Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Indonesische onbetamelijkheden

Home

Patrick van Schie

President Soekarno. © anp

Excuses voor standrechtelijke executies die door Nederlandse militairen tijdens de dekolonisatie zijn verricht. De Nederlandse ambassadeur in Djakarta bood ze afgelopen donderdag aan. De executies werden destijds, in de periode 1945-1949, niet in opdracht van de Nederlandse regering uitgevoerd, maar wel door militairen die deze regering dienden. De Nederlandse regering is dus niet schuldig aan deze executies, ook de kabinetten van die tijd niet, maar zij is volgens de gebruiken van de parlementaire democratie wel verantwoordelijk voor wat in haar naam plaatsvindt of - in dit geval - lang geleden heeft plaatsgevonden.

Indonesische misdaden
Toch wringt er iets. Want tegenover de duizenden slachtoffers van de excessen die door een deel van de Nederlandse militairen zijn begaan staan vele duizenden Nederlanders maar ook Indische mensen, halfbloeden, Molukkers en Chinezen die zijn afgeslacht door de Indonesisch-nationalistische opstandelingen. Waar blijven eigenlijk de excuses van de Indonesische regering, toch in dezelfde mate verantwoordelijk voor die gebeurtenissen als de huidige Nederlandse regering voor wat onder haar verre voorgangers is gebeurd, voor deze slachtpartijen? Of waar blijven de excuses van Indonesië voor de moorden die na de onafhankelijkheid in 1949 zijn gepleegd op burgers die door de nationalisten van sympathie voor Nederland werden 'verdacht'?

De Indonesische regering houdt zich verre van excuses. In het land zelf klinken geen geluiden van deemoed maar van overmoed. Sommige Indonesiërs vinden dat de Nederlandse excuses behoren te worden geweigerd zolang de 'wantoestand' voort bestaat dat Nederland 27 december 1949, toen de soevereiniteitsoverdracht plaatsvond, aanhoudt als de dag van de Indonesische onafhankelijkheid. Zij eisen dat ons land 'erkent' dat die onafhankelijkheid ontstond op 17 augustus 1945, toen de nationalisten Soekarno en Hatta haar eenzijdig uitriepen.

Zwaar overdreven
Het is alsof de Nederlandse regering op hoge poten naar Madrid zou moeten gaan om van de Spaanse regering te eisen dat zij met terugwerkende kracht erkent dat ons land niet in 1648, toen de vrede van Münster werd gesloten, maar in 1581 onafhankelijk werd, toen de Nederlandse opstandelingen de Acte van Verlatinghe uitvaardigden waarmee zij Filips II niet langer als hun vorst erkenden.

Het eisen van erkenning van een eerdere onafhankelijkheidsdatum is niet alleen zwaar overdreven maar is ook vragen of wij maar even geschiedvervalsing willen plegen. Want hoe men ook achteraf oordeelt over de rechtmatigheid van de Indonesische opstand, vanuit het perspectief van de Nederlandse regering in 1945 werd de Indonesisch-nationalistische strijd oprecht gezien als rebellie tegen het rechtmatig Nederlands gezag. Erger nog, Soekarno en Hatta hadden in hun verzet tegen Nederland geheuld met de Japanse bezetter. Hoe zou er worden gereageerd als de Slowaken nu van de Tsjechen zouden eisen dat zij alsnog het regime-Tiso - een stroman van Hitler die in 1939 aan het hoofd van de Slowaakse vazalstaat van nazi-Duitsland werd gezet - erkennen als de eerste onafhankelijke Slowaakse regering?

Verdrag verkracht
Indien de Nederlandse regering zou verklaren dat Indonesië eigenlijk al op 17 augustus 1945 onafhankelijk is geworden, impliceert dat bovendien dat Nederland in 1945 geen militairen naar Indië zond om het wettig gezag wederom te handhaven maar een invasie in een ander land pleegde. Dit zou een extra geschiedvervalsing betekenen. Het is voorts in tegenspraak met de internationaalrechtelijke normen en tevens met de algemene rechtsnorm dat men geen misdrijf kan plegen dat op het moment zelf niet strafbaar is gesteld. Indonesië was in 1945 nu eenmaal geen door de internationale gemeenschap erkende staat, al zagen Indonesische opstandelingen dat graag anders; de soevereiniteit berustte nog bij Nederland.

Indonesië zou er goed aan doen geen extra eisen te stellen, maar zich van zijn kant even genereus op te stellen als de Nederlandse regering donderdag deed. Naast excuses aan de nabestaanden van de slachtoffers van het Indonesische nationalisme, zou aanvaarding door de regering in Djakarta van de verantwoordelijkheid voor de verdragsschending door Soekarno op zijn plaats zijn. Bij de soevereiniteitsoverdracht in 1949 zette de eerste Indonesische president Soekarno immers zijn handtekening onder een unie-structuur met ruime bevoegdheden voor de deelstaten. Destijds heeft de Indonesische regering het verdrag meteen verkracht. Sindsdien gedraagt het land zich als koloniaal heerser over gebieden zoals de Molukken en het later ingenomen Papoea-Nieuw-Guinea.

Patrick van Schie is historicus en directeur van de Teldersstichting, het onafhankelijk wetenschappelijk bureau ten behoeve van het liberalisme gelieerd aan de VVD. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.

Lees verder na de advertentie

 
Waar blijven de excuses van Indonesië voor de moorden die na de onafhankelijkheid in 1949 zijn gepleegd op burgers die door de nationalisten van sympathie voor Nederland werden 'verdacht'?

Deel dit artikel