Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kamermeerderheid voor parlementaire mini-enquête Panama Papers

Home

Erik van Zwam

Gebouwen in het financiële centrum van Panama-Stad. © afp

Een meerderheid van de Tweede Kamer steunt het idee om voor het eerst een 'mini-enquête' te houden over de Panama Papers. De komende twee weken wordt uitgezocht waarop de focus moet liggen van de parlementaire ondervraging en welke haken en ogen er zijn. Trouw zet alvast vijf prangende vragen voor zo'n commissie op een rij.

Is Nederland een belastingparadijs?

Lees verder na de advertentie

Belastingparadijzen worden geassocieerd met bountyeilanden. Toch zal in de mini-enquête Nederland als belastingparadijs onderwerp van onderzoek moeten zijn. In 2009 zette president Obama Nederland op de Amerikaanse zwarte lijst van hardnekkige belastingparadijzen. Het kabinet wist ons land van die lijst af te krijgen, maar is dat terecht met 4000 miljard euro die jaarlijks door de meer dan 14.000 Nederlandse brievenbusfirma's stromen? De schatkist houdt er zo'n 3 miljard aan over. Het zakenblad Fortune plaatste Nederland in 2014 nog in de top-5 van landen die het mogelijk maken zo weinig mogelijk belasting te betalen.

Is de belastingdienst in staat belastingvlucht uit Nederland aan te pakken?

In de 11,5 miljoen documenten die naar buiten zijn gekomen in de Panama Papers zitten zo'n 500 Nederlanders die via Mossack Fonseca een constructie hebben geregeld in een belastingparadijs. Opvallend was dat daarbij ook veel kleinere ondernemers zaten, dus niet alleen superrijken. Onduidelijk is hoeveel Nederlanders een fiscale ontwijkingsroute hebben gecreëerd. Of misschien aan belastingontduiking doen. Hoeveel kost dit de Nederlandse schatkist?

Of de belastingdienst voldoende mensen en middelen heeft, zal een van de thema's moeten zijn in de mini-enquête van de Tweede Kamer. Vorig jaar werden slechts 56 verzoeken om informatie over Nederlandse belastingplichtigen verstuurd naar belastingparadijzen. Hoeveel antwoorden de fiscus kreeg, is onduidelijk, maar bekend is dat de collegadiensten onder de palmbomen niet scheutig zijn met reacties.

Staatssecretaris Eric Wiebes, die over de belasting gaat, stond te juichen toen hij hoorde over de 11,5 miljoen documenten in de Panama Papers. Hij weet dat die door het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) over een aantal maanden worden vrijgegeven. De fiscus kan er dan mee aan de slag. Het lijkt erop dat belastinginspecteurs en -opsporingsambtenaren afhankelijk zijn van lekken als WikiLeaks, LuxLeaks, SwissLeaks en nu de Panama Papers. Of bevat de gereedschapskist een uitgebreider arsenaal aan bronnen en instrumenten? Misschien ontbreekt het aan bevoegdheden?

In ieder geval kondigde Wiebes gisteren al aan dat de boete voor belastingontduiking fors omhooggaat.

Staats­se­cre­ta­ris Eric Wiebes, stond te juichen toen hij hoorde over de 11,5 miljoen documenten in de Panama Papers.

Waarom is Nederland zo aantrekkelijk voor fiscale sluiproutes?

Rijken, multinationals, kleine en middelgrote bedrijven zoeken wereldwijd naar het laagste belastingtarief. Via welke constructies en welke landen kan ik nagenoeg nul procent belasting betalen over winst en vermogen, zo vragen zij zich af. Wat dit betreft is Nederland een prima fiscaal doorvoerland. Niet alleen omdat Nederland een stabiel land is, ook vanwege een grote en slimme financiële sector en een keur aan aantrekkelijke regelingen.

De mini-enquête moet zich zeker richten op het faciliteren van internationale belastingontwijking door Nederland. De Nederlandse rulings van de belastingdienst liggen al onder vuur. Bij deze rulings vertelt de fiscus buitenlandse bedrijven van tevoren hoeveel procent belasting ze moeten afdragen over hun winst als zij deze via Nederlandse postbusvennootschappen laten lopen.

