Ineke Hans: Design met diepte

home

Henny de Lange

Nederland heeft wereldwijd een fantastische reputatie op het gebied van design. Niet alleen economische slimheid ligt daaraan ten grondslag, ook de overtuiging dat design het leven beter maakt.

(\N)

’Onze samenleving heeft al zo waanzinnig veel producten. Moet ik daar als ontwerper dan ook nog iets aan toevoegen?” Het is een vraag die elke ontwerper zichzelf zou moeten stellen, vindt Ineke Hans, één van de toonaangevende vormgevers van Nederland. Zelf heeft ze de conclusie getrokken dat ze alleen producten wil maken die op z’n minst nieuw zijn. Daarbij kun je denken aan de ontwikkeling van nieuwe materialen of aan een nieuwe toepassing van bestaande. „Maar je kunt ook producten ontwerpen die inhaken op veranderingen in de samenleving.”

Ineke Hans (41) gaat meteen op zoek naar voorbeelden, in haar atelier in het Arnhemse Spijkerkwartier. Op de tafel van gerecyclede kunststof, een ontwerp van eigen hand, stalt ze een paar voorwerpen uit. Allereerst een kom met een steel eraan. In de steel zit een gleuf waarin precies een vork of lepel past. Je kunt de kom op tafel zetten met bijvoorbeeld geraspte kaas erin, maar dank zij die steel is hij ook een alternatief voor ’het bord op schoot bij de televisie’. Ze ontwierp de kom in opdracht van Van Kempen & Begeer, bekend van Keltum bestek, Gero bestek en BK pannen. Het bedrijf wilde een nieuwe lijn toevoegen aan het assortiment. De marketingafdeling stelde voor producten te gaan ontwikkelen die handig zijn en ook echt worden gebruikt in de keuken, de zogenaamde smart essentials. Hans: „Dat idee sprak me meteen aan, omdat het aansluit bij mijn filosofie om alleen dingen te ontwikkelen die echt iets toevoegen en niet de zoveelste wijnkoeler, die toch maar in de kast blijft staan.”

Voor hetzelfde bedrijf ontwierp ze ook een knoflookpers die eruitziet als een kleine deegroller van roestvrij staal. Het idee daarvoor is geboren in haar eigen keuken, waar ze zich altijd ergert aan het feit dat een doorsnee knoflookpers zo moeilijk schoon te maken is. Een speciale legering in het roestvrij staal neutraliseert bovendien de knoflookgeur. Verder bedacht ze een notenkraker waarbij je nu eens niet de stukjes noot van de keukenvloer hoeft te rapen of zelf in de knel komt. De noten worden gekraakt in een afgesloten bakje. Ze beleeft enorm veel plezier, vertelt ze, aan het ontwikkelen van dergelijke praktische voorwerpen, die er ook nog eens mooi uitzien.

Ineke Hans vertrok na haar studie vormgeving aan de Artez Academie in Arnhem, in 1993 naar Londen, waar ze een masteropleiding volgde voor het ontwerpen van meubels. „Ik wilde heel graag voor de industrie werken, maar dat was in Nederland in die tijd moeilijk. De nadruk op de designopleidingen lag sterk op het conceptuele aspect. Het verhaal achter het ontwerp woog zwaarder dan hoe het eruit zag. Natuurlijk is het idee erachter belangrijk, maar het product moet ook aantrekkelijk ogen wil er een markt voor zijn.” Vervolgens werkte ze drie jaar voor het woonwarenhuis Habitat, waar het ontwerpen van meubels haar zo gemakkelijk afging dat ze haar ook vroegen om allerlei andere artikelen te ontwikkelen. Daarna ging ze terug naar Nederland waar ze haar eigen ontwerpstudio begon.

Inmiddels behoort Ineke Hans tot de top van de Nederlandse vormgevers. Haar opdrachtgevers komen uit alle sectoren van de samenleving. Voor de bezoekerscentra van Staatsbosbeheer ontwerpt ze meubilair, maar ze werkt ook voor kantoormeubelenproducent Ahrend en de Italiaanse meubelfabrikant Cappellini. „Dat vind ik wel eervol dat Cappellini met mij in zee gaat.” Het Italiaanse bedrijf heeft naast haar Neo Country-serie ook een heel andere lijn in de collectie opgenomen, van kapstok tot stoel, tafel, krukje en fauteuil op basis van het concept van de stoel Fracture. Deze vederlichte stoel heeft een romp van piepschuim die versterkt is met het materiaal dat wordt gebruikt om gebroken ledematen te spalken. Hans: „Die stoel was voor mij echt een experiment. Aanvankelijk zaten we te rommelen met jute en lompen, maar ik zocht steviger materiaal en zo kwam ik uit op polyester gipsverband. Dat wordt namelijk keihard.”

In haar top drie van mooiste ontwerpen staan uitsluitend meubels. De Knotted Chair van Marcel Wanders staat op de eerste plaats. „Toen ik deze stoel van aramide vezel voor het eerst zag, dacht ik: ik stop ermee. Dit is de meest briljante stoel die ooit bedacht is. Het tuttige macramé heeft Marcel op een totaal nieuwe manier toegepast. Dit is één brok innovatie, in stijl, materiaal en historisch besef en daarnaast pure schoonheid en poëzie. Ik heb hem thuis ook, maar er ligt wel een schapenvacht in, want hij zit als een frietsnijder. Maar bij deze briljante stoel zie ik dat door de vingers.” Nummer twee is eigenlijk het hele oeuvre van Gerrit Rietveld. Ongelooflijk vindt Hans het hoe hij in 1925 met zijn roodblauwe stoel ’een ruimteschip liet landen in onze bruine stoffige kamertjes’. Toch kiest ze niet voor deze klassieker, maar voor de aluminium armstoel die hij in 1942 maakte van de huid van een neergestort vliegtuig. Er bestaan maar een paar exemplaren van deze stoel.

Haar derde keuze is de tafel Slim die Bert Jan Pot ontwierp ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van meubelfabriek Arco. De tafel is flinterdun en staat bekend als de dunst denkbare ’houten’ tafel. De basis is van aluminium die vervolgens bekleed is met een laagje hout. „Arco stond bekend om haar minimalistische stijl, maar maakte ook technisch hoogstandjes. Stijl is denk ik een doodlopend pad om je aan vast te houden, omdat het kan verzanden in bloedeloosheid. Bert Jan heeft juist de techniek als uitgangspunt genomen hetgeen een verbazingwekkende tafel heeft opgeleverd die uiteindelijk goed bij Arco past. Die tafel is gewoon een gortdroog ding en een super basic geval tegenover al het designgeweld dat over ons wordt uitgestort.”

Lelijk design is voor Hans alles wat als ’lekker, hot en fashion’ wordt gepresenteerd. „Dingen waarbij het alleen maar om de buitenkant gaat, het sausje. Dat staat zo haaks op wat de kern van ons vak is: zorgen dat er dingen komen die sense hebben en waarbij er een koppeling is tussen inhoud en buitenkant. Designers moeten altijd proberen een stapje verder te komen. Ik heb daarom ook niets met de ontwerpen van Karim Rashid, een Amerikaan.” Ze haalt er een boek bij om zijn gelikte ontwerpen te laten zien. „Die hebben toch de diepte van een rondvaartboot?”

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie