Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Joodse kinderen in 1951 weggehouden bij de prinsesjes

Home

Marije van Beek

Prinses Margriet (vooraan) met klasgenoten bij haar tuintje van de Baarnse School- en Werktuinen. © Ge van der Werff, anp

Hij wreef zijn ogen uit boven stoffige notulen. Historicus Bart Wallet stuitte bij toeval op een onbekende en ongewone gebeurtenis in het Baarn van 1951. Toen de prinsesjes Margriet en Irene naar de Nieuwe Baarnsche School gingen, werden de Joodse kinderen bij hen uit de klas gehouden.

Dit tot ontzetting van de Joodse ouders. Navraag bij koningin Juliana leerde dat zij niet om deze klassenindeling had gevraagd. Dat initiatief kwam uit 'een bepaalde kring van Baarnse ingezetenen', liet Juliana weten, en ze verklaarde 'dat de Oranjes niet antisemitisch waren, dat niet zijn en dit ook niet zullen worden'.

Niet bekend is om hoeveel Joodse kinderen het ging. Maar de kwestie liep in Joodse kring hoog op. Tot in de bestuursvergadering van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK) - het landelijke Joodse orgaan. Waarvan Wallet dus de eerder genoemde notulen terugvond.
 
Tot nu toe wist niemand hiervan. Geen krant of boek waarin over de kwestie te lezen valt. Hoe kan dat, als er zo'n commotie over was in Joods Nederland?
"Een select gezelschap hield het zorgvuldig buiten de pers. Alleen in de kleine kring van de school, de ouders, het hof, en de top van de Joodse gemeenschap wist men ervan. Toen bleek dat het initiatief niet vanuit het koningshuis was gekomen, besloot het NIK-bestuur  het erbij te laten zitten. Dat betekende niet dat ze gerustgesteld waren. Eerder telden ze hun knopen, dachten: zo gaat het in Nederland. In de eerste tien jaar na de oorlog is het overheersende gevoel in de Joodse gemeenschap: niemand kijkt naar ons om. Eigenlijk bestaan we niet meer."

Hoe was de relatie tussen Joden en het koningshuis in die tijd?
"Na de oorlog waren er spanningen. Het Joodse verwijt was: de Oranjes komen niet meer bij ons op bezoek. Voor de oorlog kwamen ze geregeld in synagoges, Joodse scholen of bejaardentehuizen. Tegelijk waren er wel individuele contacten van het koningshuis. Koningin Juliana ontving bijvoorbeeld opperrabbijn Isaac Herzog op paleis Het Loo. Ze was sterk pro-Israël."

Waar zit nu precies de pijn?
"Zodra op die school bekend werd dat de prinsesjes zouden komen, stonden de ouders vooraan om hun kroost bij hen te laten indelen. Het schoolbestuur maakte een lijst welke kinderen sociaal gezien het meest wenselijk waren, en welke kinderen wat dat betreft buiten de boot vielen. En dat is de conclusie: de Joodse kinderen hoorden niet bij de sociaal-wenselijke kring. Dat was al pijnlijk, maar dat het hof besloot: daar mengen wij ons verder niet in, vormde de grootste teleurstelling. Het koningshuis had kunnen ingrijpen, maar deed dat niet."

Hoe nu verder?
"Ik hoop dat de school haar archieven openstelt. Of dat er mensen opduiken die dit voorval als kind zelf hebben meegemaakt, en zich nog boze ouders herinneren."

Deel dit artikel