Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Joelia Timosjenko, slachtoffer of onderdeel van de macht?

Home

Wendelmoet Boersema

Joelia Timosjenko. © afp

De pas vrijgelaten Joelia Timosjenko wordt gezien als icoon van de oppositie. Is ze een Jeanne d'Arc of ijdele zakenvrouw? Slachtoffer of onderdeel van de macht? Gasprinses of de controversiële first lady van de Oekraïense oppositie ? Een profiel van Joelia Timosjenko uit 2004.

Met haar blonde lange vlecht in een folkloristische krans om het hoofd was ze de afgelopen weken de heldin van de oranje-revolutie in Kiev. De frêle Timosjenko is een intelligente, sluwe politica met een scherpe tong. Ongeëvenaard is haar immense ambitie, waarvoor ze (bijna) door het vuur gaat, aldus een uitspraak in de Russische pers: "Ik hou van mijn voorbeeld Jeanne d'Arc en ben blij dat ze mij met haar vergelijken. Maar ik zou niet zo willen eindigen als zij."

Ze heeft vijanden die haar graag op de brandstapel zien. Zakelijke vijanden, uit de tijd dat ze een van de grootste industriële concerns in Oekraïne opbouwde. En politieke, want ze was de afgelopen jaren een van de grootste critici van president Koetsjma en zijn hofhouding. Dat maakte haar ook bij de Russen niet geliefd. Het Russische Interpol zette haar deze week op de site met 'internationaal gezochte personen' vanwege een oude corruptiezaak, met twee foto's waarop ze nog bruin halflang haar heeft. Overigens had de dienst een recentere foto zo van internet kunnen plukken.

Streven naar het hoogste
Joelia Timosjenko (1960) streeft naar het hoogste. Haar biografie leest als het verhaal van Assepoester die het zonder goede fee kan stellen. Op 18-jarige leeftijd krijgt ze haar prins aan de telefoon. Hij heeft een verkeerd nummer gedraaid, maar wil wel een afspraakje maken.

Aleksandr Timosjenko, nog geen jaar later haar man, stamt uit een invloedrijke familie in Dnjepropetrovsk, een industrieel centrum in OostOekraïne. Schoonvader Gennadi is een partijbons met een neus voor zaken. Voor Joelia, die straatarm opgroeide zonder vader, biedt het huwelijk het broodnodige opstapje voor een carrière. Het paar krijgt in 1980 dochter Jevgenija.

Zakelijk talent
Schoonvader herkent al snel Joelia's zakelijke talent. Na een paar jaar als econome bij een grote machinefabriek maakt Timosjenko haar eerste kapitaal met een keten van videoverhuurwinkels. Begin jaren negentig wordt ze definitief de topvrouw van het familieconcern 'Korporatie Oekraïense Benzine', dat vanaf 1995 verdergaat als energiegigant 'UES Oekraïne'.

Joelia is nog maar 36 jaar als het concern bestaat uit twintig grote industriële ondernemingen, een vliegtuigmaatschappij en enkele banken. Zelf zegt ze: "Ze verwachten natuurlijk dat ik als vrouw graag mijn kleren wil uitdoen voor Playboy. Maar ik geef de voorkeur aan Time." Ook in haar mantelpakjes, witte blouses en haardracht streeft ze naar perfectie.

Lees verder na de advertentie

 
Ze verwachten natuurlijk dat ik als vrouw graag mijn kleren wil uitdoen voor Playboy. Maar ik geef de voorkeur aan Time.
Joelia Timosjenko

Uit dezelfde periode stammen de beschuldigingen van corruptie die haar nu al jaren achtervolgen. 'UES Oekraine' doet zaken met Gazprom en het Russische ministerie van defensie. UES betrekt gas uit Rusland en staat honderden miljoenen in het krijt. Bij een ingewikkelde ruilhandel zou Timosjenko geprobeerd hebben enkele hoge Russische militairen om te kopen. Op Timosjenko's website staat over deze periode: "Het lukte haar om problemen op te lossen die zelfs de president niet aankon, zoals het saneren van de gasschulden aan Rusland."

Corruptie
Maar de beschuldigingen van corruptie komen pas aan de oppervlakte als Timosjenko zich in 2000 openlijk aan de kant van de oppositie schaart. Ze debuteert eind jaren negentig in de hoge politiek onder de vleugels van de Oost-Oekraïense Dnjepropetrovskclan, waar ook oud-premier Pavel Lazarenko (die nu voor fraude terechtstaat in de VS - WB) en Leonid Koetsjma uit stammen. Toch maakt de liberaal Viktor Joesjenko - door Koetsjma tot premier benoemd in 2000 - Timosjenko vice-premier en minister van energie en brandstof.

"Alsof de stroper boswachter wordt", schampert de beroemde miljardair en filantroop George Soros over deze benoeming. Desondanks probeert Timosjenko met haar kennis van het oligarchisch zakenleven een deel van de schaduweconomie bovengronds te krijgen.

Die pogingen leiden al snel tot haar ontslag. Koetsjma en zijn economische bondgenoten dwingen haar conglomeraat op de knieën. Timosjenko zelf krijgt proces na proces aan de broek. Tweemaal zit ze kort in de gevangenis, haar man zelfs een jaar, maar er komen nooit harde bewijzen op tafel. Ze overleeft een auto-ongeluk, dat verdacht veel lijkt op een moordaanslag.

Inmiddels is Timosjenko het gezicht van de Oekraïense oppositie en motor achter de campagne 'Oekraïne zonder Koetsjma', die al in 2000 en 2001 tienduizenden demonstranten de straat op krijgt. Koetsjma ligt onder vuur vanwege zijn betrokkenheid bij de moord op de journalist Gongadze.

In het parlement gaat Timosjenko's partij 'Batkyvsjtsjyna' (Vaderland) de samenwerking aan met Joesjtsjenko's blok 'Onze Oekraïne'. Tegen Trouw zegt ze in 2001: "Of Joesjtsjenko geschikt is als president? Ik weet het niet. Hij is soms te veel geneigd tot het compromis."

Toch blijft Timosjenko loyaal aan de zijde van Joesjtsjenko staan, als zijn politieke wederhelft die de radicalere kant van de oppositie belichaamt. Het premierschap is haar volgende doel, zegt ze begin december tegen het Duitse Handelsblatt: "Ik denk dat ik een waardige premier van Oekraïne zou zijn. Ik zou het werk uitstekend doen en de mensen het resultaat geven dat ze verwachten."

 
"Alsof de stroper boswachter wordt", schampert de beroemde miljardair en filantroop George Soros over de benoeming van Timosjenko als premier.

Deel dit artikel