avond verschijnt er informatie dat hij spoedoverleg voert in zijn buitenverblijf Mezjgorje. Volgens parlementsvoorzitter Vladimir Rybak, die hem daar heeft gesproken, is Janoekovitsj 'met zijn volk'. Rybak zegt bereid te zijn te bemiddelen in onderhandelingen tussen president en oppositie, die volgens hem zo snel mogelijk moeten beginnen. Vandaag zou er al een rondetafelbijeenkomst plaatsvinden om daarmee een begin te maken.

Aan het eind van de middag stapt een aantal demonstranten in de auto om koers te zetten naar Mezjgorje, maar ze stuiten ook daar op een cordon oproerpolitie. Later op de avond wordt er een lokaal demonstratieverbod ingevoerd. Volgens Jatsenjoek zouden enkele Janoekovitsj-getrouwen een staatsgreep voorbereiden, naar het voorbeeld van een comité voor de noodtoestand dat in 1991 Sovjetleider Michail Gorbatsjov moest onttronen.

De grote demonstratie van gisteren was aanvankelijk bedoeld als afsluitende manifestatie, na weken van acties tegen de weigering van de Oekraïense regering de voorbereidingen voor ondertekening van het associatieverdrag met de Europese Unie te hervatten. Maar alles was ineens anders na een ongemeen bruut optreden van de politie tegen een handvol demonstranten op het Onafhankelijksplein in de nacht van vrijdag op zaterdag. Het besluit om nota bene op de dag van de top in Vilnius de demonstranten met geweld uit elkaar te slaan, leidde tot een spontane uitbarsting van volkswoede. Zaterdag stroomden opnieuw tienduizenden mensen naar het centrum van Kiev. De politiechef die het bevel gaf tot de gewelddadige actie is ontslagen en zowel premier Nikolaj Azarov als president Janoekovitsj hebben het optreden van de politie veroordeeld. Maar die excuses lijken aan dovemansoren gericht.

Deel dit artikel