Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Isa Hoes: 'Na vier jaar praat mijn lichaam weer tegen me'

home

Suzanne Rethans

Isa Hoes: 'Ik heb geleerd om me aan te passen, en dat is best een goede eigenschap zolang je je grenzen bewaakt - maar ik ben vrij grenzeloos.' © Maartje Geels
Levenslessen

Actrice Isa Hoes is de schrijfster van 'Kompas', het essay voor de Maand van de Spiritualiteit. Vier jaar geleden maakte haar man Antonie Kamerling een einde aan zijn leven.

Ik zou eigenlijk rust moeten nemen, maar ik weet niet hoe. Wat is rust? Eén keer goed slapen? Vijf keer goed slapen?

Les 1: Je lichaam is je kompas
"Als kind had ik al last van buikkrampen. Inmiddels weten we veel meer wat voeding kan doen. Mijn zoon Merlijn bleek allergisch te zijn voor gluten. Lactose-intolerantie, gluten; daar hadden we in de jaren zeventig nog nooit van gehoord. Als ik vroeger na het eten op de bank moest liggen vanwege de buikpijn, vond mijn moeder dat ik me niet moest aanstellen.

Nog steeds is luisteren naar mijn lichaam een heikel punt. Ik lees de signalen inmiddels, maar die implementeren is wat anders. In de tijd dat het niet goed ging met Antonie (Kamerling, haar echtgenoot, red.) had ik ook veel last van buikkrampen en nu zijn ze weer teruggekeerd. Omdat ik te hard werk?

De laatste anderhalf jaar heb ik het druk gehad: een boek schrijven, de opnames voor de televisieserie 'Celblok H', de opnames voor de film 'De Ontsnapping', nu weer het essay voor de Maand van de Spiritualiteit. Daarnaast heb ik twee kinderen die ik in mijn eentje verzorg. Het is te veel. Eigenlijk denk ik dat ik overspannen ben; het licht komt veel harder aan, geluid, het is alsof mijn zenuwen openliggen. Ik jakker maar door.

Ik zou eigenlijk rust moeten nemen, maar ik weet niet hoe. Wat is rust? Eén keer goed slapen? Vijf keer goed slapen? Vanavond heb ik een feestje. Het zou verstandiger zijn thuis te blijven en rustig een boek te lezen. Merlijn zei vanochtend: "Maar het kan ook heel gezellig worden, mam." Dan hoor ik mijn eigen woorden terug: de eeuwige optimist. Dat is mijn grote valkuil."

Les 2: Leef voluit
"Zo'n veertien jaar geleden vond ik dat ik te weinig werk had. Antonie kreeg de ene mooie rol na de andere, ik had het gevoel dat ik achterbleef en ik begreep niet waarom. Ik had het erover met een bevriende homeopaat en hij zei: "Jij leeft met je voet op de rem." Soms weet je dat iets waar is, nog voordat je het onder woorden hebt kunnen brengen. Dat antwoord kwam binnen als een dolk. Hij had gelijk: ik hield me altijd in. Daarin was ik de tegenpool van Antonie, die als basishouding had: the sky is the limit. Ik ben een dromer, een verlanger. Als je altijd maar droomt, loop je het risico dat je erin blijft hangen. Ergens voor gaan, is óók eng, want dan kan er iets misgaan. Ik was bang voor mislukking. Het is als in een zwembad springen. Als je eindeloos op de rand blijft staan en je kijkt langdurig naar het water, je steekt je teen er nóg eens in, dan vraag je je af of je het wel kunt en dan doe je het niet. Terwijl: als je springt, zwem je vanzelf en dan zie je wel wat je tegenkomt. Ik besloot mijn houding radicaal te veranderen en opeens begon het te stromen. Ik kreeg een rol in 'Rozengeur & Wodka Lime' en ook mijn vriendschappen floreerden."

Lees verder na de advertentie
Ik wilde geen kinderen, ik was bang dat mijn leven dan helemaal zou ophouden

Les 3: Echte vriendschap herken je meteen
"Toen ik op de eerste draaidag van 'Rozengeur & Wodka Lime' naast medespeelster Medina Schuurman kwam te zitten, pakten we onder tafel meteen elkaars hand. Het was een zielsverwantschap die al bestond. Ik was zo blij als een hondje, ik sprong bij wijze van spreken tegen haar op en riep: speel met mij! Ze zei dat ze er een beetje van schrok, dat een vriendin haar nog nooit zo openlijk de liefde had verklaard. Ik had vlak daarvoor dat gesprek met die homeopaat gehad en ik ging ervoor: hup, de rem eraf. Ik moest nog leren doseren.

Medina is een van mijn dierbaarste vriendinnen geworden, ik kan alles met haar delen. Ze kon het ook goed met Antonie vinden en was een van de weinigen die wist wat er bij ons thuis aan de hand was.

