Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ingrijpende hervormingen nodig voor redding van euro

Home

Ivo Arnold, Bas Jacobs, Lans Bovenberg, en Rick van der Ploeg, hoogleraren economie aan respectievelijk de Erasmus Universiteit Rotterdam en Universiteit van Tilburg en Oxford University

Angela Merkel, Nicolas Sarkozy en Jose Manuel Barroso. © REUTERS
Opinie

Eurolanden moeten soevereiniteit in financieel toezicht overdragen aan Brussel om gemeenschappelijke munt levensvatbaar te maken.

De eurotop die vandaag is begonnen, is het uur U voor de eurozone. Om een financiële, economische en sociale catastrofe af te wenden moet een aantal cruciale besluiten worden genomen. Zo niet, dan gaat de run van de financiële markten op overheden door totdat de euro uiteenspat.

De eurozone kan niet overleven als overheden in de eurozone blijven proberen de onvermijdelijke verliezen af te wentelen op andere Eurolanden. Zuid-Europa mag daarom niet verslappen bij het op orde brengen van de begrotingen en hun economieën structureel hervormen. Alleen dan kan Noord-Europa met massale garanties over de brug komen. Deze uitruil krijgt meer geloofwaardigheid als herfinanciering van schulden van overheden in nood via het Internationaal Monetair Fonds verloopt. Die IMF-bemoeienis garandeert dat er alleen steun wordt verleend zolang landen uitzicht bieden op een solide overheidsbegroting en herstel van hun concurrentiepositie.

Verder dient de Europese Centrale Bank zich voluit garant te stellen voor zwakke eurolanden teneinde de paniek op de obligatiemarkten te bezweren.

De daarvoor noodzakelijke verdragswijzigingen zijn niet op een achternamiddag te regelen. Op termijn is het wel degelijk noodzakelijk voor de levensvatbaarheid van de euro dat de eurolanden souvereiniteit overdragen aan Brussel. Om herhaling van de eurocrisis in de toekomst te voorkomen, zullen democratisch gelegitimeerde Europese instituties erop moeten toezien dat de financiële sector en overheden financieel niet nog eens ontsporen. Europees toezicht op banken - het Europees delen van kosten bij omvallende banken incluis - is daarvoor een noodzakelijke voorwaarde. Daarnaast zullen systeemrisico's moeten worden verkleind. Zo dienen eurolanden te stoppen met fiscale subsidies op financiering van leningen bij hypotheken en bedrijven en met het afschermen Fvan activiteiten van risicovolle zakenbankactiviteiten. Merkel en Sarkozy bepleiten nu instrumenten die begrotingsdiscipline vergroten. Die zouden kunnen helpen, maar zijn geen garantie dat een herhaling wordt voorkomen.

De Europese banken moeten verplicht worden geherkapitaliseerd om te voorkomen dat de beschikbaarheid van krediet in de eurozone opdroogt. Ze kunnen eerst meer privaat geld ophalen, bijvoorbeeld via claim-emissies. Als dat niet lukt, kunnen overheden helpen om banken te herkapitaliseren of desnoods te nationaliseren - onder voorwaarde dat verborgen verliezen op bankbalansen worden genomen. Landen moeten eerst hun eigen banken herkapitaliseren voordat ze aanspraak kunnen maken op de solidariteit van andere landen.

Europa heeft het afgelopen jaar een blinde fixatie op schulden ontwikkeld, zonder dat ze een geloofwaardige agenda voor economische groei heeft. Maar zonder die economische groei kunnen huishoudens, overheden, en bedrijven hun schulden niet aflossen. In Zuid-Europa en Ierland wordt de komende jaren zeer hard bezuinigd. Daarnaast is het bedrijfsleven in Zuid-Europa bezig schulden weg te werken. Als Noord-Europa ook nog op de budgettaire rem gaat staan, leidt dat tot vraaguitval in de hele eurozone, tast daarmee de groei ernstig aan en frustreert het economisch herstel van Zuid-Europa. De Noord-Europese landen moeten dus niet bij economische tegenwind extra gaan bezuinigen.

Zuid- èn Noord-Europese landen moeten hun kredietwaardigheid veiligstellen door structurele hervormingen door te voeren bij pensioenen, arbeidsmarkt, gezondheidszorg en woningmarkt. De Europese arbeids- en produktiemarkten als geheel zullen veel flexibeler moeten worden, anders dreigt jarenlange economische stagnatie of zelfs achteruitgang. De dynamiek van de BRIC-landen (Brazilië, India, China) en vele nieuwe opkomende economieën in Azië en Afrika staat in schril contrast met de politieke en economische sclerosis op het oude continent.

Mislukking van de euro kan leiden tot een financieel-economische catastrofe vergelijkbaar met de Grote Depressie uit de jaren '30 van de vorige eeuw. Europa kan weer toneel worden van onverdraagzaamheid, nationalisme en politieke instabiliteit. Euroleiders moeten nu leiderschap tonen, voordat het te laat is.

Deel dit artikel