Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Is trouw in de liefde echt nodig?

Home

Marc van Dijk

Ook de Filippijnen maken zich op voor Valentijnsdag. © epa

In het Filosofisch Elftal analyseren twee denkers een actuele vraag. Zondag is het Valentijnsdag. Is het nodig om trouw te zijn aan één geliefde? Thierry Baudet en Marli Huijer zijn het oneens.

Alle geliefden doen er goed aan de deuren van hun liefde wijd open te laten. Als liefde kan komen en gaan, zonder dat je hoeft te vrezen dat je een waakhond tegenkomt, zal jaloezie zelden wortel schieten. Want deze leert al snel dat er zonder sloten en sleutels geen plaats is voor verdenking en wantrouwen, twee elementen waarop de jaloezie drijft en floreert."

Dit citaat had, afgezien van de wat archaïsche stijl, afkomstig kunnen zijn uit het succesvolle essay 'Het monogame drama' van de jonge filosoof Simone van Saarloos, dat op de longlist staat voor de Socrates Wisselbeker. Van Saarloos pleit voor 'poly-amorie'; het tegelijkertijd beleven van meerdere liefdes.

Het citaat stamt uit 1912 en komt van Emma Goldman, Russisch-Amerikaans anarchist en feminist. Marli Huijer las het voor het eerst in de jaren zeventig, toen zij zich engageerde met de vrouwenbeweging.

Dogmatisch verankerde geloof
Marli Huijer, Denker des Vaderlands: "Het ideaal dat Van Saarloos met veel passie beschrijft is ouder dan vaak gedacht wordt, het stamt niet uit de jaren zestig of zeventig. In anarchistische kringen werd het vrije liefdesideaal vanaf eind negentiende eeuw al volop beleden en gepraktiseerd."

Valentijnsdag, het uit Amerika overgewaaide feest voor verliefden, roept in al haar commerciële Hollywood-gedaantes het ideaalbeeld op van de eeuwige, ware liefde. De liefde is zelden onderwerp van debat. Van Saarloos vraagt zich af waarom we zo weinig nadenken over het haast dogmatisch verankerde geloof in monogamie, de trouw aan de ene, vaste partner.

Thierry Baudet, rechtsfilosoof, auteur van de roman 'Voorwaardelijke Liefde': "Laten we beginnen met de vaststelling dat seksuele trouw niet bestaat - en niet kán bestaan. Als je echt trouw wilt zijn, dan moet je ook in gedachten trouw zijn. Dan mag je ook niet masturberen. Zelfs niet naar een ander kijken. Als je daar serieus over nadenkt, merk je - als je eerlijk bent - dat dit onmogelijk is. Monogamie bestaat dus niet in absolute zin, maar is altijd gradueel. Dat biedt alvast een aanknopingspunt om er iets speelser mee om te gaan."

Lees verder na de advertentie
Laten we beginnen met de vaststelling dat seksuele trouw niet bestaat - en niet kán bestaan

Thierry Baudet

© Thierry Baudet

Geen verschil
Huijer: "Ik ben zeer voor speelsheid in de liefde. Maar de grens tussen een dagdroom en een handeling als vreemdgaan is toch vrij absoluut. Als je met je geliefde afgesproken hebt dat je het niet met anderen doet, heb je je daar aan te houden.

"Er zijn altijd mensen geweest voor wie het poly-amoureuze ideaal goed werkte. Maar uit onderzoeken blijkt geen verschil in geluk, tussen mensen die in poly-amoureuze of monogame relaties leven. Het lijkt me een illusie om te denken dat we massaal gelukkiger worden als we onze relaties opengooien."

Baudet: "Het ligt er maar net aan welk onderzoek je leest. In het boek 'Sex at Dawn', vol verrassende wetenschappelijke inzichten over lange relaties, staat bijvoorbeeld dat mannen een verlaagde testosteronproductie krijgen als ze in een monogame relatie zitten en kinderen opvoeden. Die vermindering van testosteron zorgt onder andere voor vetzucht, minder levenslust en meer depressieve gevoelens. Op het moment dat ze weer verliefd worden en avonturen beleven, komt de testosteron terug en hebben ze het gevoel dat ze léven. Ik herken dat. Waarom zouden we elkaar dergelijke positieve ervaringen misgunnen?"

Huijer: "Niet uit principe, maar omdat het voor velen heel moeilijk zou zijn om die ervaringen in een relatie te delen. Ik denk dat mensen die het poly-amoureuze ideaal kunnen waarmaken, voldoen aan allerlei specifieke eigenschappen. Zo moeten ze van huis uit een grote mate van veilige hechting hebben meegekregen, waardoor ze weinig aanleg hebben voor jaloezie. Ze moeten bovendien zelfvoorzienend zijn, zowel lichamelijk als economisch geen zorg van een stabiele en trouwe partner nodig hebben. Bij hen kan het werken. Maar veel mensen, de meeste mensen, voldoen niet aan dit beeld. Of enkel gedurende een fase, vroeg in het leven."

Andere mentaliteit
Baudet: "Waarom zouden niet meer mensen kunnen leren om de liefde anders te beleven? Volgens mij is dat niet aan leeftijd gebonden en heb je er geen unieke kwaliteiten of omstandigheden voor nodig. Hoogstens een iets andere mentaliteit.

"Mensen doen zichzelf en elkaar uit naam van de monogamie enorm te kort. Ik zie zo veel stellen om me heen die ongelukkig zijn met elkaar, met name op seksueel gebied. Mensen die helemaal opdrogen. Dat is toch zonde?

