Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Jonge evangelicalen richten de blik naar buiten

Home

Robin de Wever

Een doopplechtigheid in de Buurtkerk in Utrecht, die eind vorig jaar is opgezet en allerlei activiteiten organiseert zoals gratis sportlessen en huiswerkbegeleiding. © Werry Crone

Eindeloos discussiëren over onderwerpen als homoseksualiteit of evolutie, folders met bijbelteksten uitdelen: een nieuwe lichting evangelische christenen is het zat. Liever steken zij de handen uit de mouwen.

Henk van den Berg is nog een beetje duf. "Op stap geweest vannacht", erkent hij, onderuitgezakt op een stoel. "Thuis om een uur of zes. Om half tien werd ik wakker." Dat was aan de late kant. Henk was stellig voornemens om deze ochtend om tien uur de dienst mee te maken van de Buurtkerk in Utrecht, een nieuwe evangelische gemeente net buiten het centrum. Bij het zien van zijn wekker sprong hij direct uit bed en op zijn fiets.

Die kerkgang is nu vaste prik, vertelt hij. Via via hoorde hij begin dit jaar dat er in het buurthuis gratis sportavonden waren. Toen hij daar een kijkje ging nemen, bleek dat de organisatie in christelijke handen was. Aardige mensen, vond Henk - haar achterover gekamd, kettinkje van FC Utrecht om de nek. "Ik ben hervormd opgegroeid. Het voelde vertrouwd."

Achter hem zijn die aardige mensen druk in de weer. Een van hen probeert het opblaasbare zwembad leeg te pompen waarin zojuist twee vrouwen zijn gedoopt. Even verderop schept een vrouw soep in plastic kommen. "Heb jij die gemaakt, Sybille", roept iemand. "Applausje voor Sybille!" Applaus, gefluit, gestamp op de vloer.

Henk is een goeie vent, vindt André van Wijnbergen. Toen hij en zijn vrouw in december met een paar bevriende echtparen de Buurtkerk oprichtten, hadden ze mensen als hij in gedachten. Mannen en vrouwen uit de volksbuurten van Utrecht. Voor hen bestieren de echtparen een kledingbeurs en organiseren ze gratis sportlessen, sollicitatietraining, huiswerkbegeleiding en 'vrouwen-verwenavonden'.

Armoede
Tot eind vorig jaar maakten de echtparen deel uit van een andere evangeliegemeente. Een prima plek, haast Van Wijnbergen zich te zeggen. Toch knaagde het. Hij was er vooral bezig met mensen van zijn eigen kerk. Met aanbidding en het leiden van een tienergroep. Belangrijk natuurlijk, als je de lijn met Jezus warm wilt houden, vertelt Van Wijnbergen. "Maar ik had wel het gevoel dat we ook wat konden betekenen voor de mensen om ons heen. Er is hier in de buurten zo veel armoede, en er zijn zo veel mensen die wel wat steun kunnen gebruiken."

Van Wijnbergen is niet alleen, meent directeur Jan Wessels van evangelische netwerkorganisatie Missie Nederland. De drang om de handen uit de mouwen te steken die ze bij de Buurtkerk voelen, ziet Wessels bij veel evangelische twintigers, dertigers en veertigers.

Lees verder na de advertentie
De drang om de handen uit de mouwen te steken die ze bij de Buurtkerk voelen, ziet Wessels bij veel evangelische twintigers, dertigers en veertigers

Kijk naar de Bijlmer, zegt hij. Daar opende eerder dit jaar het Kleiklooster zijn deuren, een christelijke woongemeenschap die ook een steunpunt voor de wijk wil zijn. En in de Amersfoortse volksbuurt Soesterkwartier heeft een baptistenvoorganger zijn gemeente verlaten om een gemeenschap te beginnen voor niet-gelovige buurtgenoten.

Een paar kilometer verderop in dezelfde stad begonnen een paar baptistenechtparen een vergelijkbaar project. Net als gelijkgestemden in onder meer Arnhem, Zaandam, Enschede en Den Haag. Wessels: "Ze hebben allemaal hetzelfde doel: de kerk weer zichtbaar maken in de samenleving." Morgen houdt Missie Nederland in de Amersfoortse Bronkerk een congres over onder meer die ontwikkeling.

Hoofdpijndossier
De tijd dat evangelische christenen voortdurend bezig waren met theologische hoofdpijndossiers is voorbij, meent Wessels. Evolutie, homoseksualiteit en wat je daar als christen van moest denken; decennialang raakten evangelicalen er niet over uitgepraat. De onttovering van de wereld die de wetenschap met zich meebracht, het moreel verval van de seksuele revolutie, het in hun ogen steeds verder uitgeklede godsbeeld van de vrijzinnigen - ruim een halve eeuw waren ze zich aan het verzetten.

