Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Is schaken een sport? En Formule 1 dan?

Home

Jan-Cees Butter

© AP
sportief elftal

Formule 1, darts, boksen, dammen en schaken: ze worden lang niet door iedereen gezien als sport. Hoe komt dat? En zijn er eigenlijk criteria voor? 

De Noorse schaakgrootmeester Magnus Carlsen prolongeerde vorige week in Londen zijn wereldtitel, maar op de Engelse sportpagina’s viel er geen letter over te lezen. Schaken is geen sport, oordeelden de Britten, want: geen bal en geen veld. In Nederland wordt diezelfde discussie soms gevoerd over dammen, darts en Formule 1. Het roept de vraag op: wat is sport? “Wat mensen sport vinden, heeft vaak te maken met de tradities en de geschiedenis van een land”, stelt sportfilosoof Ivo van Hilvoorde, die verbonden is aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en als lector aan Hogeschool Windesheim in Zwolle. “In China weet iedereen precies hoe het effect van een bal gaat bij een service in tafeltennis ”, beaamt voormalig tafeltennisster Bettine Vriesekoop. “Veel mensen hebben geen idee wat er bij topsport komt kijken.”

Lees verder na de advertentie
Ivo van Hilvoorde

Van Hilvoorde: “Volgens mijn definitie is schaken een sport. De traditie en geschiedenis van een land bepalen vaak of er op de sportpagina’s iets over wordt geschreven. Daarnaast zit er iets opportunistisch in: als we als land ergens goed in zijn, zijn we eerder geneigd iets sport te noemen. Ik sprak laatst een Noorse collega die zei dat er in Noorwegen nooit over schaken werd geschreven, totdat Carlsen wereldkampioen werd. Datzelfde geldt een beetje voor Nederland. Er wordt de laatste jaren veel meer over Formule 1 geschreven vanwege Max Verstappen.”

Formule 1 is een heel internationale sport. Dat vind ik ook wel belangrijk.

Bettine Vriesekoop

Vriesekoop: “Schaken is niet zozeer fysiek als wel tactisch en mentaal. Ik denk dat mensen geen idee hebben wat er allemaal bij komt kijken. Datzelfde geldt voor tafeltennis, dat ook wel een ‘campingsport’ wordt genoemd. Terwijl het zo’n complexe sport is. Je hebt je eigen spel, maar ook het spel van je tegenstander. Er zijn zo veel technische, mentale en motorische vaardigheden voor nodig. Er komt zo ontzettend veel bij kijken. Met schaken is dat net zo.”

Van Hilvoorde: “Op basis van de vraag of motorische vaardigheden vereist zijn, kun je over schaken zeggen dat het geen fysieke sport is. Hoe je je stukken verplaatst is geen vaardigheid – dat kan iedereen – maar de vaardigheid bij schaken is het denken. Verder, en dat moeten we niet onderschatten, is ook het stilzitten een enorme vaardigheid.”

Vriesekoop: “Veel heeft te maken met onwetendheid. Er wordt vaak lacherig over curling gesproken, maar volgens mij is dat een hartstikke moeilijke sport.”

Van Hilvoorde: “Allereerst moet je de criteria van sport helder krijgen. In het Engels heb je twee woorden voor ‘spel’: game en play. In het Nederlands is er maar één woord: spel. Bij een spel zijn er spelregels, moet er een bepaald doel zijn en een zekere speelse houding. Alleen, niet iedere game is een sport. Sport moet wereldwijd beoefend worden, geïnstitutionaliseerd zijn, waarbij de regels overal hetzelfde zijn. Daarnaast moet er een vaardigheid getest worden – waarmee je gokspelen dus uitsluit – en moet het een wedstrijdkarakter hebben, waarbij er sprake moet zijn van een fysieke vaardigheid. Met fysiek bedoel ik dan vooral het testen van motorische vaardigheden, niet zozeer de intensiteit.”

Vriesekoop: “Ik denk dat er ook een verschil bestaat tussen sport en topsport. Sommige mensen zeggen dat ze topsporter zijn, maar dan strookt hun gedrag totaal niet met de door henzelf toegedichte status.”

Van Hilvoorde: “Bij Formule 1 is er ook discussie of we het sport moeten noemen. Want testen we de vaardigheid van de coureurs of de technologie van auto’s? Formule 1 accepteert tot op zekere hoogte dat de kwaliteiten van de motoren medebepalend zijn voor de uitslag. Maar we moeten ook kunnen stellen dat Max Verstappen ergens goed in is. Daarnaast hanteren we het criterium dat motorische vaardigheden worden getest. Dat een sport als Formule 1 ook gepaard gaat met een hoge intensiteit, verhoogde hartslag en dat je ervan gaat zweten, is uiteindelijk een heel arbitrair criterium.”

Loodzwaar

Vriesekoop: “Voor mij is het heel duidelijk: Formule 1 is topsport. Die sport is loodzwaar. Ik geloof dat die coureurs tijdens een race kilo’s vocht verliezen.”

Van Hilvoorde: “In Engeland kreeg men onlangs het schuim op de lippen toen ik Formule 1 een sport noemde, terwijl er toch een rijke Britse traditie is met succesvolle coureurs en een circuit als Silverstone. Ze vonden het leuk om naar te kijken, maar geen sport, zeiden ze.”

Vriesekoop: “Formule 1 is een heel internationale sport. Dat vind ik ook wel belangrijk. In tafeltennis zijn landen als Nigeria, Irak, Iran en Egypte sterk in opkomst. Bij de laatste Olympische Spelen stond er zelfs een Nigeriaan in de kwartfinale. Nederlanders vinden tafeltennis iets voor Aziaten, zoals Aziaten schaatsen iets van ons vinden. Dat snap ik wel, maar het doet niet altijd recht aan een sport. In China weet iedereen hoe moeilijk tafeltennis is, omdat iedereen ermee is opgevoed.”

In het Sportief elftal buigen zich (naar het voorbeeld van de elftallen van onze redactie religie & filosofie) per aflevering twee van de elf deskundigen over een actueel sportief vraagstuk.

Deel dit artikel

Formule 1 is een heel internationale sport. Dat vind ik ook wel belangrijk.

Bettine Vriesekoop