Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Israël wist Arabieren uit het geheugen

Home

MONIQUE VAN HOOGSTRATEN

verleden | interview | Israëliers praten niet graag over Palestijnen als slachtoffers. "Het land bedekken is de geschiedenis bedekken," zegt de Israëlische historicus Motti Golani.

De Nederlander Erik Ader sprak gisteren in Israël een aanklacht uit tegen het Joods Nationaal Fonds. Hij verwijt het JNF misbruik van zijn vaders naam. Het fonds plantte na de Tweede Wereldoorlog een bos ter ere van zijn vader, verzetsheld dominee Bastiaan Jan Ader.

Het bos blijkt geplant op een platgegooid Palestijns dorp. Vrijwel niemand in Israël weet dat er honderden Palestijnse dorpen verborgen liggen, zegt de Israëlische historicus Motti Golani. Soms is er bovenop de brokstukken gebouwd, soms zijn ze met bossen beplant.

In Israël zullen weinigen uw verhaal willen horen?

Motti Golani: "Om dat te begrijpen, moet je onderscheid maken tussen 'geschiedenis' en 'collectief geheugen'. Geschiedenis loopt van het verleden naar het heden. Collectief geheugen loopt van het heden naar het verleden.

In de eerste jaren na de oorlog van 1948 wist iedereen hier wel van de 'Nakba', de verdrijving en vlucht van de Palestijnen. Maar in de loop van de decennia zijn Israëliërs dat gaan ontkennen. In hun belevenis is hier nooit een Palestina geweest.

De meeste mensen hebben echt geen idee hoeveel Palestijnen hier woonden, hoeveel dorpen er waren. Studenten weten bijvoorbeeld niet dat er een Palestijns dorp was op de plek waar wij nu zitten, hier op de universiteit."

Hoe komt zo'n collectief geheugen tot stand?

"Collectief geheugen komt niet uit de lucht vallen. Dat wordt opgebouwd via het onderwijs. Met onderwijs bedoel ik: thuis, school, de jeugdbeweging en - in Israël heel belangrijk - het leger. En natuurlijk ook door de regering en in toenemende mate de media. Dat gaat overal ter wereld zo. In Israël is de Nakba daarin een centraal thema."

In 2012 schreef u een boek over de oorlog van 1948, samen met uw Palestijnse collega Adel Manna ('Two Sides of the Coin: Independence and Nakba'). Hoe was die samenwerking?

"We onderzochten de herinnering aan beide kanten. Het was ongelooflijk. Mensen zijn gewoon niet in staat naar elkaar te luisteren. Ze kennen alleen hun eigen verhaal. Ik zal je eerlijk zeggen: het was zelfs voor mij niet makkelijk het verhaal van mijn Palestijnse collega te horen."

Wat is de rol van het Joods Nationaal Fonds in het opbouwen van dat Israëlische verhaal?

"Dat speelt daarin een belangrijke rol. Het bestaat sinds 1901, het is een gevestigd instituut met veel geld, veel land en een politiek programma. Hun doelstelling is: 'het land groen maken'. Dat is op zich prima. Maar in Israël betekent het land groen maken: het bedekken. 'Wij zionisten weten hoe we dit land groen moeten maken', en niemand vraagt zich af wat daarachter zit."

Wat zit daarachter?

"Ze willen niet alleen het land, maar ook het geheugen bedekken. 'Er was nooit een Palestina hier'. Ze willen in Israël een geheugen creëren zonder Arabieren. Het JNF werkt uitsluitend voor het Joodse belang. De Nakba herdenken is in Israël tegenwoordig wettelijk verboden. Zelf denk ik dat het ons niet zwakker, maar juist sterker maakt onze geschiedenis te erkennen.

Laat me een verhaal vertellen over de schrijver A.B. Yehoshua, hij was mijn leraar op school. Hij schreef een novelle, 'Facing the Forest'. Het gaat over een man die in een bos werkt en moet waarschuwen als er brand uitbreekt. Op een dag ontstaat er brand. Hij laat het vuur aanwakkeren. Want als de bomen verdwijnen, komt het Palestijnse dorp tevoorschijn."

Deel dit artikel