Het Amerikaanse Starbucks is een in het oog springend voorbeeld. Dankzij Nederland bespaarde het koffiebedrijf tientallen miljoenen euro's aan belasting. De Europese Commissie heeft deze regeling nu aangemerkt als ongeoorloofde staatsteun die tot oneerlijke concurrentie leidt. Nu moet Nederland over een lange periode belasting navorderen bij Starbucks.

De belastingdienst heeft met veel meer buitenlandse bedrijven vergelijkbare regelingen getroffen. Het zorgt ervoor dat in landen waar die bedrijven hun omzet boeken weinig belasting wordt betaald. Hoeveel van dit soort rulings er zijn, wat ze inhouden, hoeveel belasting wordt ontweken in andere landen en wat het Nederland per bedrijf oplevert, wordt angstvallig geheimgehouden. In de Panama Papers komen deze rulings ogenschijnlijk niet voor, maar bij vorige onderzoeken, zoals LuxLeaks, wel. Het is een doorn in het oog van velen die vinden dat grote bedrijven netjes hun belasting dienen te betalen en dat Nederland ontwijking niet moet aanmoedigen en er niet van moet profiteren.

Nederland heeft meer juridische en fiscale instrumenten die belastingontwijking aantrekkelijk maken, zoals de commanditaire vennootschap, die bij uitstek geschikt is om geld makkelijk te verplaatsen en eigenaren ervan geheim te houden.

Wat is de rol van de overheid bij constructies via Nederland?

Onvermijdelijk gaat een mini-enquête over de politiek en het bestuur zelf, over de rol van de Tweede Kamer en die van de minister van financiën. De regelgeving, of soms ook het gebrek eraan, schept mede het klimaat waarin belastingontwijking en -ontduiking goed gedijen. Bij een internationale aanpak om de regels aan te scherpen, staat Nederland vaak met de hakken in het zand. Zo werd gisteren een nieuwe richtlijn tegen belastingontwijking van multinationals door de Europese Commissie bekendgemaakt. De scherpe kantjes zijn er onder het Nederlandse voorzitterschap van de unie in korte tijd afgeslepen. Multinationals die buiten de EU weinig belasting betalen, maar wel veel omzetten, komen er nu mee weg.

Is DNB voldoende toegerust om toezicht te houden op trustkantoren?

Om fiscale constructies mogelijk te maken wordt gebruikgemaakt van trustkantoren. Zij beheren de duizenden brievenbusfirma's en voeren een zogenaamde directie of aandeelhouder op om de eigenlijk eigenaar te verhullen. De Nederlandsche Bank (DNB) moet sinds 2004 op deze grote sector toezicht houden. Uit steekproeven en onderzoeken van DNB blijkt keer op keer dat deze branche zeer slecht scoort als het gaat om het opvolgen van de regels. Veel trustkantoren overtreden willens en wetens de wet.

Ook staatsbank ABN Amro heeft een dochter die op Guernsey als aandeelhouder in naam optreedt bij vennootschappen om de eigenaren ervan uit het zicht van justitie en mogelijk de belastingdienst te houden. En dat is nog legaal ook.

DNB wil meer bevoegdheden om in deze wildwestsfeer orde te scheppen. Zij willen de mogelijkheid krijgen sneller vergunningen in te trekken en boetes openbaar te maken.

De mini-enquête moet inzicht geven of DNB zelf tekort is geschoten bij het uitoefenen van zijn toezichthoudende taak en of meer bevoegdheden noodzakelijk zijn. Misschien moet er een antwoord worden gevonden voor het dilemma of het hebben van zo'n trustsector wel wenselijk is in Nederland of onder welke condities.

DNB wil meer bevoegdheden om in deze wildwestsfeer orde te scheppen.

Deel dit artikel

Staats­se­cre­ta­ris Eric Wiebes, stond te juichen toen hij hoorde over de 11,5 miljoen documenten in de Panama Papers.

DNB wil meer bevoegdheden om in deze wildwestsfeer orde te scheppen.