Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kan dit meisje naar huis nu Boko Haram is verzwakt?

Home

Melanie Zierse

Een aan Boko Haram ontsnapt meisje in een opvangkamp in Gwoza, Nigeria. © AFP

De president van Nigeria meldt successen in de strijd tegen de islamitische terreurbeweging Boko Haram in zijn land. Toch waren er weer aanslagen, met tientallen doden.

Boko Haram is verslagen, zei de Nigeriaanse president Muhammadu Buhari in zijn nieuwjaarsspeech. Toch zijn de afgelopen weken weer tientallen mensen omgekomen bij zelfmoordaanslagen in het noordoosten van Nigeria. Boko Haram claimde de verantwoordelijkheid. Is het einde van de islamitische terreurbeweging dan wel in zicht?

Lees verder na de advertentie

Ontstaan in 2002, begon Boko Haram als een sekte voor gefrustreerde jongeren die geloofden in de pure islam. Zeven jaar later is de organisatie onder de nieuwe leider Abubakar Shekau uitgegroeid tot een moord- en ontvoeringsmachine die stad na stad innam. Hun ultieme doel: een islamitische staat stichten zonder liberale invloeden als vrij onderwijs en verkiezingen. Het geschatte aantal slachtoffers van alle aanslagen en plunderingen ligt inmiddels rond de dertigduizend. Ruim 2,6 miljoen mensen zijn van huis en haard verdreven.

Boko Haram begon als een sekte voor gefrustreerde jongeren die geloofden in de pure islam

Jarenlang kon de islamitische organisatie haar gang gaan, doordat de overheid en het leger onder de voormalige president Goodluck Jonathan zowel willoos als machteloos leek. Het afgelegen noorden van Nigeria stond voor hen niet op de kaart. Op haar hoogtepunt had Boko Haram tientallen steden overgenomen van de Nigeriaanse overheid.

Buurlanden

Maar in 2015 won president Muhammadu Buhari de verkiezingen met de belofte definitief korte metten te maken met de terroristen. Na eerst de hele legertop te hebben vervangen, startte hij een grote militaire operatie met het Nigeriaanse leger en militairen uit de buurlanden.

© Brechtje Rood

Het bliksemoffensief had effect. Onder Buhari heeft Boko Haram veel gebied verloren. "Hun basis is daarmee weggevallen", zegt hoogleraar politicologie Eghosa Osaghae van de Igbinedion Universiteit in Okada, Nigeria. De paar duizend terroristen die nu nog over zijn, opereren volgens hem als een guerrillabeweging.

In de praktijk vechten de extremisten alleen nog om de onrust gaande te houden

De stichting van een islamitische staat lijkt geen reëel streven meer. "In de praktijk vechten de extremisten alleen nog om de onrust gaande te houden en te profiteren van de voordelen van hun strijd. Denk daarbij aan de ontvoerde vrouwen die zij als slavinnen gebruiken, de wapens, het gevoel van macht en de verspreiding van hun streng islamitische ideologie", zegt Brandon Kendhammer, hoogleraar politicologie aan de Ohio Universiteit en co-auteur van een rapport over de bestrijding van de terreurorganisatie.

Splintergroepen

Onenigheid binnen Boko Haram draagt bij aan de verzwakking van de groep. De langst zittende leider Shekau ligt vooral in de clinch met Abu Musab al-Barnawi. In 2016 riep IS - waar Boko Haram sinds 2015 bij is aangesloten - Barnawi uit als nieuwe leider. Nog een derde factie wordt geleid door Mamman Nur. Alle splintergroepen willen hetzelfde, maar Barnawi vindt dat moslims met rust gelaten moeten worden, terwijl Shekau ook bommen in moskeeën laat afgaan.

De massaontvoering van 276 jonge vrouwen van een kostschool in Chibok zette Boko Haram in 2014 internationaal op de kaart. Door de jaren heen zijn nog eens duizenden andere Nigerianen ontvoerd. Nu de organisatie bijna geen eigen land meer heeft, lukt het de gevangenen steeds vaker te ontsnappen.

