Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Is er een aardverschuiving gaande binnen de gereformeerde gezindte?

Home

Wolter Huttinga

De Theologische Universiteit aan de Broederweg 15 te Kampen. © Wikipedia
Theologisch Elftal

Waar komt die progressieve wind vandaan die door de orthodoxe kerk waait en waardoor vrouwen nu opeens wel mogen meedoen?

In de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt zijn kort geleden de ambten opengesteld voor vrouwen. Eerder konden alleen mannen in dit orthodox-gereformeerde kerkgenootschap diaken, ouderling of predikant worden. Het vormde een bescheiden theologische aardverschuiving voor wie de van oudsher geharnaste vrijgemaakten kent. Vorige week verscheen het nieuwe boek van de gereformeerde theoloog Gijsbert van den Brink, waarin hij pleit voor het volop omarmen van de evolutietheorie. Alweer zo'n onderwerp waar veel orthodox-gereformeerden tot voor kort geen duimbreed weken en veelal vasthielden aan een creationistisch alternatief. Bevindt de gereformeerde orthodoxie zich weer eens op het gevreesde hellende vlak naar onvermijdelijke vrijzinnigheid?

Lees verder na de advertentie

"Nee, zo stellig zou ik dat zeker niet beweren", zegt Bas van der Graaf, predikant van de Jeruzalemkerk in Amsterdam. "Zoiets 'op drift' noemen, is veel te simpel. Het is een proces met heel veel kanten. In de kern gaat het er volgens mij om hoe je je verstaan van de werkelijkheid in harmonie brengt met je verstaan van de Schrift. Volgens mij is er voor christenen geen andere optie dan recht doen aan alle uitdagingen van de ervaren werkelijkheid. En ik zeg er maar direct bij: daar zit het tragische risico aan van een intern secularisatieproces.

De relevantie en de ge­loof­waar­dig­heid van de kerk staan op het spel

Alain Verheij

"Ik ken overigens de bewegingen die je noemt van binnenuit. Ik heb in mijn eigen kerkelijke gemeente de jarenlange discussie meegemaakt over het openstellen van de ambten voor vrouwen, waar we langzamerhand naar toegegroeid zijn. Een heel belangrijk gegeven is je ervaring van de dagelijkse werkelijkheid. Het voelde langzamerhand gewoon onverantwoord om vrouwen en mannen niet als gelijkwaardig te beschouwen. Niet alleen de realiteit buiten de kerk, maar ook de praktijk binnen de kerk holde de ongelijkwaardigheid uit. Vrouwen vervulden allerlei belangrijke taken, we werkten gaven-gericht. Tegelijk lees je de Bijbel opnieuw. Ineens ga je de bijbelteksten die vrouwen ondergeschikt achten aan de man anders lezen. Die blijven trouwens lastig. Tegelijk lichten er teksten op die heel egalitaire en bevestigende dingen over de actieve rol van vrouwen zeggen.

Feeststemming

"Maar bevinden we ons dan op een glijdende schaal? Volgens mij staat hier niets anders dan de geloofwaardigheid en de relevantie van het geloof op het spel. Als je als kerk missionair wilt zijn en geloofwaardig voor deze cultuur, dan kan je niet anders dan je opnieuw bezinnen op de relatie tussen man en vrouw. Dan kan je niet onverstoorbaar in je eigen bubbel blijven doorgaan. Alsof er trouwens intussen in die bubbel zelf niets zou veranderen."

Alain Verheij, schrijver en blogger, verkeert nog steeds een beetje in feeststemming: "Ik heb geproost op het openstellen van de ambten bij de vrijgemaakten. Ik vond het spannender dan menig voetbalwedstrijd. En ze gingen ook direct all the way hè, terwijl ze nog gerust wat saaie tussenstappen hadden kunnen zetten. Dat vrouwen eerst alleen diaken en ouderling mogen worden of zo. Maar het ene na het andere besluit werd genomen op de synode en zo gooiden ze alles open. Nee, ik werd daar heel vrolijk van.

Zodra het geloof trouwt met de macht, gaan vrouwen gauw naar de achtergrond

Bas van der Graaf

"Overigens vind ik het man/vrouw-besluit theologisch makkelijker te duiden dan het evolutieverhaal. Bij dat laatste is het toch de seculiere wetenschap die iets uitgedokterd heeft en waar je je dan als kerk toe hebt te verhouden om niet in een valse strijd tussen de bijbel en de wetenschap terecht te komen. Als het gaat om de verhouding tussen man en vrouw geeft de Bijbel zelf gewoon veel meer handvatten om de emancipatie van de vrouw voorop te stellen. Zowel de patriarchaal georganiseerde kerk als het patriarchale Israël kenden beginstadia waarin de positie van vrouwen veel gelijkwaardiger werd gezien. Voordat er een gevestigd koningshuis in Israël was, had je Debora die een leidersrol vervulde. En in de jonge kerk klonk de leus 'In Christus is geen man of vrouw'. Maar zodra het geloof trouwt met de macht, gaan vrouwen gauw naar de achtergrond. Dat hellende vlak helt dus helaas ook steeds weer de andere kant op: kijk naar de patriarchen die zetelen in Moskou, Istanbul en Washington. Allemaal zijn ze vrouwonvriendelijk en anti-evolutie.

"Daarom juich ik iedere ontwikkeling toe waarin zich iets van dat revolutionair-christelijke verlangen manifesteert en vind ik het besluit om de ambten voor vrouwen open te stellen ook volstrekt geen glijdende schaal: ze hebben niet schoorvoetend, maar met een vurig elan besloten dat dit dus nu een goede stap is. Dat is geen glijdende schaal, maar een radicaal moment van bekering."

Twee bronnen

En de evolutietheorie omarmen? Is dat niet typisch ongereformeerd?

Van der Graaf: "Het was juist de gereformeerde traditie die twee 'boeken' van godskennis onderkende: niet alleen de Schrift, maar ook de natuur. In de Bijbel vinden we alles wat we moeten weten 'voor ons behoud' zegt de Nederlandse Geloofsbelijdenis. Maar de Bijbel is dus niet het boek dat de hele werkelijkheid volkomen beschrijft. Ja, er is maar één werkelijkheid en die is van God. En die kennen we volgens die geloofsbelijdenis uit twee bronnen. Dat heeft enorme ruimte gegeven aan natuurwetenschap.

"Ook bij Calvijn vind je in zijn bijbelcommentaar op Genesis weinig krampachtigheid rond de letterlijke tekst. De fundamentalistische schriftvisie is pas van latere tijd. Toen er vanuit de wetenschap kritiek op de tekst van de Bijbel ontstond was de reactie om een forser standpunt van bijbelse 'onfeilbaarheid' in te nemen. Wat Gijsbert van den Brink doet, is volgens mij juist terugkeren naar de klassieke Schriftopvatting die veel ruimer en speelser is.

Verheij: "Ook op dit punt waren christenen dus niet alleen maar degenen die schoorvoetend achter de wetenschappelijke feiten aanliepen. De oerknal is als concept door de katholieke priester en natuurwetenschapper Georges Lemaître uitgedacht. Dat spreekt me aan: als christen direct in de voorhoede van een nieuw debat meedoen in plaats van er achteraan te hobbelen."


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

De relevantie en de ge­loof­waar­dig­heid van de kerk staan op het spel

Alain Verheij

Zodra het geloof trouwt met de macht, gaan vrouwen gauw naar de achtergrond

Bas van der Graaf