Voor jongere generaties hoeft dat niet meer zo nodig, constateert Wessels. Aanbiddingsliederen zingen met de armen in de lucht, bidden voor genezing van zieken en werken aan een 'persoonlijke relatie met God': die traditionele elementen uit het evangelisch christendom zijn nog populair als vanouds. Maar jongere generaties richten hun blik vooral ook naar buiten. "Ze zien dat de secularisatie blijft doorgaan en dat de kerk uit de samenleving dreigt te verdwijnen."

De pioniers die hun kerkgemeente verlaten om een eigen gemeenschap, zoals een buurtkerk, te beginnen zijn extreme gevallen, erkent hij. "Maar de behoefte om zichtbaar te zijn in de samenleving zie je sinds een paar jaar ook in veel reguliere gemeenten. In heel wat plaatsen zijn er nu projecten voor hangjongeren en voor buurtgenoten in armoede. Vaak zijn dat kleine initiatieven, maar ze zijn er wel. En in nog meer plaatsen trekken evangelicalen samen op met anderen. Bij interkerkelijke voedselbanken kom je heel veel evangelicalen tegen." Cijfers of onderzoeken die zijn woorden bevestigen, heeft Wessels niet.

De behoefte om zichtbaar te zijn in de samenleving, zie je sinds een paar jaar ook in veel reguliere gemeenten

Verschil
Maar zijn beweringen worden wel grotendeels onderschreven door religieonderzoekster, theologe en antropologe Miranda Klaver van de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam. "Voor evangelicalen geldt momenteel hetzelfde als voor veel andere christenen: ze zijn niet meer zozeer bezig met wat ze geloven, maar vooral met welk verschil geloof maakt in hun leven. En inderdaad, ze zien dat de kerk steeds minder belangrijk wordt in de samenleving. En dat de overheid zich terugtrekt en sociale voorzieningen uitkleedt."

Helemaal nieuw is die evangelicale diaconie niet, meent Klaver. "Kijk naar een hulporganisatie als Tot Heil des Volks. Die helpt onder meer prostituees en is al anderhalve eeuw oud. Maar inderdaad, evangelische kerken zochten hulpbehoevenden doorgaans niet uit zichzelf op. Ze hielpen mensen als die bij hen aanklopten. En de laatste decennia stond praktische hulp niet op de voorgrond. In de jaren negentig van de vorige eeuw en de eerste jaren na de eeuwwisseling ging het vooral over jezelf. Amerikaanse therapeutische boeken over het beheersen van je emoties en over grenzen stellen, waren enorm populair.

"Die zijn inmiddels passé, maar dat wil niet zeggen dat alle evangelicalen zich nu op diaconie hebben gestort. Wijkprojecten zijn zeker een trend, maar voor zover ik kan zien, gaat het in veel kerken nog vooral over de vraag wat God in je eigen leven kan betekenen."

Niet hetzelfde
Met hun wijkprojecten treden evangelicalen volgens Klaver in de voetsporen van traditionele kerken. "Dat verbaast me niet. De traditionele kerken worden evangelischer en de grenzen tussen evangelisch en traditioneel vervagen."

Maar evangelische diaconie is niet helemaal hetzelfde als die van traditionele kerken, vindt Wessels. "Als traditionele kerken kleding of voedsel uitdelen, beginnen ze meestal niet over God. Evangelischen hebben daar minder moeite mee. Die zien het vaak als een mooie aanleiding om te evangeliseren."

Dat klopt, zegt Van Wijnbergen van de Buurtkerk in Utrecht. "Wij richten ons op drie problemen: armoede, eenzaamheid en geestelijke nood. Als iemand niks over het geloof wil horen, prima. Even goede vrienden. Maar we grijpen natuurlijk wel elke kans aan om over het geloof te beginnen. Dan vertellen we mensen wat voor gebouw dit is. Dat dit een kerk is. En dan raak je soms aan de praat. Die geestelijke nood, dat mensen Jezus niet kennen, die is toch het belangrijkste, hè."

De traditionele kerken worden evangelischer en de grenzen tussen evangelisch en traditioneel vervagen

Deel dit artikel

De drang om de handen uit de mouwen te steken die ze bij de Buurtkerk voelen, ziet Wessels bij veel evangelische twintigers, dertigers en veertigers

De behoefte om zichtbaar te zijn in de samenleving, zie je sinds een paar jaar ook in veel reguliere gemeenten

De traditionele kerken worden evangelischer en de grenzen tussen evangelisch en traditioneel vervagen