"Van Saarloos beschrijft een schrijnende scène: een vriend vertelt haar in een café dat zijn monogame relatie ten einde is gekomen. Hij is enorm opgelucht, hij is eindelijk weer vrij, zegt hij. En hij is blij om van zijn vriendin af te zijn.

Het lijkt me een illusie om te denken dat we massaal gelukkiger worden als we onze relaties opengooien

Marli Huijer

© Marli Huijer
© thinkstock

"Dat laatste is waarschijnlijk een leugen. Natúúrlijk houdt hij nog steeds van haar. Maar hij denkt in termen van dat hele pakket, al zijn verlangens moeten in die ene persoon te vinden zijn. Dat maakt dat wij voor een alles-of-niets-keuze worden gesteld. Dat veroorzaakt bijna onvermijdelijk ongeluk."

Wegrationaliseren
Huijer: "En poly-amorie veroorzaakt geen ongeluk? De meeste mensen zijn jaloers. En dan kan je met Goldman en Van Saarloos zeggen: we gaan die jaloezie weg-praten, weg-rationaliseren. 'Jaloezie is niet aangeboren,' heet het dan. 'Ze is ons aangepraat, door de romantische liefdesbelijders'.

"Maar ik denk dat jaloezie voortkomt uit het feit dat wij ongelijk zijn. Wanneer je als vrouw alleen thuiszit met twee jengelende kinderen, terwijl je partner bij een vrouw is die geen kinderen heeft en er beter uitziet dan jij, ontstaat er jaloezie. Vanwege de ongelijkheid tussen deze twee vrouwen. Of tussen twee mannen, want daar kan het evengoed voor gelden."

Baudet: "Mensen zijn ongelijk, dat is een gegeven. Gelijkheidsdenken, dát is pas een illusie. Ongelijkheid - en de aanvaarding daarvan - is alles wat ellende, drama, schoonheid en genot brengt in het leven.

"Het lijkt me een verschrikking als wij ons hele leven moeten afstemmen op jaloezie. Je kunt ook proberen om jaloezie te doorleven. Natuurlijk is dat moeilijk, maar je kan stapsgewijs leren inzien dat het onterecht is om degene van wie je houdt iets te misgunnen. Ik zou niet willen dat mijn vriendin om een andere reden bij mij is dan uit vrije wil. Als ik dat meen, moet ik ook bereid zijn om te accepteren dat ze ook wel eens bij een ander is. Hetzelfde geldt andersom."

Te kil
Huijer: "Het ideaal dat Van Saarloos schetst, kan in de praktijk leiden tot harteloosheid. Ze geeft een voorbeeld van een situatie waarin ze bij vriend of vriendin A is, als ze gebeld wordt door vriend of vriendin B die het moeilijk heeft. Ze gaat vervolgens niet naar diegene toe, want zo was het afgesproken. Dat is mij te kil.

Ongelijkheid - en de aanvaarding daarvan - is alles wat ellende, drama, schoonheid en genot brengt in het leven

Thierry Baudet

"Welke bereidheid of noodzaak heb je nog om voor iemand anders klaar te staan, ook als het even niet leuk is? Van Saarloos zegt dat tijd geen argument is om monogaam te blijven. Maar je kan jezelf niet in tweeën splitsen. Bovendien zal het nooit helemaal duidelijk zijn waar je betrokkenheid ligt. Loyaliteit betekent niet voor niets zowel betrokkenheid als trouw."

Baudet: "Mijn vrienden weten dat ik er voor ze ben als ze me nodig hebben. Mijn vriendin ook. Waarom zou je daar niet helder in kunnen zijn? Dit is opnieuw geen principieel bezwaar, maar een soort angst die zegt dat het praktisch gezien wel eens lastig kan worden. Maar het leven zal nu eenmaal lastig zijn, bij vlagen."

Diepere band
Huijer: "Monogamie heeft wel degelijk ook morele voordelen. Het feit dat je voor iemand kiest, dat je de seksuele intimiteit alleen met haar of hem deelt, dat je er bent als diegene je nodig heeft en dat zij of hij er ook voor jou is, geeft rust en intensiteit. Een leven delen, een gedeeld geheugen opbouwen, jezelf stukje bij beetje steeds meer aan die ander prijsgeven, ook lichamelijk, dat leidt tot een band die dieper gaat dan de banden die je hebt met vrienden, hoe lang je ze ook kent. En het hoeft niet altijd hoog-romantisch of sensueel te zijn. Juist in alledaagsheid schuilt een grote kracht en schoonheid."

Baudet: "Ik zie de waarde van dat alles volledig in. Maar ik begrijp niet waarom dat per se gekoppeld zou moeten zijn aan seksuele monogamie. We hebben als mensen ongelooflijk veel liefde te geven. Soms heeft dat de vorm van een levenslange vriendschap, soms een relatie waarin je een bepaalde seksuele voorkeur met iemand beleeft. Soms iets kortstondigs, soms iets langdurigs. Dat betekent niet dat je de waarde van trouw niet kan kennen."

Een leven delen, jezelf stukje bij beetje steeds meer aan die ander prijsgeven, dat leidt tot een band die dieper gaat dan de banden die je hebt met vrienden

Marli Huijer



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Laten we beginnen met de vaststelling dat seksuele trouw niet bestaat - en niet kán bestaan

Thierry Baudet

Het lijkt me een illusie om te denken dat we massaal gelukkiger worden als we onze relaties opengooien

Marli Huijer

Ongelijkheid - en de aanvaarding daarvan - is alles wat ellende, drama, schoonheid en genot brengt in het leven

Thierry Baudet

Een leven delen, jezelf stukje bij beetje steeds meer aan die ander prijsgeven, dat leidt tot een band die dieper gaat dan de banden die je hebt met vrienden

Marli Huijer