Soms zijn er periodes dat we elkaar vanwege drukte minder zien, maar zodra we weer samenkomen is het goed. We begrijpen elkaar, we herkennen onszelf, en daardoor kunnen we snel schakelen en elkaar advies geven. Momenteel zitten we allebei in een fase waarin het lastig is om voor onszelf kiezen. Het moederschap slokt ons op, net als het werk, en waar blijf je dan zelf? Wie ben ik en wat gun ik mezelf?

Laatst voelde ik me ellendig omdat ik het zo druk had. Ik kwam van een afspraak, deed mijn telefoon aan en er was een sms'je van Medina die vroeg of ik een goede dag had. En eentje van Marc-Marie (Huijbregts, red.), nog zo'n vriendschap die bestond vanaf het moment dat we elkaar zagen. Ik las de berichtjes en dacht: ze zijn er gewoon. Wat fijn."

Les 4: Vraag hulp, dan is het moederschap best te doen
"Ik wilde geen kinderen, ik was bang dat mijn leven dan helemaal zou ophouden. Antonie wilde ze heel graag. Ik weet nog dat ik na de geboorte van Merlijn met hem op de bank zat. Ik kreeg het helemaal benauwd. Daar moet ik mijn hele leven voor zorgen, dacht ik. Kan ik dat wel? Wanneer moet ik dan werken? Antonie zei: "Natuurlijk kun jij nog werken, het is toch ook míjn kind! We doen het fifty-fifty." Het was alsof de gordijnen werden opengetrokken en de zon naar binnen scheen. En hij heeft die belofte gehouden, tot zijn dood.

Waar hij ook heel goed in was: als we naar het theater wilden, of uit eten, dan boekten we gewoon. Een oppas kwam later wel. Veel vrienden kijken eerst of ze een oppas kunnen vinden. Terwijl: als je geboekt hebt, vind je wel een oplossing. Gewoon doen. Het geeft je je leven terug."

'Antonie is er lijfelijk niet meer, maar hij is nog net zo aanwezig als toen.' © Maartje Geels
Het liefst was ik bij hem, zodat ik hem in de gaten kon houden, maar we hadden twee kinderen, en je moet ook eens ergens heen

Les 5: Je kunt iemand die niet wil, niet redden
"De laatste dag van Antonies leven hebben we 's ochtends gegolfd. Ik keek in zijn ogen en schrok van de intense treurnis die erin lag besloten. "Wat is er aan de hand, wat denk je allemaal?", vroeg ik, smeekte ik. "Dat wil je niet weten", zei hij, maar ik wilde zó graag dat hij het met me zou delen, zodat hij het niet alleen hoefde te dragen. Ik denk dat hij toen al wist wat hij 's middags zou gaan doen.

Na schooltijd bracht ik Merlijn naar zijn golfles, Antonie zou aan het eind van de middag onze dochter Vlinder ophalen bij een vriendinnetje. De hele middag voelde ik dat het niet goed zat. Hij wilde dood, hij wilde niet meer. Het liefst was ik bij hem, zodat ik hem in de gaten kon houden, maar we hadden twee kinderen, en je moet ook eens ergens heen.

"Beloof je dat je je telefoon aanlaat en dat je opneemt?", zei ik tegen hem toen ik wegging. Maar vanaf half vijf 's middags kreeg ik hem niet meer te pakken. Ik heb gebeld en gebeld, en rond zes uur ben ik naar huis geracet. Omdat ik hem niet kon bereiken, belde ik de moeder van dat vriendinnetje waar Vlinder aan het spelen was. Ik vroeg of Antonie haar al had opgehaald. Ze zei dat hij had gebeld om te zeggen dat hij het niet zou halen, en dat ik later zou komen.

Op de keukentafel lag een briefje: 'Niet gaan zoeken!!! Bel de politie!' Dat heb ik gedaan. Het eerste wat me opviel was de rust in zijn gezicht, nu alle pijn en emotie weg was. We hebben hem thuis opgebaard en gebalsemd en we hebben hem zijn mooiste kleren aangedaan. Barry (Atsma, red.) kwam de kamer binnen, zag hem liggen en zei: "Zelfs dood is-ie nog knap." En dat bleef hij, al die dagen.

De dag voor de begrafenis zei ik tegen de kinderen: "Weet je wat, we houden hem gewoon, we zetten hem ergens neer en dan begraven we een lege kist." De volgende ochtend keek ik weer en dacht: nee, hij moet weg. Het verval trad in.

Ik heb mezelf nooit verweten dat ik anders had moeten handelen. Natuurlijk, met de wijsheid van nu kun je zeggen: had er eerder professionele hulp bij gehaald. Maar ik heb gedaan wat ik kon en wat me op dat moment het beste leek. Dit was wat hij toeliet. Ik ben zelf nooit depressief geweest, maar hij heeft me weleens uitgelegd hoe het voelt: hoe koud, donker en alleen. En dan voelt een dag ook nog eens als een jaar. Dat moet ondraaglijk zijn, en dat bleek het ook. Hij kon het niet verdragen, terwijl hij alles had om gelukkig te zijn."

