Israëliërs steggelen over preventieve oorlog met Iran

home

Sander Becker

De Israëlische minister van Defensie Ehud Barak (links) staat samen met premier Benjamin Netanyahu bij een uitgebrand legervoertuig bij de grensovergang Kerem Shalom. © AFP

De Israëlische pers staat er al weken bol van: moet Israël aartsvijand Iran aanvallen voordat ze daar beschikken over een kernbom? Voor- en tegenstanders van zo'n offensief beschuldigen elkaar van kortzichtigheid en roekeloosheid. Dat is winst, vindt Aloef Benn, commentator bij de Israëlische krant Haaretz. Want nooit eerder debatteerden Israëliërs vooraf over een oorlog - de premier en de minister van defensie besloten en het leger viel gewoon aan.

Aanstichter van het debat is premier Benjamin Netanjahoe. Die beschouwt Iran als 'existentiële bedreiging' van zijn land. Hij voorziet een 'tweede Holocaust' als Iran een kernbom in handen krijgt. Zelf laat de premier weinig los, maar via anonieme woordvoerders wakkert hij de dreiging flink aan. Zo onthulde een 'anonieme beleidsmaker' in Haaretz onlangs dat Iran de komende lente al genoeg nucleair materiaal heeft verzameld voor een bom. Vanaf dan zou Israël in één klap geschiedenis kunnen zijn.

Snel ten strijde
Terwijl de dreiging breed wordt uitgemeten, probeert de regering de schade van een oorlog juist te bagatelliseren. De Israëlische minister van defensie, Ehoed Barak, ook van de harde lijn, heeft laten doorschemeren dat Israël hooguit 500 burgerdoden hoeft te betreuren als gevolg van raketten uit Iran. De impliciete boodschap: die 500 slachtoffers vallen in het niet bij de vernietiging van het land, dus laten we alsjeblieft snel ten strijde trekken. Barak en Netanjahoe zouden liefst nog vóór de herfst aanvallen, meldde de Israëlische krant Jediot Ahronot onlangs op basis van - opnieuw - anonieme bronnen.

De oorlogsretoriek roept weerstand op, bijvoorbeeld bij de Israëlische president Sjimon Peres. Die waarschuwde vorige week dat Israël in geen geval buiten de Verenigde Staten om Iran moet aanvallen. Zo zou Israël namelijk de belangrijkste bondgenoot van zich vervreemden. Peres vertrouwt erop dat de Amerikaanse president Obama Iran zover krijgt dat het stopt met zijn omstreden kernprogramma, zodat er nooit een bom komt. Maar Netanjahoe-getrouwen zetten Peres meteen na die uitlating weg als een extreme naïeveling.

Veel te verliezen
Stevige bezwaren tegen de aanval heeft ook Sjaoel Mofaz, leider van de grootste Israëlische oppositiepartij Kadima. De militaire operatie is volgens hem gevaarlijk en duur, en kan Israël internationaal verder isoleren. Hij noemt een aanval op dit moment - een paar maanden voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen, die Obama tot behoedzaamheid dwingen - 'immoreel, onlogisch en ineffectief'.

Hoge Israëlische militairen, inclusief opperbevelhebber Benny Gantz, keren zich eveneens tegen het offensief. Een aanval zal het kernprogramma van Iran hooguit een paar jaar vertragen, zeggen ze. En de risico's in de instabiele regio zijn groot. Wat doen Syrië en de Hezbollah? Hoe reageren andere Arabische landen? Welke zijde kiest de nieuwe Egyptische president Morsi, die binnenkort een staatsbezoek aan Iran brengt? Er valt kortom veel te verliezen en weinig te winnen.

Bluf
De Verenigde Staten willen het conflict met Iran liefst zonder oorlog oplossen. Een solistische aanval van Israël keuren ze af. In maart zou een adviseur van Obama weliswaar aan Netanjahoe hebben toevertrouwd dat Amerika een plan-B heeft klaarliggen dat voorziet in een preventieve aanval. Maar dit bericht, vorige maand in Haaretz, werd van alle kanten ontkend.

Vanwege de wijdverbreide weerstand tegen een aanval denken veel analisten dat Netanjahoe bluft. Hij zou Europa en Amerika alleen tot verdergaande sancties tegen Iran willen dwingen.

De premier gaat er sowieso van uit dat sancties pas werken als ze gepaard gaan met een geloofwaardige militaire dreiging. Maar wie weet meent de premier het echt. Israël heeft eerder bewezen dat het nucleaire installaties durft te bombarderen; in 1981 deed het dat in Irak, en in 2007 in Syrië - al ligt de situatie in Iran een stuk gecompliceerder.

Kankergezwel
Iran is vooralsnog niet onder de indruk. En ook de Iraanse president Ahmadinedjad voert de retoriek verder op. Vorige week noemde hij Israël nog een kankergezwel dat nodig moest worden uitgeroeid. En de chef van de luchtmacht van de Revolutionaire Garde zei dat hij de aanval van Israël zou verwelkomen. Hij heeft dan namelijk een excuus om Israël 'voorgoed van de kaart te vegen'.

Lees verder na de advertentie

Steun 91-jarige Israëlische 'ayatollah' cruciaal
De 91-jarige rabbijn Ovadja Josef krijgt deze dagen van alle kanten politiek bezoek. Zowel voor- als tegenstanders van een aanval op Iran willen de kleurrijke maar bovenal invloedrijke figuur, een soort Israëlische ayatollah, in hun kamp binnenhalen. Netanjahoe zond een boodschapper om Josef te verleiden. En ook Eli Jisjai, minister van binnenlandse zaken en politiek leider van de ultra-orthodoxe Sjas-partij - waarvan Josef de spiritueel leider is - kwam langs, maar dan om te pleiten tégen de oorlog. De rabbijn heeft nog geen voorkeur geuit. En zoals vaker spreekt hij nog in raadselen. In zijn preek van zaterdag zei hij alleen: "U weet in welke situatie we zitten. Er zijn slechte mensen, in Iran, die ons willen vernietigen... Laten we bidden bij de Almachtige, met heel ons hart."


Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie