Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kabinet is succes, nu nog de uitvoering van de plannen

Home

Lex Oomkes

© Trouw

Het is verbazingwekkend hoeveel het tweede kabinet-Rutte in een jaar tot stand heeft gebracht. Niet één hervorming, zoals veel voorgaande kabinetten, maar een heel pakket. De belabberde positie van de PvdA is echter een serieuze dreiging aan de horizon.

Het kostte een klein jaar van permanente crisis en een krachtig signaal vanuit de oppositie, maar nadat het kwartje gevallen was, kon het tweede kabinet-Rutte aan het werk.

De coalitie erkende na tien maanden regeren uiteindelijk niet meer dan te zijn een 'gewoon' minderheidskabinet. Daarvoor was een hard maar duidelijk signaal nodig van de oppositie tijdens de Algemene Beschouwingen in september vorig jaar, vlak na Prinsjesdag.

Minderheidspositie
Om te voldoen aan de Europese begrotingsregels moest de coalitie 6 miljard euro aan extra bezuinigingen vinden en die zouden er nooit komen zonder de steun van een aantal partijen in de oppositie. Niet omdat er geen eigen meerderheid was in de Tweede Kamer, maar vanwege de minderheidspositie aan de overkant, in de Eerste Kamer. Dat herfstakkoord kwam er, net als andere akkoorden over de hervormingen die al waren aangekondigd in het regeerakkoord.

Nu, een politiek seizoen later, is er onder volgers aan het Binnenhof verbazing over wat in de tussentijd tot stand is gebracht. De enorme decentralisatieoperaties in langdurige zorg, jeugdzorg en werk voor arbeidsgehandicapten zijn, wat wetgeving betreft, afgerond. De tekorten bij de overheid beginnen af te nemen, al gaat het minder snel dan was voorzien bij de start van het tweede kabinet-Rutte.

Grote delen van het regeerakkoord - met hier en daar minder scherpe kantjes door de bemoeienis van D66, ChristenUnie en SGP - zijn daarmee in politieke zin uitgevoerd. Een resultaat dat verrassend mag heten, de politieke omstandigheden van nog geen jaar geleden in aanmerking genomen.

Rutte II heeft zich, anders dan veel voorgaande kabinetten, niet één grote hervorming ten doel gesteld, maar meteen maar een heel pakket. Ook de hypotheekrente is inmiddels aangepakt, de AOW-gerechtigde leeftijd is verhoogd en voor de WW en het ontslagrecht komt er nog het een en ander aan, net als voor de studiefinanciering.

Murw gebeukt?
Toen het tweede kabinet-Balkenende tien jaar geleden één hervorming aankondigde, de afschaffing van vut en pre-pensioen, was Nederland te klein. Het Museumplein in Amsterdam liep vol met demonstranten.

Lees verder na de advertentie
De enorme de­cen­tra­li­sa­tie­ope­ra­ties in langdurige zorg, jeugdzorg en werk voor ar­beids­ge­han­di­cap­ten zijn, wat wetgeving betreft, afgerond

Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Jet Bussemaker, minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem en FNV-voorzitter Ton Heerts. © anp

Ook nu wordt veel bericht over maatschappelijke onrust. Maar het gras op het Haagse Malieveld, vaak het centrum van protest, kreeg dit jaar alle gelegenheid op te komen. Het enorme veld ligt er deze dagen mooi groen bij.

Wat is er aan de hand? Is de Nederlander murw gebeukt met al die hervormingen en verslechterde overheidsarrangementen? Bijna elke opiniepeiling laat zien dat de Nederlander zich enorme zorgen maakt over de vraag of er straks voor hem nog wel betaalbare zorg is. Toch is van groot maatschappelijk protest geen sprake. Zouden alle akkoorden met maatschappelijke organisaties, niet alleen het sociaal akkoord, maar bijvoorbeeld ook het energieakkoord, daaraan debet zijn?