Ik heb lang niet aan een nieuwe liefde gedacht, niet gewild, niet gekund. Ik ben in de steek gelaten, ik wist niet of ik me nog eens zo durfde openstellen

Les 6: In de loop van je leven keer je terug naar je oorsprong
"Ik was een onbevangen meisje, een open kind, maar heel gevoelig voor sfeer. En het nakomertje in een gezin van vier kinderen - zie daar je plek maar in te vinden. Ik voelde me vaak niet gezien en niet gehoord met puberende broers en een zus om me heen en twee ouders die allebei hard werkten. Ik trok me terug in mijn kamer, las verhaaltjes, voerde toneelstukjes op.

Ik heb geleerd om me aan te passen, en dat is best een goede eigenschap zolang je je grenzen bewaakt - maar ik ben vrij grenzeloos. In die laatste jaren met Antonie ben ik daar bijna aan onderdoor gegaan. Na zijn dood kreeg ik mijn onbevangenheid weer terug. Natuurlijk was het zwaar en verdrietig, maar tegelijkertijd kwam de opluchting. Toen pas voelde ik hoe zwaar het al die jaren was geweest; altijd op mijn tenen lopen, altijd aftasten hoe zijn stemming was, of het goed of slecht ging, die laatste weken de angst dat hij zichzelf iets zou aandoen. Het was allemaal weg. Natuurlijk had ik liever gehad dat hij was gered, dat hij een medicijn had gekregen dat hielp, dat ik mijn grote liefde nog had gehad en de kinderen hun vader.

Met name dat laatste vind ik hartverscheurend. Want het is een leegte die ik nooit kan opvullen. Als Vlinder in haar bed ligt te huilen omdat ze papa mist, kan ik het niet voor haar oplossen. Maar zoals het was, dat drukte op ons allemaal. Daar ben ik van bevrijd.

Afgelopen zomer was ik in Portugal voor de opnames van de film 'De Ontsnapping' en ik had zo'n leuke laatste avond met collega Edwin Jonker en Ineke Houtman, de regisseur. Op mijn kamer heb ik iets liefs op een briefje gekrabbeld, en dat met een bloemetje en een steentje erbij voor hun deuren gelegd. Dan ben ik als een kind zo blij, dan voel ik mezelf weer."

Les 7: Je voelt of er ruimte is voor de liefde
"Het is vier jaar geleden dat Antonie overleed. Ik wilde geen dag langer in dat huis wonen, dus na de begrafenis zijn we vrijwel meteen verhuisd. De eerste maanden hebben we boven Antonies broer gewoond, toen verhuisden we naar een huis van Reinout en Daniëlle Oerlemans, weer later vond ik mijn eigen huis. De kinderen moesten naar een andere school, er moest van alles worden geregeld. Ik was opeens een alleenstaande moeder, er moest brood op de plank; die verantwoordelijkheid voelde ik heel sterk.

Ik heb lang niet aan een nieuwe liefde gedacht, niet gewild, niet gekund. Ik ben in de steek gelaten, ik wist niet of ik me nog eens zo durfde openstellen. Tijdens de opnames van 'De Ontsnapping', afgelopen zomer, hadden we tussen twee scènes even pauze en ik lag in de armen van Edwin op een bed te zonnen. Ik merkte dat ik mijn been nog iets meer tegen hem opschoof en er ging een sensatie door mijn lichaam; het praatte weer tegen me. Mijn lichaam zei: ik heb weer zin in een man.

Voor de slotscène moesten we naar het uiterste puntje van de Algarve, bij Sagres, dat ook wel het einde van de wereld wordt genoemd. Het is een plek, daar heerst iets. Mensen springen er van de rotsen af om een eind aan hun leven te maken, maar het is er ook prachtig. Toen we met de crew draaiden, ging het nog wel, maar tijdens de slotscène stond ik alleen op die klif, er werd een wijd shot gemaakt met een cameradrone, en terwijl ik daar stond vloog het me opeens zo aan. Ik miste Antonie verschrikkelijk. Hij is er lijfelijk niet meer, maar hij is nog net zo aanwezig als toen. Ik moest zo ontzettend huilen. Ineke kwam naar me toe en omhelsde me. "Ik moet hem loslaten", zei ik, "maar ik weet niet hoe." Toen ik terug was uit Portugal, zat ik op een avond met Medina op mijn balkon aan de wijn en ik zei: "Verdomme, ik ben eenzaam, ik wil gewoon een man!" Toen zei ze: "Zullen we Antonie vragen daarbij te helpen?""

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Ik zou eigenlijk rust moeten nemen, maar ik weet niet hoe. Wat is rust? Eén keer goed slapen? Vijf keer goed slapen?

Ik wilde geen kinderen, ik was bang dat mijn leven dan helemaal zou ophouden

Het liefst was ik bij hem, zodat ik hem in de gaten kon houden, maar we hadden twee kinderen, en je moet ook eens ergens heen

Ik heb lang niet aan een nieuwe liefde gedacht, niet gewild, niet gekund. Ik ben in de steek gelaten, ik wist niet of ik me nog eens zo durfde openstellen

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.