Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kamperen zit ons in de genen

Home

Mark van Vugt

Mark van Vugt © Trouw
Hoofdzaak

Waar komt toch die rare aandrang vandaan om je luxe woning met bed, bad, bank en breedbeeld-tv op te geven voor een primitief bestaan in een tentje?

Deze zomer reizen weer miljoenen Nederlanders naar hun vakantiebestemming in binnen- of buitenland. De kampeervakantie is nog altijd het populairst. Cijfers van het CBS laten zien dat Nederland bijna 3,5 miljoen kampeerders telt, die jaarlijks goed zijn voor 44 miljoen nachten op de camping. 

Lees verder na de advertentie

Mijn evolutionaire hypothese is dat kamperen voorziet in belangrijke oerbehoeften van de mens, die gedurende werk- en schooljaar ernstig worden verwaarloosd. Ik heb het dan over onze drang naar vrijheid, gemeenschappelijkheid, en de aantrekkingskracht van de natuur. Hier volgen bewijzen voor deze stelling.

Zoals u weet, stamt de moderne mens stamt af van nomadische jager-verzamelaars die generaties lang in de natuur rondtrokken op zoek naar water, voedsel en een goede slaapplek. Kijken we naar huidige jager-verzamelaars als de Hadza in Tanzania dan zien we dat die acht tot tien keer per jaar hun kamp ergens opslaan om van daaruit allerlei activiteiten te ondernemen. Reizen zit dus in ons DNA.

Dat is waarschijnlijk letterlijk zo. Genetici hebben een gen ontdekt (DRD4) met een lange en korte variant. De lange variant is geassocieerd met avontuurlijk en riskant gedrag en deze variant komt vaker voor bij mensen uit typische migrantenculturen zoals de VS. Hoe verder weg van Afrika, waar de oorsprong van de mens ligt, des te vaker komt deze genvariant voor in de populatie.

Gedrag

Ook lijkt ons gedrag op de camping sterk op dat van de jager-verzamelaars uit de oertijd. Op de camping aangekomen, zoeken we eerst een goede, beschutte plek uit voor tent of caravan, liefst iets hoger gelegen zodat we goed om ons heen kunnen kijken en droge voeten houden na een plotselinge regenbui. We houden de weerberichten fanatiek in de gaten en scannen de lucht op naderend onweer.

Vreemden helpen elkaar bij het opzetten van tenten en vouwcaravans. De opening van ons verblijf is gericht naar de gemeenschappelijke binnenplek waar contact wordt gemaakt met de andere kampeerders en 's avonds bij het kampvuur de verhalen van de dag worden uitgewisseld. Net als onze voorouders doen we op de camping aan gezamenlijke oudercontrole, waarbij vele ogen op onze kinderen letten. De ideale campingmaaltijd bestaat natuurlijk uit de barbecue, waarbij de evolutionair ingesleten rolpatronen weer een kans krijgen: de man verzorgt het vlees en de vrouw prepareert de salade.

Zelfs nepnatuur, zoals kunstgras, of een track met vogelgefluit, lijkt heilzamer dan geen natuur

De hygiëne tijdens het kamperen laat natuurlijk wel te wensen over, maar ook dat heeft weer een functie. De natte slaapzakken en vieze toiletten zorgen ervoor dat ons immuunsysteem danig op de proef gesteld wordt, wat weer gunstig is voor onze langetermijngezondheid. Ten slotte versterkt het kamperen onze band met de natuur. Deze biofilie is volgens wetenschappers erg belangrijk voor ons welzijn. Onderzoek laat zien dat patiënten sneller herstellen in een ziekenhuiskamer met uitzicht op natuur. Mensen die regelmatig een wandeling in de natuur maken, herstellen sneller van stress en de levensverwachting is in Nederland hoger in gebieden met meer groen.

Groene schoolomgeving

Uit onderzoek dat wij aan de Vrije Universiteit doen, in samenwerking met Hogeschool Leiden, blijken kinderen een groene schoolomgeving te prefereren boven een grijze. Ook lijkt het erop dat kinderen zich beter kunnen concentreren als ze in de pauze op een groen schoolplein hebben gespeeld. Dat heeft misschien zelfs een voordeel op termijn. Het valt me op hoeveel van mijn collega-hoogleraren aan universiteiten in de Randstad, op het platteland zijn opgegroeid.

Moeten we nu vaker op kampeervakantie gaan? Misschien niet. De natuur kan ook naar ons toekomen in de vorm van een groen schoolplein, een park in de buurt, of een groene kantoortuin. Zelfs nepnatuur, zoals kunstplanten, kunstgras, of een track met vogelgefluit, lijkt heilzamer dan geen natuur. Met wat creativiteit kunnen we elementen uit ons kampeerverleden gebruiken bij de herinrichting van stad, school, en werk zonder dat we de nacht in een lekkend tentje hoeven door te brengen.

Mark van Vugt is hoogleraar evolutionaire psychologie aan de Vrije Universiteit en verbonden aan de Universiteit van Oxford.

Deel dit artikel

Zelfs nepnatuur, zoals kunstgras, of een track met vogelgefluit, lijkt heilzamer dan geen natuur