Dergelijke vragen zijn niet zomaar te beantwoorden. En de twee verkiezingen dit voorjaar gaven ook geen uitsluitsel. Zeker, de PvdA staat op een historisch dieptepunt en ook de VVD kan niet echt tevreden zijn, maar de protestpartij bij uitstek, Wilders' PVV, profiteerde niet. Sterker, de PVV verloor in beide verkiezingen. De SP profiteerde veel meer.

In Amsterdam, het PvdA-bolwerk bij uitstek, werd de macht van de sociaal-democraten overgenomen. Maar ook dat is geen eenduidig bewijs. De grote winnaar, D66, is nu juist een van die oppositiepartijen die al dit 'onheil' mogelijk maakten.

Existentiële crisis
Die andere oppositiepartij, het CDA, las in de twee verkiezingsuitslagen de boodschap dat het ergste leed geleden is. Zeker, de partij deed het beter dan opiniepeilingen tevoren hadden gesuggereerd, maar daarmee is alles wel gezegd. De kritische benadering van Rutte II levert nog geen beklijvend herstel op.

Vooralsnog kan daarom de conclusie slechts zijn dat het kabinet behoorlijk stevig in het zadel zit en successen weet te boeken, maar een van de twee coalitiepartners tegelijkertijd in een bijna existentiële crisis heeft gestort.

Wat is er aan de hand? Is de Nederlander murw gebeukt met al die hervormingen en verslechterde over­heids­ar­ran­ge­men­ten?

Zeker nu de SP in heel wat PvdA-bolwerken begint uit te dagen, wordt de vraag waar de partij eigenlijk nog voor staat indringender. De enige echte concurrent op links levert behoorlijk meer wethouders en is erop gebrand de buitenwereld te laten zien dat de SP een betrouwbare partner kan zijn in een politiek bestuur. Voor de PvdA is dit een serieuze dreiging aan de horizon.

Partijleider Samsom heeft weinig alternatieven dan voort te gaan in deze coalitie en tegelijkertijd vanuit de Kamerfractie een duidelijker profiel neer te zetten. Het komende politieke seizoen, in aanloop naar de verkiezingen voor de Provinciale Staten en, uiteindelijk, de Eerste Kamer, zal daarmee de degelijkheid van de coalitie met de VVD beproefd worden.

Volgend project? Belastinghervorming
Haagse politici en hun (professionele) volgers concluderen al te gemakkelijk dat het kabinet aan zijn zelfgestelde opdracht heeft voldaan en eigenlijk uitgeregeerd is. Alsof al die hervormingen niet nog in de praktijk moeten worden gebracht en alsof dat geen zware beproeving meer zal zijn voor een kabinet.

Toch is het kabinet aan een nieuwe, niet in het regeerakkoord voorziene hervorming begonnen: die van het belastingstelsel. Over het doel daarvan zijn VVD en PvdA het eens. Met D66, ChristenUnie en SGP zijn zij van mening dat in een nieuw belastingstelsel de lasten op arbeid aanmerkelijk lager zullen moeten zijn.

Maar dat is dan ook het enige waarover de coalitiepartners het eens zijn. Juist bij dit ideologisch zo gevoelige onderwerp zal het moeilijk worden om tot overeenstemming te komen. Dat, opgeteld bij het immense belang van de komende Statenverkiezingen en de belabberde politieke positie van de PvdA, maakt dat de spanningen na het zomerreces snel kunnen oplopen.

Haagse politici en hun (pro­fes­si­o­ne­le) volgers concluderen al te gemakkelijk dat het kabinet aan zijn zelfgestelde opdracht heeft voldaan en uitgeregeerd is

Deel dit artikel

De enorme de­cen­tra­li­sa­tie­ope­ra­ties in langdurige zorg, jeugdzorg en werk voor ar­beids­ge­han­di­cap­ten zijn, wat wetgeving betreft, afgerond

Wat is er aan de hand? Is de Nederlander murw gebeukt met al die hervormingen en verslechterde over­heids­ar­ran­ge­men­ten?

Haagse politici en hun (pro­fes­si­o­ne­le) volgers concluderen al te gemakkelijk dat het kabinet aan zijn zelfgestelde opdracht heeft voldaan en uitgeregeerd is