Er is meer vrede dan we de laatste vijf jaar hebben gezien

Eghosa Osaghae

Vorige week maakte het Nigeriaanse leger bekend dat er recentelijk meer dan zevenhonderd mensen zijn gevlucht vanuit verschillende eilanden in het Tsjaadmeer aan de grens van Nigeria.

Nu de groep zwakker is, lijkt de situatie in Noordoost-Nigeria langzaam te verbeteren. "Er is meer vrede dan we de laatste vijf jaar hebben gezien", zegt Osaghea. Mensen keren langzaam terug en scholen gaan weer open. Er zijn nog steeds grote voedseltekorten, maar de droogte is minder ernstig dan afgelopen jaren, wat betekent dat de productie op gang kan komen.

Volgende bom

"Maar zolang Boko Haram nog terreurcellen heeft die regelmatig aanslagen plegen, is zij niet verslagen", aldus Osaghea. Veel mensen leven dagelijks in angst, in afwachting wanneer de volgende bom ontploft. Ook worden nog honderden, misschien wel duizenden Nigerianen gevangengenomen in de bergen of het dichte woud.

Honderden vluchtelingen die eerder deze maand ontsnapten aan Boko Haram zijn opgevangen in Monguno, een plaats ten noorden van Maiduguri. © EPA

Wel is het lang geleden dat Boko Haram enorme aantallen mensen in één keer heeft ontvoerd. "De terreurbeweging heeft een groot aanpassingsvermogen. Hun tactieken zijn al een aantal keer veranderd", aldus Kendhammer. In het begin waren het vooral 'hit-and-run'-aanslagen op de politie en overheidsfunctionarissen. Later kwamen de strijders van Boko Haram in directe confrontatie met het leger. Met de middelen die ze nu nog hebben, plegen ze voornamelijk zelfmoordaanslagen. Daarbij zetten ze vaak vrouwen en kinderen in.

Wil Nigeria dit laatste beetje verzet onderdrukken, dan moet het leger nog een tandje bijzetten

Brandon Kendhammer, hoogleraar politicologie

Wil de Nigeriaanse overheid dit laatste beetje verzet onderdrukken, dan moet het leger nog een tandje bijzetten, denkt Kendhammer. "Maar nog belangrijker is de wederopbouw van het noordoosten. De economie moet worden hersteld, gevluchte mensen moeten re-integreren en de lokale politie moet veiligheid en stabiliteit creëren." Samenwerking met nabijgelegen landen en de Verenigde Staten is volgens de Nigeriaanse hoogleraar Osaghea ook van belang. "Boko Haram is geen geïsoleerd probleem. De milities zitten in Kameroen, Tsjaad en Niger. Boko Haram is pas verslagen als ze ook uit al deze landen is verdwenen."

De humanitaire ramp van 2017

De crisis rond het Tsjaadmeer werd door verschillende internationale organisaties, waaronder de VN, bestempeld als dé ramp van 2017. Zeven miljoen mensen verkeerden begin vorig jaar op de rand van de hongerdood. Een half miljoen kinderen was zwaar ondervoed. De terreur van Boko Haram is hiervan deels de oorzaak, samen met extreme armoede en klimaatverandering.

Trouw-redacteur Seada Nourhussen schreef dit profiel over  de nieuwe leider van Boko Haram,  de onbekende Abu Musab al-Barnawi


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Boko Haram begon als een sekte voor gefrustreerde jongeren die geloofden in de pure islam

In de praktijk vechten de extremisten alleen nog om de onrust gaande te houden

Er is meer vrede dan we de laatste vijf jaar hebben gezien

Eghosa Osaghae

Wil Nigeria dit laatste beetje verzet onderdrukken, dan moet het leger nog een tandje bijzetten

Brandon Kendhammer, hoogleraar politicologie